آیا خرید و فروش پیج اینستاگرام از نظر قانونی صحیح است؟
سلام.
من مدتی قبل یک پیج اینستاگرامی با تعداد زیادی دنبالکننده را خریداری کردم و بابت آن مبلغ قابل توجهی هم به فروشنده پرداخت کردم. پیج در اختیار من قرار گرفته و نام کاربری و رمز عبور آن نیز به من تحویل داده شده است.
این پیج به دلیل تعداد زیاد دنبالکننده و فعالیتی که داشته، برای من ارزش اقتصادی دارد و قصد دارم از طریق تبلیغات و فروش محصولات در آن کسب درآمد کنم.
حالا فروشنده ادعا میکند که اصلاً چنین معاملهای از نظر قانونی صحیح نبوده و چون اکانت اینستاگرام یک مال فیزیکی نیست و طبق قوانین خود اینستاگرام نیز خرید و فروش حسابها ممنوع است، میتواند معامله را برهم بزند و پیج را پس بگیرد.
میخواستم بدانم آیا خرید و فروش یک پیج اینستاگرامی از نظر حقوق ایران معتبر است؟ آیا میتوان ارزش اقتصادی، تعداد دنبالکنندگان و امکان کسب درآمد از پیج را به عنوان مال و منفعت عقلایی در نظر گرفت؟ و آیا ممنوع بودن خرید و فروش اکانت در قوانین اینستاگرام باعث بطلان قراردادی میشود که بین دو شخص در ایران منعقد شده است؟
در مورد خرید و فروش یک پیج اینستاگرامی، باید میان اعتبار قرارداد در حقوق ایران و مقررات داخلی پلتفرم اینستاگرام تفکیک قائل شد.
مطابق ماده ۱۰ قانون مدنی، قراردادهای خصوصی تا زمانی که مخالف صریح قانون نباشند، نافذ هستند و مطابق ماده ۱۹۰ نیز برای صحت معامله باید شرایط اساسی از جمله قصد و رضا، اهلیت، موضوع معین و مشروعیت جهت معامله وجود داشته باشد. همچنین ماده ۲۱۵ قانون مدنی مقرر کرده است که مورد معامله باید مالیت داشته و متضمن منفعت عقلایی مشروع باشد.
بنابراین اولین پرسش این است که آیا آنچه طرفین تحت عنوان «پیج اینستاگرام» معامله کردهاند، میتواند از نظر حقوقی دارای ارزش مالی باشد یا خیر.
اگر موضوع قرارداد صرفاً یک نام کاربری بدون ارزش اقتصادی نباشد و مثلاً یک حساب دارای تعداد زیادی دنبالکننده واقعی، سابقه فعالیت، محتوای مشخص و امکان کسب درآمد از تبلیغات یا فروش کالا و خدمات باشد، میتوان استدلال کرد که مجموع حقوق و منافع اقتصادی مورد توافق طرفین دارای ارزش مالی و منفعت عقلایی است.
در واقع ممکن است گفته شود آنچه فروخته شده، لزوماً «مالکیت سرور اینستاگرام» نیست؛ بلکه مجموعهای از منافع و اختیاراتی است که فروشنده عملاً در اختیار داشته و متعهد شده آن را به خریدار منتقل کند. بنابراین استدلال اینکه «چون پیج جسم مادی نیست پس قابل معامله نیست» به تنهایی برای بیاعتبار دانستن قرارداد کافی به نظر نمیرسد.
از طرف دیگر، اگر در قرارداد مشخص شده باشد که چه حسابی با چه نام کاربری، چه تعداد دنبالکننده، چه محتوایی و با چه امکاناتی منتقل میشود، میتوان درباره معین بودن موضوع معامله نیز استدلال کرد.
اما یک مسئله مهم وجود دارد: شرایط استفاده اینستاگرام.
اگر در مقررات پلتفرم، خرید، فروش یا انتقال حساب ممنوع شده باشد، این موضوع میتواند برای اعتبار و قابلیت اجرای عملی قرارداد مشکل ایجاد کند. با این حال، صرف وجود یک ممنوعیت قراردادی میان کاربر و پلتفرم، لزوماً به این معنا نیست که هر توافق مالی میان دو شخص ثالث، خودبهخود در حقوق ایران باطل است؛ باید بررسی شود ممنوعیت مزبور دقیقاً چه اثری دارد و آیا قرارداد طرفین، موضوعی غیرمشروع را مورد معامله قرار داده یا صرفاً در برابر پلتفرم، برای استفاده از حساب محدودیت ایجاد میکند.
بنابراین اگر فروشنده پس از دریافت پول ادعا کند که «پیج اصلاً مال نبوده و معامله باطل است»، خریدار میتواند با استناد به ارزش اقتصادی مورد معامله، منفعت عقلایی، توافق صریح طرفین، پرداخت ثمن، تحویل اطلاعات حساب و قصد واقعی طرفین از اعتبار قرارداد دفاع کند.
البته نمیتوان با قطعیت گفت که هر قرارداد خرید و فروش پیج اینستاگرامی در همه شرایط صحیح است. نتیجه نهایی به مفاد قرارداد، نحوه انتقال، وضعیت حساب، موضوع دقیق مورد توافق و مقررات حاکم بر آن بستگی دارد.
بنابراین اگر قرارداد بهطور روشن تنظیم شده و خریدار در مقابل دریافت پیج مبلغی پرداخت کرده باشد، استدلال برای اعتبار قرارداد قابل طرح است؛ اما ادعای قطعی اینکه «هر پیج اینستاگرامی بدون هیچ محدودیتی مال قابل معامله است» از نظر حقوقی نیازمند احتیاط است.
در صورت بروز اختلاف درباره خرید یا فروش پیج اینستاگرامی، بررسی متن قرارداد و نحوه انتقال حساب اهمیت زیادی دارد. برای بررسی تخصصی موضوع میتوانید با وکلای حقگرا مشورت کنید.
شماره تماس وکلای حقگرا: ۰۹۱۲۰۶۱۲۵۲۱