مهلت واخواهی رأی غیابی چقدر است؟ همه چیز درباره اعتراض به حکم غیابی
مهلت واخواهی رأی غیابی چقدر است؟ همه چیز درباره اعتراض به حکم غیابی
یکی از مهمترین حقوق افرادی که رأی دادگاه بدون حضور آنها صادر شده، حق واخواهی است.
اما نکته بسیار مهمی که سرنوشت پرونده را تعیین میکند، مهلت قانونی اعتراض یا همان مهلت واخواهی رأی غیابی است.
اگر این مهلت رعایت نشود، امکان دفاع از بین میرود و رأی قطعی میشود.
در این مقاله از گروه وکلای حقگرا، به زبان ساده و کاملاً کاربردی توضیح میدهیم که مهلت واخواهی دقیقاً از چه زمانی شروع میشود، تا چه زمانی ادامه دارد، در چه شرایطی قابل تمدید است و اگر از مهلت گذشت چه باید کرد.
🔹 واخواهی یعنی چه؟
واخواهی یکی از راههای اعتراض به رأی غیابی است.
هرگاه دادگاه بدون حضور خوانده و بدون ارسال دفاعیه از سوی او حکمی صادر کند، رأی صادره غیابی است و شخص محکومعلیه حق دارد از آن رأی واخواهی کند.
واخواهی به زبان ساده یعنی:
درخواست رسیدگی مجدد از همان دادگاهی که رأی غیابی را صادر کرده است.
بنابراین، واخواهی با تجدیدنظر متفاوت است؛ زیرا در واخواهی، همان قاضی دوباره موضوع را بررسی میکند، در حالی که تجدیدنظر در دادگاه بالاتر انجام میشود.
بیشتر بدانیم : رای غیابی چیست؟ معنی حکم غیابی و آثار آن
🔹 مبنای قانونی مهلت واخواهی
مهلت واخواهی در ماده ۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی مشخص شده است.
مطابق این ماده:
«مهلت واخواهی از احکام غیابی برای اشخاص مقیم ایران بیست روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی حکم است.»
بنابراین، شروع مهلت واخواهی فقط از زمان ابلاغ واقعی است، نه از زمان ابلاغ قانونی یا الصاقی.
🔹 تفاوت ابلاغ واقعی و قانونی در محاسبه مهلت واخواهی
یکی از مهمترین نکاتی که در محاسبه مهلت باید بدانیم، تفاوت میان دو نوع ابلاغ است:
| نوع ابلاغ | توضیح | تأثیر بر مهلت واخواهی |
|---|---|---|
| ابلاغ واقعی | زمانی است که رأی یا اخطاریه مستقیماً به شخص محکومعلیه تحویل داده میشود و رسید دریافت میکند. | مهلت واخواهی از همان تاریخ آغاز میشود. |
| ابلاغ قانونی | زمانی است که مأمور ابلاغ نتواند شخص را بیابد و رأی روی درب منزل الصاق یا در سامانه ثنا درج میشود. | مهلت از زمان اطلاع واقعی شخص آغاز میشود، نه تاریخ درج در سامانه. |
بنابراین اگر شخصی مدعی باشد که از رأی غیابی دیرتر مطلع شده، میتواند در دادخواست واخواهی توضیح دهد که تاریخ اطلاع واقعی او چه زمانی بوده است.
🔹 مهلت واخواهی در دعاوی حقوقی و مدنی
در دعاوی حقوقی مانند مطالبه وجه، تخلیه ملک یا الزام به تنظیم سند، اگر حکم غیابی صادر شود، مهلت واخواهی به شرح زیر است:
برای افراد مقیم داخل ایران → ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ واقعی
برای افراد مقیم خارج از کشور → دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی
اگر شخصی در زمان ابلاغ در سفر، بیمارستان یا مأموریت باشد و نتواند رأی را دریافت کند، میتواند در دادخواست خود عذر موجه عدم حضور و اطلاع را اعلام کند تا دادگاه به نفع او تصمیم بگیرد.
🔹 مهلت واخواهی در پروندههای کیفری
در پروندههای کیفری نیز، مهلت واخواهی تقریباً مشابه است.
