سؤال: اگر شوهر حکم تهیه مسکن مستقل برای همسرش را اجرا نکند، میتوان دستور جلب گرفت؟
سلام.
من از همسرم به دلیل اینکه برای زندگی مشترک مسکن مستقل و مناسب تهیه نکرده بود، به دادگاه مراجعه کردم و در نهایت دادگاه حکم قطعی داد که همسرم موظف است برای من مسکن مستقل و مناسب تهیه کند.
بعد از قطعی شدن حکم، برای اجرای آن اقدام کردم و اجرائیه هم به همسرم ابلاغ شد، اما ایشان برای اجرای حکم اقدامی نمیکند و حتی برای اجرای حکم هم مراجعه نمیکند.
من درخواست کردم به دلیل اینکه همسرم از اجرای حکم خودداری میکند، دستور جلب او صادر شود، اما اجرای احکام با این درخواست موافقت نکرد.
میخواستم بدانم با توجه به اینکه حکم قطعی صادر شده و همسرم هم از اجرای آن خودداری میکند، آیا امکان جلب او وجود ندارد؟ اگر جلب امکانپذیر نیست، برای اینکه بتوانم حکم تهیه مسکن مستقل را اجرا کنم، باید چه اقدامی انجام بدهم؟
در این مورد، صرف اینکه زوج از اجرای حکم الزام به تهیه مسکن مستقل خودداری میکند، اصولاً نمیتوان مستقیماً به استناد ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، درخواست بازداشت او را کرد.
دلیل این موضوع در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۲۰۹ اداره کل حقوقی قوه قضائیه بهصراحت بیان شده است. در این نظریه، دقیقاً درباره حکمی که زوج را به تهیه مسکن مستقل برای زوجه محکوم کرده، سؤال شده و اداره حقوقی پاسخ داده است که چنین حکمی، محکومیت به انجام یک عمل معین است، نه محکومیت به پرداخت وجه. بنابراین اجرای آن باید از طریق ماده ۴۷ قانون اجرای احکام مدنی انجام شود و ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی در این مرحله قابل اعمال نیست.
به عبارت ساده، راهکار شما این نیست که صرفاً بگویید «چون شوهر حکم را اجرا نمیکند، او را جلب کنید».
مطابق ماده ۴۷ قانون اجرای احکام مدنی، اگر محکومعلیه از انجام عملی که به آن محکوم شده خودداری کند، در صورتی که انجام آن عمل توسط شخص دیگری ممکن باشد، محکومله میتواند تحت شرایط قانونی، انجام آن عمل را توسط دیگری درخواست کند و هزینه انجام آن از محکومعلیه وصول شود.
در مورد تهیه مسکن نیز اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریهای دیگر تصریح کرده است که اگر زوج از اجرای حکم تهیه مسکن متناسب خودداری کند، زوجه میتواند اعمال ماده ۴۷ قانون اجرای احکام مدنی را درخواست کند.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
اگر در اجرای ماده ۴۷، هزینه تهیه مسکن مشخص شود، این مبلغ لزوماً به این معنا نیست که میتوان همان لحظه زوج را بابت آن مبلغ بازداشت کرد. اداره حقوقی در نظریه جدیدتر شماره ۷/۱۴۰۳/۲۰۹ تصریح کرده که هزینهای که در اجرای ماده ۴۷ برای انجام عمل تعیین میشود، مشمول ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی نیست.
بنابراین اگر زوج مالی داشته باشد، هزینه مربوط به اجرای حکم میتواند از اموال او وصول شود؛ اما اگر بخواهید به دلیل عدم پرداخت آن مبلغ از ضمانت اجرای ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی استفاده کنید، طبق همین نظریه ابتدا باید آن مبلغ از طریق دعوی مستقل مطالبه و حکم قطعی به پرداخت وجه صادر شود. پس از آن، در صورت وجود شرایط قانونی، امکان اعمال ماده ۳ نسبت به آن محکومیت مالی وجود خواهد داشت.
بنابراین در پرونده شما، مسیر صحیح به طور خلاصه این است:
حکم قطعی تهیه مسکن مستقل → صدور اجرائیه → امتناع زوج → درخواست اعمال ماده ۴۷ قانون اجرای احکام مدنی → تعیین هزینه انجام عمل و وصول آن از اموال زوج
پس اینکه اجرای احکام در شرایطی که توضیح دادهاید با درخواست جلب مستقیم زوج موافقت نکرده، با توجه به ماهیت این حکم، قابل توجیه است.
راهکار اینجاست ماده ۴۷ قانون اجرای احکام مدنی، که میگه یا خانم خودش بره خونه بگیره هزینه رو مطالبه کنه، یا کارشناس هزینه رو مشخص کنه از اموال آقا توقیف بشه یا اگر پرونده نفقه در جریانه، این هزینه رو به نفقه اضافه کنند.
البته برای اینکه مشخص شود دقیقاً چه درخواستی باید به اجرای احکام ارائه شود، باید متن خود حکم، محدوده جغرافیایی مسکن، عبارت «مستقل و مناسب» و سایر مفاد دادنامه بررسی شود.
برای بررسی چنین پروندههایی میتوانید با وکلای حقگرا مشورت کنید:
شماره تماس وکلای حقگرا: ۰۹۱۲۰۶۱۲۵۲۱