اثبات معاوضه

مستندات قانونی – شهادت شهود و اثبات معاوضه و مالکیت

در این مقاله با ارائه مستندات قانونی مربوط به اثبات معاوضه و اثبات مالکیت و تعاریف مربوط به معاوضه و

ماده ۲۲ قانون ثبت اسناد و املاک
همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی که ملک مزبور به او منتقل گردیده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا اینکه ملک مزبور از مالک رسمی ارثاً به او رسیده باشد مالک خواهد شناخت.
در مورد ارث هم ملک وقتی در دفتر املاک به اسم وارث ثبت می‌شود که وراثت و انحصار آن‌ها محرز و در سهم‌الارث بین آن‌ها توافق بوده و یا در صورت اختلاف، حکم نهایی در آن باب صادر شده باشد.
تبصره – حکم نهایی عبارت از حکمی است که به واسطهٔ طی مراحل قانونی و یا به واسطهٔ انقضای مدت اعتراض و استیناف و تمیز دعوایی که حکم در آن موضوع صادر شده از دعاوی مختومه محسوب شود.

ماده ۴۷ قانون ثبت اسناد و املاک
در نقاطی که اداره ثبت اسناد و املاک و دفا‌تر اسناد رسمی موجود بوده و وزارت عدلیه مقتضی بداند ثبت اسناد ذیل اجباری است:
۱- کلیه عقود و معاملات راجعه به عین یا منافع اموال غیرمنقوله که در دفتر املاک ثبت نشده.
۲- صلحنامه و هبه‌نامه و شرکتنامه.

ماده ۱۳۰۹ قانون مدنی
در مقابل سند رسمی یا سندی که اعتبار آن در محکمه محرز شده دعوی که مخالف با مفاد یا مندرجات آن باشد به شهادت اثبات نمی گردد.

ماده ۱۳۱۳ قانون مدنی
در شاهد بلوغ، عقل، عدالت، ایمان و طهارت مولد شرط است.
تبصره ۱- عدالت شاهد باید با یکی از طرق شرعی برای دادگاه احراز شود.
تبصره ۲- شهادت کسی که نفع شخصی بصورت عین یا منفعت یا حق رد دعوی داشته باشد و نیز شهادت کسانی که تکدی را شغل خود قرار دهند پذیرفته نمی شود.

ماده ۱۳۱۵ قانون مدنی
شهادت باید از روی قطع و یقین باشد نه به طور شک و تردید.

ماده ۱۳۱۶ قانون مدنی
شهادت باید مطابق با دعوی باشد ولی اگر در لفظ مخالف و در معنی موافق یا کمتر از ادعا باشد ضرری ندارد.

ماده ۱۳۱۷ قانون مدنی
شهادت شهود باید مفاداً متحد باشد بنابراین اگر شهود به اختلاف شهادت دهند قابل اثر نخواهد بود مگر در صورتی که از مفاد ‌اظهارات آنها قدر متیقنی بدست آید.

ماده ۱۳۱۸ قانون مدنی
اختلاف شهود در خصوصیات امر اگر موجب اختلاف در موضوع شهادت نباشد اشکالی ندارد.

ماده ۱۳۱۹ قانون مدنی
در صورتی که شاهد از شهادت خود رجوع کند یا معلوم شود بر خلاف واقع شهادت داده است به شهادت او ترتیب اثر داده نمیشود.

ماده ۱۳۲۰ قانون مدنی
شهادت بر شهادت در صورتی مسموع است که شاهد اصل وفات یافته یا به واسطه مانع دیگری مثل بیماری و سفر و حبس و غیره ‌نتواند حاضر شود.

معاوضه در اصطلاح به مبادله کالا و خدمات گفته می‌شود. در عهد باستان، هر تولیدکننده، آن ‌چه را زیادتر از احتیاج خود داشت با کالا یا خدمات تولیدکننده دیگری مبادله می‌کرد که به این عمل «معاوضه» گفته می‌شود. در اصطلاح حقوقی معاوضه را مبادله کالا به کالا تعریف می‌کنند و بیع که ویژه مبادله کالا با پول است در حقیقت شکل تکامل‌یافته معاوضه به شمار می‌رود.

عقد معاوضه عقدی است که یکی از طرفین، مالی را در مقابل و به عوض مال دیگر اخذ کند.