طبق ماده ۴۰۶ قانون آیین دادرسی کیفری:
«محکومعلیه غیابی میتواند ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ واقعی حکم، نسبت به رأی صادره واخواهی نماید. مهلت برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه است.»
بنابراین، در هر دو نوع پرونده – مدنی و کیفری – مهلت اصلی همان ۲۰ روز (یا دو ماه برای مقیم خارج) است.
تفاوت در این است که در کیفری، اگر واخواهی انجام شود، اجرای حکم کیفری متوقف میشود تا دادگاه دوباره رسیدگی کند.
🔹 شروع مهلت از چه زمانی است؟
یکی از پرسشهای مهم کاربران این است که مهلت از چه زمانی آغاز میشود؟
✅ پاسخ:
مهلت واخواهی از تاریخ ابلاغ واقعی رأی شروع میشود.
برای مثال:
اگر رأی غیابی در تاریخ ۵ مهر صادر شده و در تاریخ ۱۰ مهر بهصورت واقعی به شخص محکومعلیه ابلاغ شود، مهلت واخواهی از ۱۰ مهر آغاز و تا ۳۰ مهر ادامه دارد.
اما اگر ابلاغ قانونی باشد (مثلاً روی درب منزل الصاق شود)، مهلت از تاریخ اطلاع واقعی شروع خواهد شد، نه از زمان الصاق یا درج در سامانه.
🔹 اگر مهلت واخواهی بگذرد چه میشود؟
اگر فرد در مهلت ۲۰ روزه (یا دو ماهه) واخواهی نکند، رأی غیابی قطعی میشود و دیگر امکان اعتراض عادی وجود ندارد.
اما در برخی شرایط استثنایی، قانون راههای دیگری پیشبینی کرده است:
اعاده دادرسی (اگر دلایل جدیدی کشف شود یا رأی بر اساس سند جعلی صادر شده باشد)
فرجامخواهی یا تجدیدنظر (در صورت وجود حق تجدیدنظر)
اعمال ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری (در پروندههای کیفری برای رسیدگی فوقالعاده)
اما همه این مسیرها پیچیدهتر و زمانبرتر هستند. بنابراین بهترین اقدام این است که واخواهی در مهلت قانونی انجام شود.
🔹 اگر ابلاغ به نشانی اشتباه انجام شود چه باید کرد؟
در برخی پروندهها، دادگاه رأی غیابی را به نشانی قدیمی یا اشتباه ابلاغ کرده است.
در این موارد، اگر محکومعلیه بتواند اثبات کند که از رأی اطلاعی نداشته و ابلاغ واقعی نبوده، دادگاه معمولاً اعتراض او را قابل پذیرش میداند.
بهعنوان نمونه، اگر ابلاغ به آدرس سابق شما انجام شده باشد و در آن زمان در محل دیگری ساکن بودهاید، باید با مدارکی مانند اجارهنامه یا قبوض جدید ثابت کنید که در محل دیگری سکونت داشتهاید.
🔹 آیا مهلت واخواهی قابل تمدید است؟
خیر ❌
طبق قانون، مهلت واخواهی قابل تمدید نیست.
اما اگر واخواهی پس از مهلت ثبت شود و شخص بتواند عذر موجه ارائه دهد (مثل بستری در بیمارستان، حبس یا عدم اطلاع واقعی)، دادگاه ممکن است آن را بپذیرد.
🔹 عذر موجه برای تأخیر در واخواهی چیست؟
ماده ۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی چند مورد از عذرهای موجه را برای تأخیر در واخواهی بیان کرده است، از جمله:
بیماری سخت یا حادثهای که مانع حضور در دادگاه شود؛
حبس یا بازداشت بودن شخص؛
وقوع حوادث قهری مانند سیل، زلزله یا فوت نزدیکان درجه اول؛
عدم اطلاع واقعی از رأی بهدلیل ابلاغ ناقص یا اشتباه.
در این موارد، باید مدارک مستند (مثل گواهی پزشکی، مدارک زندان یا گواهی فوت) به دادگاه ارائه شود.
