اعاده حیثیت چیست؛ شرایط و نحوه تقاضای آن
بسیار دیده شده که فردی مورد تعقیب مراجع قضایی قرار میگیرد، پس از تشکیل پرونده حتی به زندان هم میرود اما در طی مراحل رسیدگی قضایی تبرئه میشود در چنین حالتی انگار که از ابتدا هیچ جرمی واقع نشده و پروندهی قضایی وی لکهدار نشده است اما در نگاه عامه به اعتبارش خدشه وارد میشود و متحمل ضررهای مادی و معنوی زیادی میشود. ممکن است از محل کار و خدمتش اخراج شود یا حتی برای اثبات بیگناهیاش هزینههایی زیادی برای حقالوکاله پرداخت کند. در اینجاست که شخصِ بیگناه بهدنبال برگرداندن آبرو و منزلت خود اعاده حیثیت میکند.
اصطلاح ادعای شرف یا اعاده حیثیت یعنی عودت یا بازگرداندن آبرو و منزلت افراد به حالت سابق -که به سبب اقامهی شکایت ناحق خدشهدار شده است- و جبران تمام ضررهای مادی و معنویِ وارد شده به این افراد. با اعاده حیثیت از راه قانونی و اثبات بیگناه بودن شخص متهم، موقعیت اجتماعی و اعتبار معنوی شخص دوباره زنده میشود و شخصی که با اقامهی دعوای ناحق باعث هتاکی و از بین بردن حیثیت او شده پس از اثبات اینکه سوءِنیت و قصد آسیب زدن به دیگری را داشته به مجازاتِ افترا محکوم میشود.
اعاده حیثیت در جامعه
به منظور اعادهی اعتبار شخصی که مورد طرح شکایت کذب قرار گرفته اقدام به انتشار آگهی و اعلام بیگناهی وی در رسانه و جراید میشود که دلیل بر سلامت اعتبار معنوی وی است. به منظور تقویت این وضع در قانون مقرر شده که میتوان شخص مفتری را تعقیب و مجازات نمود. اگر شخصی با نشر دروغین خبر در رسانه یا نزد عموم بر ضد و به ضرر شخصی اقدام کند به مجازات نشردهندهی اکاذیب محکوم میشود.
اقامهی اعاده حیثیت برای کسانی است که جرمی را مرتکب نشدهاند و بیگناهی آنان ثابت شده است. در خصوص مجرمانی که بهعنوان مجازات به محرومیت از بعضی حقوق اجتماعی محکوم میشوند و پس از مدتی با پایان یافتن دورهی محکومیت دارای همان حقوق سابق خود میشوند اعاده حیثیت صدق نمیکند بلکه اعادهی حقوق اجتماعی مطرح میشود.
مجموعه دفتر وکالت حق گرا
پیشنهاد می گردد در صورتی که پرونده ای در خصوص اعاده حیثیت در دادگاه دارید به یکی از نزدیکترین دفتر وکالت حقوقی حق گرا در شمال ، دفتر وکالت شرق و یا دفتر وکالت حقوقی شعبه غرب تهران ، دفتر مرکز شهر حق گرا پیگیری موضوع را به وکلای با تجربه ما بسپارید تا وکلای ما بتوانند در احقاق حق به شما کمک نمایند. ما آماده ایم در انواع پرونده های مربوطه به خانواده،ملکی ، حقوقی ، جزایی و…در کنار شما باشیم
چگونگی طرح شکایت افترا
فردی که مورد شکایت کذب قرار میگیرد پس از اثبات بیگناهی خود با اقامهی شکایت افترا به دادسرا، از مرجع مربوطه تقاضای تعقیب، تحقیق و مجازات مفتری را خواستار میشود. مفتری به دادسرا احضار میشود و از خود دفاع میکند و اگر سوءِنیت او اثبات شود، با صدور کیفر خواست پرونده برای سایر رسیدگیها به دادگاه عمومی جزایی ارسال میشود.
شرایط اعاده حیثیت
۱. آسیب رسیدن به اعتبار معنوی یا ضرر مادی به فرد؛ فرد متضرر باید ضررهای وارده به خود را ثابت کند، و وارد کنندهی آسیب را مشخص نماید. در این هنگام در صورتیکه حکم به اثبات ادعایش صادر شود میتواند برای مطالبهی ضرر و زیانش اقدام نماید.
۲. قصور قاضی؛ در صورتی است که قاضی رسیدگی کننده عمدا کوتاهی کرده باشد که احراز این امر باید در مراجع قانونی اثبات شود.
