سؤال: اگر آدرس شرکت خوانده در دادخواست وجود نداشته باشد چه باید کرد؟
سلام.
من از یک شرکت طلب دارم و قصد دارم برای مطالبه طلبم علیه آن شرکت طرح دعوا کنم. مشکلی که دارم این است که آدرسی که از شرکت دارم، ظاهراً آدرس واقعی شرکت نیست. حتی وقتی به صورت حضوری به آن آدرس مراجعه کردم، متوجه شدم که شرکت در آن محل وجود ندارد و عملاً امکان ابلاغ اوراق قضایی به آن آدرس وجود ندارد.
در این شرایط نمیدانم در قسمت نشانی خوانده در دادخواست چه آدرسی باید درج کنم. آیا میتوانم در قسمت نشانی شرکت بنویسم «مجهولالمکان» یا برای اشخاص حقوقی چنین امکانی وجود ندارد؟
اگر نتوانم آدرس واقعی شرکت را پیدا کنم، روش قانونی برای ثبت دادخواست و ابلاغ اوراق قضایی به شرکت چیست و دادگاه چگونه میتواند ابلاغ را انجام دهد؟
پاسخ حقوقی
در خصوص سؤالی که مطرح کردهاید، ابتدا باید توجه داشت که نحوه ابلاغ اوراق قضایی به شرکتها و سایر اشخاص حقوقی با اشخاص حقیقی تفاوت دارد.
مطابق ماده ۷۶ قانون آیین دادرسی مدنی، در دعاوی علیه اشخاص حقوقی، دادخواست و ضمائم آن اصولاً باید به مدیر، قائممقام، دارنده حق امضا یا در صورت عدم امکان، به مسئول دفتر مؤسسه ابلاغ شود.
اما نکته مهم در سؤال شما تبصره ۱ ماده ۷۶ است. بر اساس این تبصره، اگر ابلاغ در نشانی تعیینشده امکانپذیر نباشد، اوراق باید به آخرین نشانیای که شخص حقوقی به اداره ثبت شرکتها معرفی کرده است ارسال شود.
بنابراین اگر شما قصد طرح دعوا علیه یک شرکت را دارید، ابتدا باید آخرین نشانی ثبتشده شرکت را از سوابق ثبتی شرکت استخراج کرده و همان نشانی را در دادخواست درج کنید؛ حتی اگر احتمال بدهید شرکت عملاً در آن محل فعالیت نمیکند.
اما اگر مشکل جدیتر باشد و آخرین نشانی ثبتشده شرکت نیز وجود خارجی نداشته باشد و هیچ نشانی دیگری از شرکت در اختیار شما نباشد، موضوع متفاوت خواهد بود.
اداره کل حقوقی قوه قضائیه در نظریه شماره ۷/۶۳۳۴ مورخ ۲۴/۹/۱۳۸۶ دقیقاً این وضعیت را بررسی کرده است. طبق این نظریه، اگر آخرین نشانی معرفیشده به اداره ثبت شرکتها نیز فاقد واقعیت باشد و نشانی دیگری از شخص حقوقی در دسترس نباشد، امکان اعمال تبصره ۱ ماده ۷۶ وجود ندارد و در این شرایط، مقررات ماده ۷۳ قانون آیین دادرسی مدنی و ابلاغ از طریق نشر آگهی قابل اعمال است. این مقررات فقط مختص اشخاص حقیقی مجهولالمکان نیست و میتواند درباره اشخاص حقوقی مجهولالمکان نیز اعمال شود.
بنابراین، برخلاف تصور رایج، نمیتوان گفت که شخص حقوقی تحت هیچ شرایطی مجهولالمکان محسوب نمیشود. بلکه باید مراحل قانونی ابلاغ رعایت شود.
به زبان ساده:
۱. اگر نشانی واقعی شرکت را میدانید → همان نشانی در دادخواست درج میشود.
۲. اگر نشانی واقعی شرکت را نمیدانید → آخرین نشانی اعلامشده شرکت به اداره ثبت شرکتها باید مورد توجه قرار گیرد.
۳. اگر در آن نشانی نیز امکان ابلاغ وجود نداشته باشد و مشخص شود نشانی ثبتشده فاقد واقعیت است و نشانی دیگری از شرکت در دسترس نیست → میتوان با رعایت شرایط قانونی، از طریق نشر آگهی مطابق ماده ۷۳ قانون آیین دادرسی مدنی اقدام کرد.
بنابراین توصیه میشود صرفاً به دلیل اینکه در مراجعه حضوری، شرکت در نشانی اعلامشده پیدا نشده است، در قسمت نشانی دادخواست عبارت «مجهولالمکان» درج نشود. ابتدا باید وضعیت آخرین نشانی ثبتشده شرکت و امکان ابلاغ در آن بررسی شود.
با توجه به اینکه اشتباه در درج نشانی خوانده میتواند موجب تأخیر در رسیدگی یا ایجاد ایراد در روند ابلاغ شود، در صورتی که با چنین پروندهای مواجه هستید، بهتر است قبل از ثبت دادخواست، مدارک و سوابق ثبتی شرکت بررسی شود.
برای بررسی دقیق پرونده و نحوه صحیح طرح دعوا علیه اشخاص حقوقی، میتوانید با وکلای حقگرا مشورت کنید:
شماره تماس: ۰۹۱۲۰۶۱۲۵۲۱