رد مال

مالکیت حقی است که قانون گذار به افراد داده است تا بتوانند نسبت به اموال خود اعم از اموال منقول و اموال غیر منقول ، اعمال اراده و تصرف کنند و لذا در صورتی که مالی که در مالکیت دیگری است به طریق غیر قانونی یا بدون اجازه فرد ، مورد تصرف دیگری قرار بگیرد می توان از متصرف غیر قانونی شکایت کرد . در این موارد وقتی موضوع در دادگاه بررسی می شود دادگاه در حکم خود متصرف غیر قانونی را محکوم به رد مال می کند .

حال اگر کسی بدون اجازه و رضایت مالک اقدام به استفاده و تصرف در مال کرد ، طبق قانون با او برخورد خواهد شد . در این موارد فرد یا مرتکب یک جرم مثل سرقت شده است یا مرتکب یک عمل غیر قانونی حقوقی مثل انجام معامله فضولی شده است .

در صورتی که فرد یا مرتکب جرم مثل سرقت یا مرتکب یک عمل غیر قانونی حقوقی مثل انجام معامله فضولی شده باشد این موارد بعد از ثبت شکایت نامه یا دادخواست در دادگاه صالح توسط بزه دیده یا متضرر از جرم ، در دادگاه به رسیدگی خواهد شد. حکم دادگاه در این گونه موارد برگرداندن مال گرفته شده از دیگری به صاحبش می باشد.

در این مقاله به بررسی مفهوم رد مال ، رد مثل مال و رد قیمت مال می پردازیم .

رد مثل مال

فرض کنید کسی دستبند طلایی را که شما از مادربزرگ خود به یادگار گرفته اید را سرقت کرده است . در این حالت سارق علاوه بر اینکه محکوم به تحمل مجازات سرقت است باید مال مسروقه را هم به صاحبش پس بدهد . حال اگر سارق دستبند را بعد از سرقت آب کرده باشد . دیگر دستبند وجود ندارد که بتواند آن را به شما برگرداند . در این حالت سارق باید مثل آن را به شما بدهد . بنابراین در صورتی که سارق قادر به رد مال نباشد باید اقدام به رد مثل مال کند . حال اگر مثل مال را هم نتوان فراهم کرد ، باید چه کرد ؟

بیشتر بدانیم : مجازات غیر عمد

رد قیمت مال

فرض کنید در مثال بالا ، دستبند مسروقه دارای ساخت و ویژگی هایی بوده است که مثل آن وجود ندارد و برای محکوم امکان رد مثل مال وجود ندارد . در این حالت در صورت ثبوت اینکه امکان فراهم کردن مثل مال وجود ندارد ، محکوم باید قیمت مال را به صاحب مال بپردازد . به حالت رد قیمی مال یا رد قیمت مال می گویند .

[WD_Button id=3114]

برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد رد مال و رد مثل مال می توانید از طریق کانال تلگرامی ، شماره واتساپ و نیز مراجعه حضوری موضوعات و سوالات خود را مطرح نمائید و  یا به صورت مراجعه حضوری به مراکز گروه حقوقی حق گرا از مشورت وکلای ما بهرمند شوید . کارشناسان مرکز مشاوره حقوقی حق گرا نیز آماده اند تا با ارائه خدماتی در زمینه مشاوره حقوقی تلفنی  به سوالات شما عزیزان پیرامون  رد مال و رد مثل مال یعنی چه پاسخ دهند .

مثال:

یک کلاهبرداراز طریق فریب با استفاده از وسایل غیر واقع اقدام به کلاهبرداری خانه شخصی  کرده است. سپس خانه را به شخص دیگری فروخته و آن را تبدیل به وجه نقد کرده است. در این حالت آن مال فروخته شده به مالک(صاحب اصلی خانه) بازگردانده خواهد شد.

اگر خریدار ملک نسبت به عمل کلاهبرداری آگاه نباشد چه خواهد شد؟

برای خریدار خانه نیز بازگرداندن وجه مطابق آن خانه در نظر گرفته خواهد شد.

ممکن است مالی که از سوی کلاهبردار برده شده است از بین رفته باشد. در صورت از بین رفتن مال کلاهبرداری شده مجرم چه باید بکند؟

ممکن است همان خانه که توسط کلاهبردار برده شده است خراب شده باشد. در صورتی که کلاهبردار بتواند باید عین مال برده شده را به مالک آن بازگرداند. اگر خانه دارای معماری خاصی باشد باید وجه مطابق آن خانه را به بزه دیده پرداخت کند.

• در صورت عدم توانایی کلاهبردار در رد مال به صاحب مال چه خواهد شد؟
• آیا وی می تواند از دادگاه تقاضای قسط بندی کند؟

در پرداخت دین به طرف مقابل مدیون می تواند از دادگاه تقاضای قسط بندی در پرداخت دین کند. ولی در جرم کلاهبرداری مجرم نمی تواند چنین درخواستی از دادگاه کند. زیرا مؤظف است کل مال برده شده را به صاحب مال تأدیه کند.

[WD_Button id=3119]بازگرداندن مال برده شده

رأی دادگاه تجدید نظر در ارتباط با اعسار در جرم کلاهبرداری:

• شماره رأی: ۱۱۴۵
• تاریخ رأی: ۱۳۹۰/۱۱/۲۴
• خلاصه رای:

مجرم در جرم کلاهبرداری نمی تواند تقاضای قسط بندی دربازگرداندن مال برده شده از بزه دیده را مطرح کند. زیرا عالماً و عامداً اقدام به بردن مال کرده است. در صورت پذیرش دادگاه نسبت به قسط بندی مال برده شده کلاهبردار تشویق خواهد شد. از این جهت تقاضای قسط بندی در بازگرداندن مال برده شده از بزه دیده قابل پذیرش و مقبول نیست.