ماده 464 قانون مدنی به صراحت به این موضوع پرداخته است و براساس آن هیچ یک از این عوضین، خصوصیات و مطلوبات ثمن و مبیع را، مانند آنچه که در عقد بیع وجود دارد، را نخواهند داشت،  در واقع در عقد معاوضه انتقال مالکیت در عوضین به ازای مطلوبی است که متعاملان با دادن مالی در مقابل مال دیگر به دست می‌آورند.

این عقد بر خلاف بیع است زیرا در بیع خریدار و فروشنده بدواً در اوصاف و شرایط مبیع جست‌وجو می‌کنند و پس از آنکه خریدار مبیع موردنظر را پسندید، بدون آنکه ماهیت ثمن موضوعیتی داشته باشد، در مورد ارزش مبیع تبادل اراده صورت می‌پذیرد و بر مبنای اراده انشایی طرفین عقد بیع واقع می‌شود.

یک مطلب کلی قبل از مطالعه این بخش که باید همه بدونند ، اینه که مطالب توی اینترنت، خیلی بدرد توی دادگاه نمیخوره . این تجربه وکیله که هم زمان می تواند از یکی دفاع و یا بر علیه اون اقامه دعوا کنه و پیروز از دادگاه خارج بشه .

دفتر وکالت در تهران

تفاوت عقد بیع و معاوضه

عقد بیع عقدی است که در آن مالی در مقابل عوض معلوم که معمولا این عوض یکی از پول‌های رایج دنیاست به دیگری انتقال می‌یابد و اساساً موضوع و مطلوب عقد بیع حول کیفیات، اوصاف و خصوصیات مبیع است؛ حال آنکه در عقد معاوضه دو کالا در مقابل یکدیگر متعلق به متعاملین می‌شود که مطلوب عقد برای طرفین در هر دو کالا جست‌وجو می‌شود و به اصطلاح چیزی به‌عنوان مبیع یا ثمن لحاظ نمی‌شود.

مطابق ماده 456 قانون مدنی در عقد بیع، خیارات اختصاصی تحت عنوان خیار مجلس، حیوان و تأخیر ثمن وجود دارد که در سایر عقود از جمله معاوضه چنین خیاراتی وجود ندارد.

تفاوت صلح و عقد معاوضه

صلح از جمله عقود مسامحه‌ای است که در آن طرفین عقد به هر دلیل داخل یا خارج از عقد، به صورت کلی و عموماً بدون در نظر گرفتن همه جوانب موضوع عقد صلح، با به‌دست آوردن مال یا حقی، مال یا حق دیگری را به طرف مقابل منتقل می‌کنند، در حالیکه عقد معاوضه از عقود مغابنه‌ای است که ارزش عوضین و هم‌سنگ بودن آنها با یکدیگر از ارکان عقد به حساب می‌آید و در این خصوص امکان ایجاد خیار فسخ قابل تصور است.

اساسا موضوع عقد معاوضه همیشه مال است (اگر چه حقی که مالیت نیز داشته باشد نیز می‌تواند موضوع عقد صلح قرار گیرد) اما در عقد صلح مال و حق، هر دو امکان موضوعیت یافتن را دارند همانگونه که در قسمت اخیر ماده 752 قانون مدنی نیز به صراحت بیان شده است که موضوع صلح ممکن است در مورد معامله و غیر آن واقع شود.

لزوم تهیه سند رسمی برای قرارداد

با توجه به ماده 22 قانون ثبت اسناد و املاک و مباحث مفصل مربوطه در این خصوص به نظر می‌رسد که اساسا هر نوع نقل و انتقالی در مورد املاک غیرمنقول نیاز به ثبت رسمی دارد و در سایر عقود که موضوع آن اموال منقول است عموماً الزامی به ثبت رسمی قرارداد وجود ندارد (اگر چه که در برخی از قوانین الزاماتی در این خصوص ملحوظ شده است مانند عقد صلح) اما رویه قضایی ما به این سمت و سو تمایل دارد که در خصوص قراردادهای عادی، حتی در مواردی که الزام به ثبت رسمی آن قرارداد تمهید شده است، متعاملین را بی‌حق نشناسد و پس از تنفیذ و احراز وقوع اصل قرارداد در دادگاه، آثار قانونی آن را بر طرفین بار ‌کند.  همین دلیل ثبت نکردن رسمی قرارداد، حتی با الزام قانونی به ثبت آن، نمی‌تواند موجب بی‌حقی طرفین شود و در این خصوص محکمه مهمترین ابزار طرفینی برای اجرایی شدن مفاد و آثار قرارداد است.