🔹 نحوه تنظیم و ثبت دادخواست واخواهی در مهلت قانونی
برای ثبت اعتراض در مهلت تعیینشده، مراحل زیر باید انجام شود:
تنظیم دادخواست واخواهی در برگه مخصوص دادخواست (از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی)
درج شماره پرونده، تاریخ صدور رأی و مشخصات طرفین
شرح کامل دلایل اعتراض و درخواست لغو رأی غیابی
ضمیمه کردن مدارک مستند (ابلاغیه، گواهیها و…)
پرداخت هزینه دادرسی مربوطه و ارسال از طریق سامانه ثنا
دادخواست باید به همان دادگاهی که رأی غیابی را صادر کرده ارسال شود.
دادگاه پس از ثبت، وقت رسیدگی جدید تعیین کرده و طرفین را دعوت میکند.
🔹 نقش وکیل در رعایت مهلت واخواهی
در بسیاری از پروندهها، افراد بهدلیل ناآگاهی از مهلت قانونی، فرصت اعتراض خود را از دست میدهند.
در حالی که حضور وکیل متخصص در امور دادرسی و آیین دادرسی میتواند از این خسارت جلوگیری کند.
وکلای گروه حقوقی حقگرا با بررسی سریع پرونده و وضعیت ابلاغ، در کوتاهترین زمان ممکن دادخواست واخواهی را تنظیم و ثبت میکنند تا مهلت قانونی از بین نرود.
🔹 نمونه واقعی از تأخیر در واخواهی
در یک پرونده مطالبه وجه، رأی غیابی علیه فردی صادر و به نشانی قبلی او ابلاغ شده بود.
چند ماه بعد، مأمور اجرا برای توقیف حساب مراجعه کرد و تازه در آن زمان فرد از رأی مطلع شد.
او با ارائه اجارهنامه جدید و گواهی اشتغال در شهر دیگر، ثابت کرد که از رأی اطلاعی نداشته است.
دادگاه اعتراض او را پذیرفت و مهلت واخواهی را از تاریخ اطلاع واقعی محاسبه کرد.
🔹 جمعبندی نهایی
✅ خلاصه آنچه باید بدانید:
مهلت واخواهی در ایران ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ واقعی رأی غیابی است.
برای افراد مقیم خارج از کشور، دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی است.
ابلاغ قانونی (مثلاً الصاقی) باعث آغاز مهلت نمیشود تا وقتی که شخص از رأی مطلع شود.
اگر از مهلت گذشت ولی عذر موجه وجود داشت، باید مستنداً به دادگاه ارائه گردد.
واخواهی در مهلت قانونی، بهترین راه دفاع از حقوق در برابر حکم غیابی است.
⚖️ مشاوره و پیگیری واخواهی توسط گروه وکلای حقگرا
اگر علیه شما رأی غیابی صادر شده یا نمیدانید از چه تاریخی مهلت اعتراض شروع میشود،
وکلای متخصص گروه حقوقی حقگرا آمادهاند تا در تمامی مراحل اعتراض، واخواهی و تجدیدنظر در کنارتان باشند.
📍مشاهده مسیر دفاتر در نقشه بلد:
- شعبه شمال: پاسداران، تقاطع کلاهدوز، ساختمان پزشکان ۳۱۰، پلاک ۴۹۲ — ☎️ ۲۲۷۸۴۵۲۶
- شعبه شرق: میدان رسالت، خیابان فرجام، پلاک ۹۴۸ — ☎️ ۷۷۲۱۲۴۵۴-۵
- شعبه غرب: میدان دوم صادقیه، مجتمع تجاری صادقیه — ☎️ ۴۴۰۱۱۳۷۸-۹
- شعبه مرکز: بلوار آفریقا، خیابان والینژاد، پلاک ۴۲ — ☎️ ۸۸۶۰۹۰۶۲-
📞 شماره تماس: ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶ و ۰۹۱۲۰۶۱۲۵۲۱
🔖 برچسبها
مهلت واخواهی رأی غیابی, مهلت اعتراض به حکم غیابی, واخواهی کیفری, واخواهی مدنی, ابلاغ واقعی حکم غیابی, اعتراض به رأی غیابی, گروه وکلای حقگرا, آیین دادرسی مدنی, واخواهی در مهلت قانونی, عذر موجه برای تأخیر در واخواهی