طلاق بائن

یکی از انواع طلاق ، طلاق بائن است . طلاق بائن به طلاقی گفته می شود که برخلاف طلاق رجعی ، مرد نمی تواند در ایام عده زن به زندگی مشترکش رجوع کند بدین ترتیب زمانی که طلاق از نوع بائن باشد ، مرد دیگر نمی تواند در مدت زمان عده زن ، به زندگی رجوع کند . به این معنا که بدون نیاز به انعقاد عقد ازدواج جدید ، همان عقد ازدواج قبلی با شرایط قبلی دوباره به رسمیت شناخته خواهد شد و انگار اصلا طلاقی صورت نگرفته است . عده در طلاق برای زن به مدت سه طهر یا سه ماه می باشد و زن در طول این مدت در طلاق رجعی حق ازدواج مجدد نخواهد داشت .

به علاوه اینکه ، طلاق بائن آثاری که طلاق رجعی بر جای می گذارد را نخواهد داشت . از جمله اینکه زن در طول مدت عده حق دریافت نفقه نخواهد داشت و در صورتی که در مدت عده یکی از طرفین فوت کند ، دیگری از او ارث نخواهد برد . برای ملاحظه تفاوت طلاق رجعی و طلاق بائن کلیک کنید .

انواع طلاق بائن

در ادامه توضیح مفهوم طلاق بائن باید به این بپردازیم که انواع و اقسام طلاق بائن کدامند . به عبارت دیگر ، مطابق قانون در چه مواردی طلاق از نوع بائن است . ماده 1145 قانون مدنی انواع طلاق بائن را نام برده است که بر اساس آن در موارد زیر طلاق از نوع طلاق بائن است :

1- طلاقی که قبل از نزدیکی واقع شود .

2- طلاق زن یائسه

3- طلاق خُلع و مُبارات ، مادام که زن به عوض رجوع نکرده است .

4- سومین طلاق که پس از سه وصلت متوالی به عمل آید ، اعم از اینکه وصلت در نتیجه رجوع باشد یا در نتیجه نکاح جدید .

بنابراین ، در صورتی که قبل از رابطه زناشویی میان زن و مرد ( مثلا در دوران عقد ) طلاق رخ دهد ، طلاق از نوع بائن است . همچنین در خصوص زنی که یائسه شده و یا طلاق خلع و مبارات . با این توضیح که طلاق خلع و مبارات که به سبب کراهت زن از مرد و یا کراهت طرفین نسبت به یکدیگر واقع می شود ، زن باید مالی را به مرد بدهد تا او حاضر به طلاق دادن زن بشود .

بنابراین ، در صورتی که طلاق از نوع خلع و مبارات باشد ، مرد دیگر امکان رجوع به زن را ندارد ؛ مگر اینکه زن بخواهد مالی را که به مرد تملیک کرده است را پس بگیرد یا اصطلاحا به آن مال رجوع کند که در این صورت ، مرد نیز حق رجوع را خواهد داشت . به علاوه اینکه در صورتی که زن و مرد سه بار از هم طلاق بگیرند و دوباره ازدواج کرده یا در عده طلاق رجوع کنند ، برای بار سوم طلاقشان طلاق از نوع بائن است .

برای دریافت اطلاعات بیشتر در خصوص طلاق بائن و انواع آن ، به کانال تلگرام حقوق خانواده مراجعه نمایید . کارشناسان مرکز مشاوره حقوقی حق گرا نیز آماده اند تا با ارائه خدماتی در زمینه مشاوره حقوقی تلفنی با شماره 09199075966 به سوالات شما عزیزان پیرامون طلاق بائن و انواع آن پاسخ دهند .