۳. ورود ضرر و زیان به دیل تفسیر نادرست قاضی در موضوع، حکم یا در تطبیق حکم بر مورد خاص.
۴. جبران ضرر توسط دولت در صورت عدم تقصیر قاضی؛ در اصول فقه شیعه برای تمام ضرر و زیانها جبران پیشبینی شده است اگر بدون تقصیر قاضی به متهم آسیب و ضرری برسد دولت جمهوری اسلامی ایران مکلف به این جبران خواهد بود. و شخص متضرر میتواند با تقدیم دادخواست به طرفین دولت از دادگاه صالح، تقاضای رسیدگی کند.
۵. اعاده حیثیت از متهم؛ آنچه راجع به اعاده حیثیت از متهم صراحتا در قانون آمده این است که «هرگاه مقامات قضایی یا دیگر مأمورین ذیصلاح برخلاف قانون، توقیف یا دستور بازداشت یا تعقیب جزایی یا قرار مجرمیت کسی را صادر نمایند به انفصال دایم از سمت قضایی و محرومیت از مشاغل دولتی به مدت پنج سال محکوم خواهند شد». اما آیا واقعا محکومیت قاضی خسارات و بیاعتباری متهم بیگناه را ثابت میکند؟
تقسیم بندی اعاده حیثیت از نظر نحوهی تقاضای آن
اعاده حیثیت اداری و انتظامی
این نوع اعاده حیثیت مربوط به تخلفات اداری و انظباطی و انتظامی کارمندان و مستخدمین اشخاص است که راجع به تخلف و تنبیه اداری است. هر چند که محکومیتهای اداری توسط مراجع قضایی صادر نمیشوند ولی عواقب ناخوشایندی را در پی دارند و گاها باعث تنزل درجه یا کسر حقوق میشوند. و لذا به منظور جرم زدایی و رفع آثار عواقب این نوع محکومیتها باید در قوانین اعاده حیثیت پیشبینی شود.
اعاده حیثیت قانونی
یعنی پس از گذشتن مدت زمانی که مقنن مشخص کرده است حقوقی که از مجرم سلب شده بدون نیاز به حکم مرجع قانونی یا تقاضای ذینفع مرتفع میگردد. البته در صورتیکه محکومعلیه در آن مدت مرتکب جرم تازهای نشده باشد.
اعاده حیثیت قضایی
در این نوع از اعاده حیثیت بر خلاف اعادهی حیثیت قانونی، محکوم باید پس از احراز شرایط لازم از مرجع قضایی صالح تقاضای اعاده حیثیت کند. دادگاه هم با توجه به شرایط حکم مقتضی را صادر میکند.
اقسام اعاده حیثیت:
اعاده حیثیت عام
گاهی ضرر و زیان وارده به شخص ناشی از رفتار و عمل دیگران است. به این صورت که آبرو و اعتبار وی در به دلیل سوءِنیت، تجاوز یا اشتباه دیگری نظیر قصور قاضی، افترا، قذف و … خدشهدار میشود. بدیهی است که این تنزل آبرو بهدلیل اتهامات واهی باید جبران شود. اگر چه این نوع اعادهی دادرسی در قانون ما پذیرفته شده است اما دربارهی چگونگی اعادهی دادرسی ساکت است.
اعاده حیثیت خاص
گاهی آسیب وارد شده به اعتبار معنوی فرد به دلیل عمل خود اوست؛ یعنی فرد با تعدی و تعرض به قوانین یا حقوق سایر اشخاص باعث کسر آبرو و اعتبار خود میشود و به وجههی اجتماعی خود لطمه میزند. در این صورت فرد پس از گذراندن دورهی محکومیت خود که گاهی علاوه بر مجازات اصلی با مجازات تبعی مثل محرومیت از بعضی از حقوق اجتماعی همراه است، باید با ترمیم اعتبار و حیثیتش به اجتماع بازگردد. مهمترین رکن مشروعیت اعاده حیثیت خاص توبه است که به فرد تائب این امکان را میدهد که روش زندگی تازهای را آغاز کند.