چند ماده قانونی دیگر مربوط به اثبات معاوضه

«بیع عبارت است از تملیک عین به عوض معلوم» و در ماده 466 این قانون و در مقام تعریف عقد معاوضه مقرر داشته که «معاوضه عقدی است که به ‌موجب آن یکی از طرفین مالی می‌دهد به عوض مال دیگر که از طرف دیگر اخذ می‌کند، بدون ملاحظه اینکه یکی از عوضین مبیع و دیگری عین باشد».

با توجه به این تعاریف، فرق عمده و اساسی این عقود در آن است که در مورد نخست طرفین معامله در این موضوع که یکی از عوضین مبیع و عوض دیگر ثمن و بهای مبیع است، توافق دارند اما در عقد معاوضه بحثی از مبیع و ثمن در میان نیست بلکه مبادله دو شیء به‌ عنوان عوض و معوض، بدون قید و امتیاز است. این وکیل دادگستری در تعریف عقد معاوضه و آثار آن نیز توضیح می‌دهد: همان‌طور که از ماده 464 قانون مدنی استنباط می‌شود عقد معاوضه جزو عقود تملکی است که در آن یکی از متعاملین مالی را به متعامل دیگر تملیک می‌کند در قبال مالی که مشارالیه به وی تملیک می‌کند.

معاوضه دارای دو مورد معامله است که یکی را «معوض» و دیگری را «عوض» می‌گویند. معوض آنچه است که ابتدا مورد معاوضه قرار می‌گیرد و مالی که در قبال آن قرار دارد عوض است. باید در نظر داشت عقد معاوضه جزء عقود لازم است و آثار آن نیز در چارچوب توافق طرفین و شرایط مندرج در عقد که مورد تراضی طرفین است، ارزیابی می‌شود.

 آیا می‌توان قرارداد بیع را در قالب معاوضه انجام داد و از این طریق از نتایج عقد بیع رها شد؟

در تعریف عقد بیع عنوان شد که تملیک عین به عوض معلوم است و در نظر عرف وقتی مالی در قبال پول و وجه نقد واگذار می‌شود آن معامله بیع است اما هرگاه مال یا کالای در قبال شیء دیگری غیر از پول باشد آن معامله معاوضه است؛ بنابراین اگر هدف از کلمه بیع در اینجا بحث تملیک و تملک ناشی از عقد بیع باشد با توجه به شرایط فوق می‌توان در قالب عقد معاوضه نیز تملیک و تملک را انجام داد.

تشخیص قرارداد معاوضه و بیع در صورت قید نکردن عنوان قرارداد

قانونگذار در ماده 224 قانون مدنی مقرر می‌دارد: «الفاظ عقود محمول است بر معانی عرفیه» بنابراین با توجه به مفاد قرارداد که ناشی از اراده دو شخصی است که در جامعه زندگی می‌کنند و برای تفهیم و تفهم و رساندن مقصود خویش به دیگران از الفاظ و زبان شایع و متداول اجتماع استفاده می‌کنند به‌وضوح قصد و اراده آنها که آیا بر وقوع عقد بیع یا معاوضه تکیه دارد مشخص می‌شود. معیار دیگر در این باره مورد معامله است به این معنی که در معامله چه چیزی داده می‌شود و چه چیزی گرفته می‌شود.

قواعد موجود در قرارداد‌های بیع و معاوضه

به استناد ماده 465 قانون مدنی در معاوضه احکام خاصه بیع جاری نیست، بنابراین خیار مجلس، حیوان و تاخیر ثمن که مختص عقدبیع است در عقد معاوضه جاری و ساری نیست. مضافاً اینکه چنانچه شریک ملک مشاع، سهم خود را با دیگری معاوضه کند سبب ایجاد حق شفعه برای شریک دیگر نمی‌شود.

