وضعیت فرزند وقتی که مادر صلاحیت حضانت نداره

در این وضعیت باید بین حق حضانت و حق ملاقات تفاوت قائل شد. ممکن است یک والد به دلیل شرایط خاص، صلاحیت نگهداری و حضانت طفل را نداشته باشد، اما این موضوع لزوماً به معنی از بین رفتن کامل حق ملاقات او با فرزند نیست.
قانون حمایت خانواده، حق ملاقات طفل با والدین را به رسمیت شناخته است و در عین حال، مصلحت کودک را در تصمیمات مربوط به حضانت و ملاقات مورد توجه قرار می‌دهد.
بنابراین اگر واقعاً مادر دچار اعتیاد شدید است، شرایط زندگی نامناسبی دارد و ملاقات بدون نظارت می‌تواند برای کودک خطرناک باشد، راهکار این نیست که پدر رأساً تصمیم بگیرد حکم ملاقات را اجرا نکند. چنین اقدامی ممکن است برای پدر تبعات قانونی داشته باشد.
راهکار قانونی این است که از دادگاه بخواهید نحوه اجرای ملاقات را متناسب با وضعیت کودک و شرایط مادر تعیین یا اصلاح کند.
برای مثال، در صورت وجود شرایط لازم، می‌توان درخواست کرد ملاقات:

• در مرکز ملاقات انجام شود؛
• تحت نظارت شخص یا مرکز تعیین‌شده توسط دادگاه باشد؛
• در ساعات و مدت مشخصی انجام شود؛
• بدون تحویل کودک برای مدت طولانی به مادر انجام شود؛
• یا در صورت وجود خطر جدی برای طفل، تا زمان برطرف شدن شرایط خطرناک، محدود یا به نحو دیگری تنظیم شود.

مطابق ماده ۴۱ قانون حمایت خانواده، هرگاه مسئول حضانت از انجام تکالیف مربوط به حضانت خودداری کند یا مانع ملاقات طفل با اشخاص ذی‌حق شود، دادگاه می‌تواند تصمیم مقتضی اتخاذ کند. همچنین در صورتی که ملاقات طفل با یکی از والدین نیازمند نظارت باشد، قانون و آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت خانواده امکان ملاقات تحت نظارت را پیش‌بینی کرده‌اند.
بنابراین اگر شما معتقدید مادر به دلیل اعتیاد شدید، وضعیت زندگی یا سایر شرایط، برای ملاقات عادی با کودک مناسب نیست، باید این ادعا را با دلایل و مدارک قابل ارائه به دادگاه مطرح کنید؛ برای مثال مدارک پزشکی و درمانی، سوابق مربوط به اعتیاد، گزارش‌های مددکاری یا سایر مستنداتی که بتواند وضعیت واقعی مادر و احتمال آسیب به کودک را نشان دهد.
نکته بسیار مهم این است که ترس کودک از مادر نیز می‌تواند موضوع مهمی باشد، اما تشخیص اینکه این ترس ناشی از چه عاملی است و آیا ملاقات برای کودک مضر است یا خیر، نهایتاً با مرجع قضایی و کارشناسی مربوط خواهد بود. بنابراین بهتر است موضوع صرفاً بر اساس ادعای یکی از والدین تصمیم‌گیری نشود.
از طرف دیگر، اگر حکم ملاقات فعلی همچنان معتبر و قابل اجرا باشد، پدر نمی‌تواند صرفاً با استناد به اینکه مادر اعتیاد دارد یا کودک از او می‌ترسد، شخصاً اجرای حکم را متوقف کند. بهتر است همزمان با اعلام نگرانی و ارائه دلایل، از دادگاه درخواست تغییر نحوه ملاقات یا ملاقات تحت نظارت شود.
اگر وضعیت مادر واقعاً به حدی است که سلامت جسمی یا روانی کودک را در معرض خطر قرار می‌دهد، موضوع را نباید صرفاً به عنوان اختلاف میان پدر و مادر مطرح کرد؛ بلکه باید با ارائه مدارک، از دادگاه خواست تصمیم خود را بر اساس مصلحت و امنیت طفل اتخاذ کند.
بنابراین در چنین پرونده‌ای، راهکار معمول این نیست که بگوییم:
«مادر صلاحیت حضانت ندارد، پس حق ملاقات هم ندارد.»
بلکه باید گفت:
«مادر ممکن است حق ملاقات داشته باشد، اما با توجه به شرایط او، می‌توان از دادگاه درخواست کرد نحوه و حدود این ملاقات به گونه‌ای تعیین شود که امنیت و مصلحت کودک حفظ شود.»
اگر با چنین شرایطی مواجه هستید، بهتر است پیش از خودداری از اجرای حکم ملاقات، موضوع را با وکلای حق‌گرا مطرح کنید تا با بررسی حکم فعلی و مدارک مربوط به وضعیت مادر، درباره درخواست تغییر نحوه ملاقات، ملاقات تحت نظارت یا سایر اقدامات قانونی راهنمایی دقیق دریافت کنید.
شماره تماس وکلای حق‌گرا: ۰۹۱۲۰۶۱۲۵۲۱