مجازات اعاده حیثیت
در قسمت قبل به صورت مختصر توضیح دادیم که ادعای شرف و ادعای حیثیت به چه معنا هستند و همانطور که اشاره شد ، پس از ارتکاب جرایمی همچون تهمت و افترا و نشر اکاذیب ، می توان در دادگاه اقدام به اعاده حیثیت نمود . گاهی این سوال مطرح می شود که مجازات اعاده حیثیت و حکم اعاده شرف چیست ؟ به عبارت دیگر اگر علیه شخصی در دادگاه کیفری ادعای حیثیت یا ادعای شرف نموده و جرم وی به اثبات رسید چه مجازاتی بر مرتکب قابل اعمال است ؟
در پاسخ به این سوال ، باید گفت که بر اساس قانون مجازات اسلامی طرح شکایت و اعاده حیثیت پس از ارتکاب جرایم مختلفی امکان پذیر شده است . در واقع ، مجازات اعاده حیثیت یا حکم ادعای شرف ، همان حکم به مجازاتی است که علیه مرتکب جرایمی مانند افترا و توهین و نشر اکاذیب و … قابل اعمال است ، به همین دلیل در این قسمت مجازات اعاده حیثیت را بر اساس مواد ۶۹۷ تا ۷۰۰ قانون مجازات اسلامی مطرح می نماییم .
بر اساس ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی « هر کس به وسیله اوراق چاپی یا خطی یا به وسیله درج در روزنامه و جرائد یا نطق در مجامع یا به هر وسیله دیگر به کسی امری را صریحا نسبت دهد یا آنها را منتشر نماید که مطابق قانون آن امر جرم محسوب میشود و نتواند صحت آن اسناد را ثابت نماید ، جز در مواردی که موجب حد است به یک ماه تا یک سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق و یا یکی از آنها حسب مورد محکوم خواهد شد » .
این جرم که معمولا تحت عنوان جرم افترا از آن یاد می شود ، معمول ترین مصداق مجازات اعاده حیثیت تلقی می شود و در مواردی بر مرتکب قابل اعمال است که با استفاده از وسایلی مثل نوشته های چاپی و درج در روزنامه یا هر وسیله دیگر ارتکاب یک جرم را به دیگری نسبت داده باشد ؛ مثلا در مورد جرم تهمت دزدی زدن به دیگران و البته نتواند صحت ارتکاب جرم را اثبات نماید .
بر اساس قسمت اخیر این ماده ، اگر جرمی که به دیگری نسبت داده می شود ، مجازات حدی داشته باشد ، دیگر مجازات اعاده شرف نسبت به آن ، یک سال حبس و ۷۴ ضربه شلاق نیست ؛ بلکه مجازات تهمت زنا یا لواط دادن به دیگران ، بر اساس قانون مجازات اسلامی ، مشمول مجازات جرم قذف یعنی ۸۰ ضربه شلاق خواهد بود .
همچنین ، بر اساس تبصره همین ماده « در مواردی که نشر آن امر اشاعه فحشا محسوب گردد ، هر چند بتوان صحت اسناد را ثابت نماید ، مرتکب به مجازات مذکور محکوم خواهد شد » . بنابراین ، از آن جهت که اشاعه فحشا خودش جرم مستقلی است ، حتی اگر هم بتواند ثابت کند که شخص واقعا این کار را انجام داده است ، باز هم می توان مرتکب را به مجازات اعاده حیثیت یا مجازات ادعای شرف یعنی یک ماه تا یک سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق یا یکی از آنها محکوم کرد .
در ماده ۶۹۸ نیز مجازات اعاده حیثیت ، در قالب مجازات جرم نشر اکاذیب نیز مطرح شده است که بر اساس این ماده :
« هر کس به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی ، به وسیله نامه یا شکواییه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یا توزیع هر گونه اوراق چاپی یا خطی با امضاء یا بدون امضاء ، اکاذیبی را اظهار نماید یا با همان مقاصد اعمالی را برخلاف حقیقت راسا یا به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی تصریحا یا تلویحا نسبت دهد اعم از اینکه از طریق مزبور به نحوی از انحاء ضرر مادی یا معنوی به غیر وارد شود یا نه ، علاوه بر اعاده حیثیت در صورت امکان ، باید به حبس از دو ماه تا دو سال و یا شلاق تا ۷۴ ضربه محکوم شود » .
علاوه بر این ، در ماده ۶۹۹ قانون مجازات اسلامی جرم افترای عملی مورد پیش بینی قرار گرفته است که به صورت جرم پاپوش درست کردن برای دیگری خودش را نشان می دهد :
« هر کس عالما عامدا به قصد متهم نمودن دیگری آلات و ادوات جرم یا اشیایی را که یافت شدن آن در تصرف یک نفر موجب اتهام او میگردد بدون اطلاع آن شخص در منزل یا محل کسب یا جیب یا اشیایی که متعلق به او است بگذارد یا مخفی کند یا به نحوی متعلق به او قلمداد نماید و در اثر این عمل شخص مزبور تعقیب گردد ، پس از صدور قرار منع تعقیب و یا اعلام برائت قطعی آن شخص ، مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می شود » .