«عقود نه فقط متعاملین را به اجرای چیزی که در آن تصریح شده است ملزم می‌نماید بلکه متعاملین به کلیه نتایجی هم که به موجب عرف و عادت یا به موجب قانون از عقود حاصل می‌شود ملزم می‌باشند».

یکی از موارد اثبات معاوضه ، ارائه قرارداد مکتوب می باشد . در ذیل یک نمونه از فرمهای معاوضه تقدیم می گردد . پیشنهاد می گردد در خصوص مسائل حقوقی و ملکی حتماً از مشورت یک وکیل مجرب استفاده نمایید . وکلای پایه یک دادگستری در موسسه حقوقی حق گرا آماده ارائه مشاوره به شما می باشند کافیست با شماره تلفنهای موجود در این صفحه با آنها تماس بگیرید

شباهت‌های بیع و معاوضه

همانطور که گفتیم قراردادهای معاوضه و بیع به دلیل شباهت‌هایی که دارند توسط برخی از افراد یکسان حساب می‌شود؛ اما بعضی از افراد فکر می‌کنند که بیع و معاوضه دو عقد معاملاتی هستند و با هم تفاوت ندارند. در اینجا ما به بعضی از شباهت‌های عقد بیع و عقد معاوضه اشاره میکنیم.

هر دو عقد تملیکی هستند: براساس هر دو عقد بیع و عقد معاوضه طرفین مالک مالی می‌شوند. در بیع مشتری مالک کالا می‌شود و فروشنده مالک ثمن معامله می‌گردد. در معاوضه نیز هرکدام از طرفین معامله مالک عوض مالی می‌شوند که از طرف مقابل می‌گیرد.
هر دو عقد، عقدی لازم است: براین اساس عقد بیع و عقد معاوضه صرفاً در شرایط خاصی که توسط قانون مشخص می‌شود قابل‌فسخ هستند. انحلال و فسخ این قراردادها نیز بدون دلیل امکان‌پذیر نیست و برای طرفین معامله لازم است که به آن پایبند هستند.
هر دو عقد معوض هستند: هرکدام از طرفین عقد بیع یا عقد معاوضه باید مالی را در ازای پول یا مال دیگر بپردازند یا دریافت کنند.

تفاوت معاوضه و بیع

گفتیم که عقد بیع و معاوضه یکسان نیستند و با هم متفاوت‌اند. اگر بخواهیم تفاوتهای بیع و معاوضه را با هم بررسی کنیم.

قبل از این درباره تعریف عقد بیع و معاوضه و شباهت‌های آنها صحبت کردیم. حال باید درباره تفاوت این دو صحبت کنیم.

اهمیت دانستن تفاوتهای عقد بیع و عقد معاوضه در احکام و قوانین این قراردادها است و برای اثبات حق در محکمه‌های قضایی باید بتوانید تفاوت این دو مورد را بدانید.

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های این دو عقد در عوض آن‌هاست.یکی از آنها معامله کالا با کالا است و دیگری معامله کالا با پول نقد
چیزی که در بیع معامله می‌شود در قانون به عنوان موضوع بیع یا مبیع شناخته می‌شود اما در معاوضه مالی که مورد معاوضه قرار می‌گیرد عین معامله یا منفعت عین است.
تفاوت دیگر بیع و معاوضه در احکام خاص بیع است.احکام خاص بیع در معاوضه جاری نمی‌شود. در حقیقت براساس قانون خسارت‌هایی که در بیع برای طرفین معامله حق فسخ ایجاد میکند شامل خیار تأخیر ثمن، خیار حیوان و خیار مجلس است.در شرایط ویژه برای هرکدام از طرفین معامله حق فسخ بیع به وجود می آورند که این خیارات در معاوضه وجود ندارند.
حق شفعه : یکی از حقوق مخصوص عقد بیع، حق شفعه است. زمانی که دو نفر در مالکیت یک مال غیرمنقول با هم شریک باشند اگر یکی از شرکا بخواهد سهمش را بفروشد،اولویت خرید با شریک او است اما درصورتی‌که یکی از شرکا بخواهد سهمش را معاوضه کند، دیگری حق شفعه ندارد.
تفاوت دیگر در ثمن بیع و عوض معاوضه است. در معاوضه تعادل ارزش عوضین مهم نیست یعنی ممکن است یکی از دو کالایی که با هم معاوضه می‌شوند گرانتر از دیگری باشد و ارزش مالی بیشتری داشته باشد اما در بیع این طور نیست و باید عین معامله و ثمن از نظرمالی ارزش یکسانی داشته باشند وگرنه میتوان به دلیل خیارغبن بیع را فسخ کرد.