[WD_Button id=3117]

آثار طلاق بائن

طلاق بائن که به نوعی خاتمه روابط زناشویی میان زن و مرد می باشد ، سبب به وجود آمدن آثاری در روابط میان زن و مرد می شود . آثار طلاق بائن را می توان در چند مورد تفکیک و بررسی نمود که عبارتند از :

انحلال عقد نکاح

عقد نکاح از تاریخ وقوع طلاق بائن منحل می شود . بنابراین ، بر اثر طلاق بائن ، زن و مرد از قید زوجیت یکدیگر رها می شوند و دیگر عنوان زن و شوهر نخواهند داشت . اگر طلاق از نوع طلاق بائن باشد ، به محض اینکه زن و مرد به طلاق بائن از هم جدا شدند ، به یکدیگر نامحرم می شوند لذا در صورتی هم که زن و مرد بخواهند مجددا با هم ازدواج کنند ، باید دوباره عقد بخوانند . اما در طلاق رجعی ، رجوع از طلاق در طول مدت عده زن امکانپذیر است و نیازی به خواندن مجدد صیغه عقد نیست . برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد طلاق رجعی کلیک کنید .

ازدواج مجدد زوجین

یکی دیگر از آثار طلاق بائن آن است که مرد می تواند بلافاصله بعد از طلاق بائن ، دوباره ازدواج کند ؛ بدون اینکه نیاز به حکم دادگاه برای ازدواج مجدد داشته باشد . زن نیز اگر از جمله زنانی که عده طلاق ندارند باشد ، می تواند بلافاصله بعد از طلاق بائن به عقد دیگری درآید ؛ در غیر این صورت تا سپری شدن مدت عده باید صبر کند .

حقوق و تکالیف متقابل زوجین

بعد از اینکه زن و مرد به طلاق بائن از یکدیگر جدا شدند ، حقوق و تکالیفی که بر عهده آنان قرار گرفته بود ساقط می شود . مثلا ، زن دیگر موظف به تمکین در برابر شوهر خود نیست ، اقامتگاه وی از اقامتگاه شوهرش جدا می شود ، مرد مکلف به پرداخت نفقه ایام عده به زن نمی باشد ( مگر در صورت باردار بودن زن ) و در صورت فوت ، زن و مرد از هم ارث نمی برند . بر خلاف طلاق رجعی که در مدت عده ، مرد باید به همسرش نفقه بدهد و در صورت فوت یکی ، دیگری از او ارث می برد .

رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

خلاصه راي : درطلاق خلع زوجه بايدحضور داشته وقاصد دربذل مهريه باشد وتوافق دردادگاه براي بذل مهريه اثري ندارد
راي شماره :
تاريخ صدور : 1355/09/04

راي شماره : 485 – 4/9/1355

راي شعبه اول دادگاه استان مركز
(( … بنابه فتواي راي دادگاه تجديدنظر شرع تهران كه بايد درطلاق خلع زوجه حضور داشته وقاصد دربذل مهريه باشد ووقوع طلاق خلع بدون حضور زوجه وعدم قيد وكالت اززوجه دربذل مهريه وعدم رعايت تشريفات مربوط بطلاق خلع كه عبارت از بذل وقبول باشد نميتواند طلاق خلع بصورتيكه دادگاه بدوي بيان داشته است تلقي گردد ومويدا” باينكه قبل از وقوع طلاق مورد بحث زوجه درمقابل اخطار دفترخانه شماره 56 تهران شرحي نوشته واظهار داشته است رضايت براي بذل مهريه ندارد وبنابراين وقوع طلاق بصورت خلع بابذل مهريه بدون آنكه زوجه حاضر بود ه وذيل طلاقنامه ودفتر طلاق دهنده راامضاء نمايد صحيح نبوده بلكه همانطور كه دادگاه تجديد نظر شرع استدلال نموده است ، باتوجه بقواعد قانون مدني واصول ومقررات شرعي واينكه گواهينامه عدم امكان سازش صادر شده است ، قبل ازوقوع طلاق زوجه اعلام نموده اينجانب فعلا” از بذل صداق وساير حقوقم منصرف هستم كه دلالت دارد زوجه فقط از طلاق خلع وبذل مهريه منصرف بوده ولي درمورد گواهي عدم امكان سازش ووقوع طلاق بصورت ديگري مخالفتي نداشته است بنابراين طلاق واقع شده كه بوسيله زوج انجام گرديده است طلاق غير خلعي بوده كه دادگاه تجديدنظرشرع زوجه رامستحق دريافت مهريه دانسته است وچون بشرح محتويات پرونده واظهارات زوجه درشعبه 24 دادگاه شهرستان تهران زوجه منكوحه غيرمدخوله بوده واصولا” مشاراليها هم فقط نسبت به نصف مهريه مبادرت بصدور اجرائيه نموده است بنابمراتب مستحق دريافت نصف مهريه بوده وصدور راي به ابطال اجرائيه شماره 33510ب /5 از ناحيه دادگاه بدوي واستدلال دادگاه بدوي براينكه طلاق واقع شده خلع وبابذل مهريه بوده است صحيح وقانوني بنظرنميرسد وبااعلام فسخ دادنامه بدوي راي بوقوع طلاق وصحيح بودن اجراييه صادرشده نسبت بمطالبه يك ميليون ريال نصف مهريه صادرواعلام مينمايد …))

