انحصار وراثت چیست و چه مراحلی دارد؟ | مدارک، مراحل و نکات مهم ۱۴۰۴
براي تعيين تکليف ميراث هرکس پس از فوت، ابتدا بايد ورثه را تعيين کرد. رسيدگي به اين امر از سوي مرجع قانوني و با رعايت تشريفات مقرر در قانون را «انحصار وراثت» و راي صادر شده را «تصديق يا گواهي انحصار وراثت» مي نامند.
از کدام مرجع مي توان درخواست صدور گواهي انحصار وراثت کرد؟
براي صدور گواهي انحصار وراثت بايد به شوراي حل اختلاف آخرين محل اقامت دائمي متوفي مراجعه کرد. ليکن بايد توجه کرد که رسيدگي به دعاوي درباره اصل و نسب، وصيت، توليت يا وقف که ممکن است پس از فوت متوفي ايجاد شود کماکان در صلاحيت دادگاه هاي عمومي است و چنين دعاوي حتي با توافق طرفين قابليت طرح در شوراي حل اختلاف را ندارد.
چه اشخاصي مي توانند درخواست صدور گواهي انحصار وراثت کنند؟
معمولا يک يا چند تن از ورثه درخواست صدور گواهي انحصار وراثت مي کنند، ليکن هر ذي نفعي از قبيل طلبکار متوفي يا ورثه، کسي که متوفي به نفع او وصيت کرده (موصي له) يا کسي که از سوي متوفي مامور اجراي وصيت شده است (وصي) مي توانند درخواست صدور گواهي انحصار وراثت کنند. مخالفت يا همکاري نکردن يک يا چند تن از ورثه به هر دليلي که باشد مانع رسيدگي و صدور گواهي انحصار وراثت نيست.
چه مدارکي بايد همراه درخواست صدور گواهي انحصار وراثت ارائه شود؟
درخواست کتبي انحصار وراثت مشتمل بر نام، مشخصات کامل و اقامتگاه متقاضي، متوفي و همه ورثه و نسبت هر يک از ورثه با متوفي بايد به همراه مدارک زير به شوراي حل اختلاف ارائه شود:
? -گواهي فوت متوفي صادر شده از سوي اداره ثبت احوال
2-کپي شناسنامه ورثه
? -کپي عقدنامه همسر دائمي متوفي
?-فرم استشهاديه دال بر منحصر بودن وراث به اشخاص نامبرده شده
?-گواهي تسليم اظهارنامه ماليات بر ارث به اداره امور اقتصادي و دارايي آخرين محل اقامت متوفي. در اين مرحله صرفا مشخصات متوفي و اموال و دارايي هاي وي در فرم مخصوصي به اداره دارايي اعلام مي شود و نيازي به پرداخت ماليات نيست.
– ?رسيدگي به دعاوي درباره احوال شخصيه ايرانيان غير شيعه، زرتشتي، کليمي يا مسيحي در هر مورد بر اساس قواعد همان کيش و آيين انجام مي شود بنابراين در صورتي که متوفي از اقليت هاي مذهبي باشد نظر مرجع مذهبي مربوطه درباره تقسيم ماترک بايد همراه درخواست ارائه شود.
زمان لازم براي صدور گواهي انحصار وراثت چقدر است؟
در صورتي که ارزش ماترک متوفي کمتر از 30 ميليون ريال باشد، شوراي حل اختلاف بدون انتشار آگهي و دعوت از ورثه، در جلسه فوق العاده با توجه به اسناد و مدارک ارائه شده، گواهي انحصار وراثت را صادر مي کند. ليکن در صورتي که ماترک، بر اساس گواهي تسليم اظهارنامه ماليات بر ارث، بيش از 30 ميليون ريال ارزش داشته باشد، در فرضي که آخرين سکونتگاه متوفي در شهر بوده باشد به هزينه متقاضي، درخواست وي يک نوبت در روزنامه کثيرالانتشار آگهي مي شود و در فرضي که آخرين اقامتگاه متوفي در روستا بوده باشد درخواست متقاضي در روستا اعلام عمومي مي شود. پس از گذشت يک ماه از آگهي يا اعلام عمومي در صورت عدم وصول اعتراض، با توجه به اسناد و مدارک ارائه شده گواهي انحصار وراثت صادر مي شود. در صورتي که در مهلت يک ماهه از زمان نشر آگهي هر شخص ذي نفعي به درخواست صدور گواهي انحصار وراثت اعتراض کند، به عنوان مثال شخصي ادعا کند که ورثه منحصر به اشخاص ذکر شده در درخواست نبوده و نام يک يا چند تن از ورثه عمداً يا سهواً اعلام نشده است يا شخصي مدعي شود که وصيت نامه اي از متوفي موجود است، شوراي حل اختلاف در مواردي که صلاحيت رسيدگي به آن ها را دارد با تشکيل جلسه و دعوت از طرفين به موضوع رسيدگي و حکم مقتضي را صادر مي کند و در مواردي که خارج از صلاحيت شوراي حل اختلاف است با وصول اعتراض، رسيدگي به موضوع را در شورا تا تعيين تکليف در دادگاه صالح متوقف مي کند.