در زمان انعقاد عقد، هدف طرفین است که معلوم میکند قرارداد بیع است یا معاوضه؛ یعنی اگر طرفین در خریدوفروش باشند و پولی ردوبدل کنند عقد بیع رخ‌داده و چنانچه مالی را با هم تعویض کرده باشند، معاوضه رخ داده است.

نمونه قرارداد معاوضه

«بنام دادآفرین دادگستر»

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ

ای کسانیکه ایمان آورده اید به عهد و پیمانهایتان وفا کنید.

ماده ۱- طرفین قرارداد:

معاوض: خانم/ آقای: ……………….. فرزند: ……………….. به شماره شناسنامه: ……………….. کد ملی: ……………….. شماره تلفن ثابت: ……………….. همراه: ……………….. آدرس: …………………………………. .

متعاوض: خانم/ آقای: ……………….. فرزند: ……………….. به شماره شناسنامه: ……………….. کد ملی: ……………….. شماره تلفن ثابت: ……………….. همراه: ……………….. آدرس: …………………………………. .

که در این قرارداد به اختصار معاوض و متعاوض نامیده می‌شوند.

ماده ۲- عوضین:

الف: مورد عوض عبارت است از: ……………………………………………………………… .

ب: مورد معوض عبارت است از: ……………………………………………………………… .

که از طرف متعاوض به معاوض در برابر عوض داده شده انتقال می‌یابد.

ماده ۳- ارزش عوضین: مبلغ ………………………… ریال معادل ………………………… تومان می‌باشد و طرفین اقرار نمودند که هیچ‌گونه وجه یا مالی به عنوان مابه‌التفاوت ارزش عوضین به یکدیگر تأدیه یا تسلیم ننموده‌اند و هر گونه دعوای احتمالی را در این خصوص اسقاط کرده و به صلح خاتمه می‌دهند.

ماده ۴- فسخ قرارداد: طرفین کلیه خیارات از جمله خیار عیب و غبن هر چند فاحش و افحش را از خود ساقط نمودند.

ماده ۵- وثیقه ها و تضمین ها: معاوض/ متعاوض متعهد گردید جهت تضمین انجام تعهدات خود یک فقره چک/ سفته به شماره ……………………….. مبلغ ……………………….. ریال معادل ……………………….. تومان به عهده بانک ……………………….. به معاوض/ متعاوض تحویل دهد.

ماده ۶- شروط قرارداد:

۱- کالای مورد عوض در تاریخ ……………………….. به متعاوض تحویل داده خواهد شد و رسید عادی متعاوض برای اثبات آن کفایت می‌نماید.

۲- کالای مورد معوض نیز در تاریخ ……………………….. به معاوض تحویل داده خواهد شد و رسید عادی معاوض برای اثبات آن کفایت می‌نماید.

ماده ۷- حوادث غیر مترقبه: در صورت بروز حوادث غیرمترقبه که اجرای قرارداد را مختل نماید، پس از رفع حادثه مذکور، هر یک از طرفین مکلف است که در اسرع وقت نسبت به ایفاء تعهدات قراردادی خویش اقدام نماید.

ماده ۸- حل اختلاف: در صورت بروز اختلاف در تعبیر مفاد قرارداد و یا نحوه اجرای آن، موضوع بدواً از طریق مذاکره و سازش حل و فصل خواهد شد و در صورت عدم حصول سازش، موضوع به داوری خانم/ آقای ……………………….. به آدرس ………………………………………………………………………………… ارجاع و نسبت به حل و فصل آن از این طریق اهتمام ورزیده می‌شود و در غیر این صورت به مراجع قضایی مراجعه خواهد شد.

ماده ۹- نسخه های قرارداد: این قرارداد مشتمل بر نه ماده در تاریخ …………………….. به تعداد ………. نسخه با اعتبار واحد تنظیم و تمام مفاد و مندرجات آن مورد قبول طرفین واقع گردید.