البته در ماده ۷۰۰ نیز مجازات اعاده حیثیت بدلیل انتشار هجویه ذکر شده است : « هر کس با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی کسی را هجو کند و یا هجویه را منتشر نماید به حبس از یک تا شش ماه محکوم میشود » . پس از ارتکاب هر یک از جرایم فوق ، می توان اقدام به اعاده شرف یا اعاده حیثیت نمود که مرتکب ، بر اساس مواد ذکر شده قابل مجازات خواهد بود
نوشتن نمونه لایحه اعاده حیثیت
زمانی که نمونه لایحه اعاده حیثیت را تنظیم میکنید ابتدا باید مشخصات خود و طرف مقابل را وارد کنید. سپس خواسته خود مبنی بر اعاده حیثیت و جبران خسارات را به صورت مختصر و دقیق و خلاصه بنویسید. در هنگام نوشتن نمونه لایحه دفاعیه اعاده حیثیت ، دلایل خود را به ترتیب اولویت بیان کنید. از طولانی نوشتن توضیحات خودداری کنید. چنانچه تقاضای خود را بهصورت گویا، کوتاه و ساده بنویسید، ممکن است، رأی دادگاه، به نفع شما صادر شود. شما میتوانید در متن لایحه دفاعیه در خصوص اعاده حیثیت از مواد قانونی مناسب، آیات، روایات، قواعد فقهی، نظریههای مشورتی و آرای وحدت رویه استفاده کنید. استفاده از این موارد، موجب افزایش ارزش و کاربرد بهتر نمونه لایحه اعاده حیثیت میشود.
اسناد و مدارک مرتبط
برای اینکه بتوانید اعاده حیثیت کنید، لازم است که ضمن تقدیم لایحه دفاعیه در خصوص اعاده حیثیت دلایل و مدارک خود را ارائه دهید. در صورتی که هتک حرمت شما به صورت مکتوب یا به صورت فایل صوتی و تصویری در فضای مجازی صورت گرفته باشد، میتوانید با ارائه اصل یا کپی این موارد در دادگاه، به قاضی در تصمیمگیری هرچه بهتر او کمک کنید. در مواقعی که هتک حرمت در ملأ عام واقع شده باشد، میتوانید با تنظیم استشهادیه یا معرفی شهود این موضوع را در دادگاه اثبات کنید. شهود شما میتوانند در دادگاه حاضر شوند و در این مورد اطلاعاتی به قاضی ارائه دهند. تنظیم استشهادیه نیز به این صورت است که افراد مطلع، مندرجات استشهادیه را تایید کنند و امضا و اثر انگشت بزنند. این موارد به همراه لایحه در مورد اعاده حیثیت میتواند سبب اثبات بیگناهی شما و البته اعاده حیثیت شود.
پیشنهاد می گردد برای پیگیری امور مربوط به امور اعاده حیثیت به یکی از دفاتر حق گرا در شرق ؛ غرب ، شمال و مرکز تهران مراجعه نمایید
در خصوص اعاده حیثیت سوال شده است
باسلام شوهرم چندوقت پیش با همکارش درگیر شد و اون آقا شوهر منو کتک زد و الان شنوایی گوش چپش رو از دست داده پزشک قانونی هم تاییدکرده حالا اون آقا از شوهر من الکی شکایت کرده که مزاحم خانومش شده ماهم بخاطر ضرب و جرح شکایت کردیم خواستم بپرسم میتونیم اعاده حیثیت کنیم چون مدرکی نداره و تهمت زده و دیه پاره شدن پرده گوش شوهرم و از دست دادن شنوایش چقدر میشه ممنون
پاسخ ها :
باسلام
شما باید بدوا اثبات کنید که بی گناه هستید بعد از صدور قرار منع تعقیب وقطعیت آن اقدام به اعاده حیثیت کنید
در رابطه با پرده گوش باید نظریه پزشکی قانونی را دید بطور کلی ماده ۶۰۵-قانون مجازات اسلامی بیان می دارد پاره کردن پرده گوش، موجب ارش است و اگر در اثر آن حس شنوایی نیز از بین برود یا نقصان پیدا کند، دیه آن نیز باید پرداخت شود
سوال
سلام
با همسرم قرار بود توافقی جداشیم
یک روز که رفت خونه خالش با مامور کلانتری رفتم و به جرم رابطه نامشروع با پسرخالش که ۱۵ سال ازش بزرگتره گرفتمشون
حالا پرینت پیامک هاشونو گرفتم چیزی درنیومده
شاهدی هم ندارم
فقط باهم تماس داشتن با فاصله
ایا میتونم ادامه بدم به این جرم که رابطه داشتن
یا نه!؟
اعاده حیثیت جرمش تعزیریه!؟
پاسخ :
وقتی از مسئله ای اطمینان ندارید اقدامی ننمایید
صرف صحبت رابطه نامشروع احراز نمی گردد
حضور دونفر دریکجا که رابطه نیست وباتوجه به اینکه اون اقا پسرخاله خانم است اگر ادله ندارید شکایتان به جایی نمیرسد ومنع تعقیب صادرمیشود
📝 ۱۰ سوال پرتکرار درباره اعاده حیثیت
۱. اعاده حیثیت چیست؟
اعاده حیثیت به معنای رفع آثار قانونی و اجتماعی ناشی از محکومیت یا انتشار اکاذیب علیه شخص است و به فرد امکان بازگرداندن اعتبار و آبرو را میدهد.