* سابقه *
آثارتوافق دردادگاه براي طلاق خلع

زن وشوهري دردادگاه توافق ميكنند كه شوهر دربرابر بذل مهر و نفقه زمان عده زن راطلاق خلع دهد وزن وكيل شوهر درقبول فديه باشد ، برمبناي همين توافق نيز دادگاه برمبناي قانون حمايت خانواده گواهي عدم امكان سازش صادر ميكند ، شوهر باتسليم گواهي شماره 51/455/9 شعبه 24 دادگاه شهرستان اجراي صيغه طلاق راز دفتر ثبت طلاق ميخواهد ، صيغه طلاق جاري ميشود ودرسند رسمي چنين مي آيد كه نوع طلاق بائن وخلع است و(( زوجين حاضر وباتسليم يكبرگ گواهي عدم امكان سازش … كه مفادش حكايت از بذل مهر ونفقه ايام عده از ناحيه زوجه به زوج در قبال طلاق داشت كه زوج قبول بذل نموده وبمنظور اجراء مفاد گواهي مزبور خواستار انجام واجراء صيغه طلاق گرديدند …)) ولي درچند سطر بعد درسند آمده است كه : ((…چون قراربود زوجه نيز حاضرشود وحاضرنگرديده طبق اخطارشماره 1675/10/51 بزوجه وعدم حضور بتقاضاي زوج طلاق بصورت وقوع درآمده است وعنوان خلع دارد …))
پس ازثبت طلاق ، زوجه ضمن اظهارنامه اي كه براي سردفتر ميفرستد اعلام ميكند كه ازبذل مهريه ونفقه ايام عده رجوع كرده است وبنابراين طلاق از اين پس بائن نيست . درپيرو همين اعلام نسبت به نصف مهريه او اجراييه صادر ميشود وصدور همين اجراييه سر آغاز دو دعواي مختلف دردادگاه است .
1 زوج توقيف وابطال اجراييه رادرخواست ميكند ودر توجيه درخواست خود مينويسد كه طلاق قبل از نزديكي واقع شده وبهمين جهت نيز زوجه تنها نسبت به نصف از مهريه تقاضاي صدور اجرائيه كرده است ، بنابراين ، چون رجوع به فديه درزمان عده براي است وطلاق پيش از نزديكي عده ندارد ، زوجه حق ميكند كه چون پيش ازاجراي صيغه طلاق نيز از بذل مهر خود صرفنظر كرده بوده ام ، هنگام اجراي صيغه طلاق ، شرايط خلع فراهم نبوده است ، باضافه ، برخلاف ساير طلاق ها كه بصورت ايقاع ازطرف شوهر انجام ميشود ، خلع نياز به ايجاب وقوبول دارد :
بدين بيان كه ، زن بذل مال رادربرابر طلاق پيشنهاد ميكند وشوهر باقبول اين پيشنهاد زن راطلاق خلع ميدهد ، درزمان اجراي صيغه چنين ايجاب وقبولي انجام نشده است ، زيراشوهر ازطرف اين جانب وكالت دربذل مهر ونفقه بخود رانداشته وبرطبق گواهي عدم امكان سازش تنهامن وكالت درقبول بذل فديه از جانب شوهررا داشته ام .
اين دوپرونده ضميمه يكديگرشده ودادگاه شهرستان ازنظر اختلاف دراصل ونوع طلاق آن را بدادگاه شرع فرستاده است ، دادگاه شرع درمرحله ابتدايي چنين اظهارنظر ميكند:
