آیا میتوانم به دلیل غیرقانونی بودن خرید و فروش اکانت، پیج اینستاگرامی خودم را پس بگیرم؟
سلام.
من مدتی قبل یک پیج اینستاگرامی را که برای چند سال روی آن فعالیت کرده بودم، به شخص دیگری فروختم و در مقابل مبلغی دریافت کردم. پس از مدتی متوجه شدم که نسبت به فروش این پیج دچار تردید شدهام و تصور میکنم اساساً چیزی که فروختهام، مال قابل انتقالی نبوده است.
تا جایی که میدانم، اکانت اینستاگرام در واقع روی سرورهای شرکت مالک پلتفرم قرار دارد و کاربر مالک خودِ اکانت نیست و صرفاً از آن استفاده میکند. از طرف دیگر، در قوانین و شرایط استفاده اینستاگرام نیز خرید و فروش حسابهای کاربری ممنوع شده است.
با توجه به این موارد، میخواهم بدانم آیا میتوانم ادعا کنم معاملهای که برای فروش پیج انجام دادهام باطل بوده و پیج را پس بگیرم؟
آیا ارزش اقتصادی پیج، تعداد زیاد فالوورها و امکان کسب درآمد از تبلیغات باعث میشود پیج از نظر حقوقی «مال» محسوب شود؟ و آیا صرف ممنوع بودن انتقال اکانت در مقررات اینستاگرام میتواند باعث بطلان معامله بین من و خریدار شود؟
سلام
در مورد خرید و فروش یک پیج اینستاگرامی، باید میان اعتبار قرارداد در حقوق ایران و مقررات داخلی پلتفرم اینستاگرام تفکیک قائل شد.
مطابق ماده ۱۰ قانون مدنی، قراردادهای خصوصی تا زمانی که مخالف صریح قانون نباشند، نافذ هستند و مطابق ماده ۱۹۰ نیز برای صحت معامله باید شرایط اساسی از جمله قصد و رضا، اهلیت، موضوع معین و مشروعیت جهت معامله وجود داشته باشد. همچنین ماده ۲۱۵ قانون مدنی مقرر کرده است که مورد معامله باید مالیت داشته و متضمن منفعت عقلایی مشروع باشد.
بنابراین اولین پرسش این است که آیا آنچه طرفین تحت عنوان «پیج اینستاگرام» معامله کردهاند، میتواند از نظر حقوقی دارای ارزش مالی باشد یا خیر.
اگر موضوع قرارداد صرفاً یک نام کاربری بدون ارزش اقتصادی نباشد و مثلاً یک حساب دارای تعداد زیادی دنبالکننده واقعی، سابقه فعالیت، محتوای مشخص و امکان کسب درآمد از تبلیغات یا فروش کالا و خدمات باشد، میتوان استدلال کرد که مجموع حقوق و منافع اقتصادی مورد توافق طرفین دارای ارزش مالی و منفعت عقلایی است.
در واقع ممکن است گفته شود آنچه فروخته شده، لزوماً «مالکیت سرور اینستاگرام» نیست؛ بلکه مجموعهای از منافع و اختیاراتی است که فروشنده عملاً در اختیار داشته و متعهد شده آن را به خریدار منتقل کند. بنابراین استدلال اینکه «چون پیج جسم مادی نیست پس قابل معامله نیست» به تنهایی برای بیاعتبار دانستن قرارداد کافی به نظر نمیرسد.
از طرف دیگر، اگر در قرارداد مشخص شده باشد که چه حسابی با چه نام کاربری، چه تعداد دنبالکننده، چه محتوایی و با چه امکاناتی منتقل میشود، میتوان درباره معین بودن موضوع معامله نیز استدلال کرد.
اما یک مسئله مهم وجود دارد: شرایط استفاده اینستاگرام.
اگر در مقررات پلتفرم، خرید، فروش یا انتقال حساب ممنوع شده باشد، این موضوع میتواند برای اعتبار و قابلیت اجرای عملی قرارداد مشکل ایجاد کند. با این حال، صرف وجود یک ممنوعیت قراردادی میان کاربر و پلتفرم، لزوماً به این معنا نیست که هر توافق مالی میان دو شخص ثالث، خودبهخود در حقوق ایران باطل است؛ باید بررسی شود ممنوعیت مزبور دقیقاً چه اثری دارد و آیا قرارداد طرفین، موضوعی غیرمشروع را مورد معامله قرار داده یا صرفاً در برابر پلتفرم، برای استفاده از حساب محدودیت ایجاد میکند.
بنابراین اگر فروشنده پس از دریافت پول ادعا کند که «پیج اصلاً مال نبوده و معامله باطل است»، خریدار میتواند با استناد به ارزش اقتصادی مورد معامله، منفعت عقلایی، توافق صریح طرفین، پرداخت ثمن، تحویل اطلاعات حساب و قصد واقعی طرفین از اعتبار قرارداد دفاع کند.
البته نمیتوان با قطعیت گفت که هر قرارداد خرید و فروش پیج اینستاگرامی در همه شرایط صحیح است. نتیجه نهایی به مفاد قرارداد، نحوه انتقال، وضعیت حساب، موضوع دقیق مورد توافق و مقررات حاکم بر آن بستگی دارد.
بنابراین اگر قرارداد بهطور روشن تنظیم شده و خریدار در مقابل دریافت پیج مبلغی پرداخت کرده باشد، استدلال برای اعتبار قرارداد قابل طرح است؛ اما ادعای قطعی اینکه «هر پیج اینستاگرامی بدون هیچ محدودیتی مال قابل معامله است» از نظر حقوقی نیازمند احتیاط است.
واگذاری یا در اختیار گذاردن حساب کاربری (پیج یا اکانت) داخل در نرمافزار کاربردی فضای مجازی شخص یا اشخاص دیگر به صورت دائم یا موقت، تحت عنوان بیع قرار نمیگیرد.
بلکه وفق ماده ۱۰ قانون مدنی و مبتنی بر اصل آزادی اراده و صحت قراردادها، واگذاری و نقل و انتقال آن تا زمانی که در تعارض با نظم عمومی یا حقوق و شرایط شرکتهایی که این حساب کاربری را در نرمافزارهای ایجاد شده در اختیار کاربران قرار دادهاند، قرار نگیرد و با هدف و انگیزه فعالیتهای غیرمجاز و خلاف قانون واگذار نشده باشد؛ معتبر بوده و منعی برای حمایت قانونی از آنها وجود ندارد.
در صورت بروز اختلاف درباره خرید یا فروش پیج اینستاگرامی، بررسی متن قرارداد و نحوه انتقال حساب اهمیت زیادی دارد. برای بررسی تخصصی موضوع میتوانید با وکلای حقگرا مشورت کنید.
شماره تماس وکلای حقگرا: ۰۹۱۲۰۶۱۲۵۲۱