۲. چه کسانی میتوانند درخواست اعاده حیثیت کنند؟
افرادی که به صورت اشتباه محکوم شدهاند
افرادی که شاکیان یا رسانهها نسبت به آنها اکاذیب منتشر کردهاند
افرادی که حقوق قانونی یا اعتبار اجتماعی آنها خدشهدار شده است
۳. شرایط اعاده حیثیت چیست؟
اثبات وقوع ضرر یا خسارت به حیثیت فرد
ارائه دلیل یا حکم قانونی که نشان دهد محکومیت اشتباه بوده است
عدم گذشت زمان قانونی برای درخواست (طبق قانون آیین دادرسی)
۴. آیا اعاده حیثیت شامل تمام محکومیتها میشود؟
خیر. اعاده حیثیت معمولاً شامل محکومیتهای کیفری یا نشر اکاذیب است و برخی جرایم خاص ممکن است شرایط متفاوتی داشته باشند.
۵. مرجع صالح برای درخواست اعاده حیثیت کجاست؟
دادگاه کیفری ۱ یا ۲ (با توجه به نوع جرم)
دادگاه عمومی حقوقی در صورت انتشار اکاذیب یا افترا
در موارد خاص، دادسرای ویژه نیز مرجع رسیدگی است
۶. نحوه تقاضای اعاده حیثیت چگونه است؟
تنظیم درخواست رسمی و مکتوب
ارائه مدارک شامل حکم محکومیت، شواهد اثبات بیگناهی یا رد ادعا
ثبت درخواست در دادگاه یا دادسرا
پیگیری پرونده و حضور در جلسات دادرسی
۷. مدت زمان رسیدگی به درخواست اعاده حیثیت چقدر است؟
مدت زمان رسیدگی بستگی به پیچیدگی پرونده و حجم شواهد ارائه شده دارد، ولی معمولاً بین چند ماه تا یک سال طول میکشد.
۸. آیا اعاده حیثیت به صورت عمومی اعلام میشود؟
در صورت پذیرش درخواست، دادگاه میتواند حکم اعاده حیثیت را صادر و به صورت عمومی یا خصوصی اعلام کند تا اعتبار فرد بازگردانده شود.
۹. نقش وکیل در پرونده اعاده حیثیت چیست؟
بررسی قانونی بودن محکومیت یا شکایت
جمعآوری مدارک و شواهد برای اثبات بیگناهی یا رفع ضرر حیثیتی
پیگیری پرونده در دادگاه و ارائه دفاعیه
📞 شماره تماس: ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶
۱۰. اعاده حیثیت چه اثراتی دارد؟
رفع محدودیتهای قانونی ناشی از محکومیت
بازگرداندن اعتبار و آبرو اجتماعی
امکان پیگیری خسارتهای ناشی از نشر اکاذیب یا محکومیت اشتباه
🏷️ برچسبها:
اعاده حیثیت, تقاضای اعاده حیثیت, شرایط اعاده حیثیت, نحوه اعاده حیثیت, حقوق کیفری, دادگاه اعاده حیثیت, رفع سوء پیشینه, وکیل اعاده حیثیت, گروه وکلای حقگرا, مشاوره حقوقی اعاده حیثیت, رفع ضرر حیثیتی