اموال از دست رفته بزه دیده چه زمانی به وی بازگردانده می شود؟

باید به دو نکته توجه نمود:

مال کلاهبرداری شده از سوی مجرم در صورتی به بزه دیده بازگردانده خواهد شد که:

• وجود تمام آن مال برده شده یا حتی قسمتی از مال جهت بررسی در جلسات دادرسی نیاز نباشد.
• مال برده شده از سوی کلاهبردار در حیطه ی اموالی نباشد که دستور ضبط آن را دادگاه صادر نکرده است.

در چنین حالاتی دستور از سوی مقام قضایی نسبت به بازگرداندن مال به شخص داده می شود.

اگر صاحب مال در شکایت خود دیر کرد مال برده شده را مطالبه نکند، در دادخواست دیگری می تواند مطالبه کند؟

بزه دیده می تواند در جرم کلاهبرداری اقدام به تنظیم دادخواست دیگری نسبت به مطالبه خسارت وارده کند. شخص می تواند با حساب کردن دیر کرد مال برده شده و دریافت هزینه مراحل دادرسی علیه مجرم دادخواست تنظیم کند.

اگر شخص ادعای بیشتری نسبت به اموال از دست رفته داشته باشد متهم باید چه مراحلی را طی کند؟

بزه دیده موظف است عین مال کلاهبرداری شده را از کلاهبردار مسترد کند. در صورت عدم دسترسی به عین مال می تواند وجه تعیین شده توسط مقام قضایی را دریافت کند. همچنین بزه دیده می تواند خسارت وارد شده به مال را نیز دریافت نماید. مثال: اگر یک ماشین از بزه دیده کلاهبرداری شده باشد. مجرم با ماشین تصادف کند. علاوه بر عین مال، خسارت وارد شده بر شخص را نیز باید پرداخت کند. باید توجه داشت که بزه دیده نمی تواند میزان مال بیشتری را از کلاهبردار استرداد کند. فقط می تواند عین مال و میزان خسارت وارد شده به وی را از کلاهبردار دریافت کند.

• آیا کلاهبردار میتواند از رد مال امتناع ورزد؟
• در صورت امتناع کلاهبردار جهت رد مال چه خواهد شد؟
• بزه دیده چگونه باید رد مال را به مرحله اثبات رساند؟

ادعایی که از سوی مجرم در دادگاه مطرح شود جهت عدم رد مال باید آن ادعا به مرحله اثبات رسد. اگر بزه دیده خواستار رد مال به خود شود باید دارای اسناد و مدارک لازم باشد. اگر جرم کلاهبرداری در دادگاه قطعی شود، باید آن مال برده شده را به صاحب مال بازگرداند. بنابراین کلاهبردار نمی تواند از رد مال به بزه دیده امتناع کند.

آیا رد مال در جرم کلاهبرداری براساس نرخ روز است؟

مال کلاهبرداری شده توسط مجرم بسته به همان زمان وقوع جرم دارد.

با توجه به میزان تورم سالیانه ارزش ملک بیشتر شود، زیان دیده چه اقدامی باید انجام دهد؟

زیان دیده می تواند مازاد بر آن مبلغ تعیین شده را تحت عنوان اقامه یک دعوی حقوقی از کلاهبردار خواستار شود.

رأی دادگاه تجدید نظر:

• شماره رأی: ۷۶۱
• تاریخ رأی: ۱۳۸۹/۰۷/۲۷
• خلاصه رای:
• رد مال در جرم کلاهبرداری با توجه به گفته ی کارشناس رسمی دادگستری و با توجه به نرخ روز تعیین نمی شود. اگر با توجه به تورم سالیانه نرخ آن مال کلاهبرداری شده بیشتر شده باشد، بزه دیده می تواند اقامه دعوا کند. در اقامه ی دعوی حقوقی خواستار پرداخت خسارت ناشی از تورم سالیانه از کلاهبردار شود.

نتیجه گیری:

جرم کلاهبرداری، جرم کیفری است که مقام قضایی علاوه بر حبس برای مجرم رد مال نیز در نظر می گیرد.

مقصود از رد مال در جرم کلاهبرداری بازگرداندن مال کلاهبرداری شده به صاحب مال است. کلاهبردار مؤظف است پس از قطعی شدن جرم کلاهبرداری مال برده شده را به صاحب آن بازگرداند. کلاهبردار در رد مال نمیتواند تقاضای قسط بندی کند. باید کلاهبردار مال برده شده را به صورت یکجا به صاحب مال بازگرداند. در صورت اقامه ی دعوی از سوی بزه دیده جهت تورم سالیانه و افزایش نرخ مال برده شده کلاهبردار در صورت تأیید آن در دادگاه مؤظف به پرداخت آن نیز می باشد. مالک مال نمی تواند در صورت عدم وجود عین مال وجه بیشتری را از کلاهبردار خواستار گردد. بنابراین وظیفه تعیین نرخ مال برده شده بر عهده ی کارشناس رسمی دادگستری است.

رأی وحدت رویه در خصوص طرح دعوی مجدد جهت مطالبه خسارت وارده به بزه دیده:

• شماره رأی وحدت رویه: ۲۶۸
• تاریخ رأی وحدت رویه: ۱۳۹۲/۰۳/۲۱
• خلاصه رای:

در صورتی که یک فرد در دادگاه به دلیل جرم کلاهبرداری محکوم شود. سپس مقام قضایی کلاهبردار را به حبس و رد مال محکوم کند. بزه دیده پس از آن نمی تواند یک دعوای حقوقی نسبت به مطالبه خسارت مطرح کند. در صورت طرح دعوی جهت مطالبه ی خسارت در دادگاه به آن توجه نمی شود.