((… طرفين طبق ورقه عدم امكان سازش صادره ازشعبه 24 دادگاه شهرستان مورخ 23/7/51 توافق به جدايي وطلاق مينمايند ونيز مفاد ورقه مذكور حاكي ازبذل مهر ونفقه ايام عده ازناحيه زوجه به زوج درقبال طلاق است وزوج بااينكه زوجه را وكيل كرده كه خودرا مطلقه نمايد ولي خودش اين كارراانجام داده واز حق شرعي و قانوني خود استفاده نموده ، باتوجه باينكه زوجه بناباعتراف خودش غيرمدخوله بوده ونيز دليلي كه قبل ازاجراي صيغه طلاق رجوع به بذل نموده باشد ازطرف اوارائه نگرديده لذا حكم به نفي رابطه زوجيت فيمابين بانوفريده ملك يزدي وآقاي عليرضا بيژن زندي ميشود والسلام علي من اتبع الهدي
از اين حكم تجديد نظر خواسته ميشود ، دادگاه تجديدنظر نيز ضمن دادنامه شماره 381 28/11/54 وقوع طلاق رامسلم مي شمارد ولي آن راخلع نمي داند وزوجه را ، بدليل حاضرنبودن درموقع اجراي صيغه وقاصد نبودن به بذل مال خود، مستحق مطالبه مهريه مي شناسد .
شعبه 24 دادگاه شهرستان برمبناي آراء صادره از دادگاه بدوي وتجديدنظر شرع ضمن دادنامه هاي شماره 29157156/1/1355 چنين راي ميدهد.
((… باتوجه بمندرجات پرونده اولا” درمورد دعوي دوشيزه … بادرنظر گرفتن احكام صادره از دادگاههاي بدوي وتجديدنظر شرع كه وقوع طلاق رامسلم تشخيص داده اند لذاادعاي خواهان دعوي مذكوروارد وموجه نبوده محكوم به بطلان اعلام ميگردد ، ثانيا” درمورد دعوي آقاي … وبخواسته ابطال اجراييه صادره ازشعبه 5 اجرايي ثبت تهران ، نظرباينكه موضوع اجراييه مطالبه مهريه مندرج درقباله نكاحيه و معادل نصف آن ميباشد ونظر باينكه حسب مندرجات پرونده زوجه باكره ومنكوحه غير مدخوله بوده كه باستناد ماده 1155 قانون مدني ايام عده بعلت عدم نزديكي درمورد زوجه رعايت نميگردد ونظر باينكه رجوع بما بذل پس از اجراي صيغه طلاق نسبت به زوجه بادرنظر گرفتن ماده 1155 قانون مدني امكان پذير نيست ، چون بغرض قبولي حق رجوع بمابذل ازطرف زوجه براي زوج حق رجوع بنكاح باقي نخواهد بود ونظر باينكه رجوع بمابذل فرع دراجراء صيغه طلاق ميباشدوارسال نامه ازطرف زوجه به دادگاه ودفتر خانه قبل ازوقوع طلاق غير قابل ترتيب اثراست ونظرباينكه راي دادگاه تجديد نظر شرع براستحقاق زوجه بمطالبه مهريه با عنايت باينكه اصولا” دادگاه مذكور مرجع اظهارنظر دراين خصوص نميباشد وفقط صلاحيت اظهاردرخصوص اختلاف درنكاح وطلاق رادارد بنابمراتب باتوجه به جمع باتوجه بجميع جهات فوق صدور اجرائيه بمنظور وصول مهريه استحقاقي زوجه موجه وقانوني نبوده وحكم بربطلان اجراييه شماره 3351ب /5 صادره ازشعبه 5 اجراء ثبت تهران صادرواعلام ميگردد…))
ازاين حكم پژوهش خواسته ميشود وشعبه اول دادگاه استان مركز به اكثريت اراي مستشاران ضمن دادنامه شماره 485 4/9/1355 چنين راي ميدهد :