در مواردي که برخي ورثه از همکاري خودداري مي کنند آيا مي توان بدون ذکر اسامي آن ها درخواست صدور گواهي انحصار وراثت کرد؟
همان طور که پيشتر گفته شد هر ذي نفعي حتي بدون همکاري ورثه، مي تواند درخواست صدور گواهي انحصار وراثت کند، بنابراين ارائه درخواست صدور گواهي انحصار وراثتي که در آن نام يک يا چند تن از ورثه ذکر نشده و ورثه متوفي به دروغ منحصر به افراد نامبرده در درخواست اعلام شده، هيچ ضرورتي ندارد. صرف نظر از مسائل شرعي و اخلاقي، قانون گذار چنين عملي را جرم دانسته و براي آن مجازات سنگيني تعيين کرده است. تکميل فرم استشهاديه خلاف واقع و شهادت دروغ در اين مورد نيز جرم است. ماده ? قانون تصديقانحصار وراثت (مصوب 1309.7.144) مقرر مي دارد: «هرگاه معلوم شود که مستدعي تصديق با علم به عدم وراثت خود تحصيل تصديق وراثت نموده يا با علم به وجود وارثي غير از خود، تحصيل تصديق بر خلاف حقيقت کرده است کلاهبردار محسوب و علاوه بر اداي خسارت به مجازاتي که به موجب قانون براي اين جرم مقرّر است، محکوم خواهد شد.»
بیشتر بدانیم : انچه در باره انحصار وراثت می خواهید بدانید
سوال شده است
برای انحصار وراثت کجا برویم؟
اگر وکیل داشته باشید که تمام مراحل توسط وکیل دادگستری انجام خواهد شد در غیر این صورت بایستی با مدارک گفته شده به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه نمایید و دادخواست صدور گواهی انحصار وراثت بدهید. شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی که شما اعلام کنید صالح به صدور گواهی مذکور است. قبل از مراجعه به دفتر قضایی اگر وکیل ندارید حتما استشهادیه محضری تهیه کنید که وقتتان هدر نرود.
سهم دولت از انحصار وراثت چقدر است؟
دولت سهمی ندارد و فقط هزینه دادرسی به مبلغ حدود ۲۰۰ هزار تومان در دفتر خدمات الکترونیک پرداخت می شود.
هزینه انحصار وراثت چقدر است؟
پرداخت مبلغ حدود ۲۰۰ هزار تومان در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
هزینه نشر آگهی انحصار ورثه چقدر است؟
در سال ۱۴۰۲ رایگان است.
گرفتن المثنی انحصار وراثت چگونه است؟
هر کدام از ذی نفعان و ورثه می توانند با مراجعه به مرجع صادر کننده گواهی، درخواست کپی برابر اصل کنند.محدودیتی در ایت زمینه نیست
✅ آیا امکان اعتراض به گواهی انحصار وراثت وجود دارد؟
بله هر کسی که نسبت به به مفاد آن اعتراض داشته باشد بدون قید مدت می تواند نسبت به اعتراض اقدام نماید
✅ اگر کسی از متوفی طلب داشته ولی اسامی وراث را نمی داند، این امکان وجود دارد که برای اخذ گواهی اقدام نماید؟
بله اگر وراث گواهی را اخذ نکرده باشند هر ذی نفعی می تواند از شورای حل اختلاف با ذکر دلیل ، تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت برای فرد فوت شده کند.
✅ اگر یکی از وراث خارج از کشور باشد و مدارک هم نمی دهد چه باید کرد؟
این سوال پاسخ داده شد هرکدام از وراث می تواند به تنهایی و بدون مدارک سایر وراث هم تقاضای صدور گواهی حصر ورثه کند در صورت اصل مدارک، از اداره ثبت اخوال استعلام خواهد شد.
✅ آیا دیر پرداخت کردن مالیات یا گرفتن گواهی انحصار وراثت مشمول جریمه است؟
خیر نگران نباشید بر طبق آخرین تغییرات قانون مالیات های مستقیم تاخیر در دادن اظهار نامه مالیات بر ارث مشمول جریمه نیست. مشروط بر اینکه متوفی بعد از ۱۳۹۵/۱/۱ فوت کرده باشد. بنابراین نه دادن اهزنامه مالیات بر ارث مدت دارد و نه گرفتن انحصار وراثت.
✅ چگونه حق الوکاله دریافت میکنید؟
دو میلیون تومان در ابتدا و دو میلیون تومان پس از دریافت گواهی و در انتها
✅ آیا حضور همه ورثه الزامی است؟
خیر اقدام یکی از ورثه برای گرفتن انحصار وراثت کافی است.برای دادن وکالت به ما هم مراجعه یکی از ورثه کفایت میکند. فقط ورثه ای که اقدام میکند لزوما باید در سامانه ثنا ثبت نام کرده باشد با داشتن ثنا دادن وکالت از شهرستان یا مراجعه نکردن به دفتر و به صورت غیر حضوری هم میسر است.
✅ شما میتوانید استشهادیه رو هم تهیه کند؟
بله مبلغ ۹۵۰ هزار تومان اضافه میشود
یکی از مراجعین پرسیده است که من با برادرم قهر هستم ولی می دانم او انحصار وراثت کرده است ولی هیچ اطللاعات دیگری ندارم مغازه پدری را هم در حال استفاده است؟
در جواب باید گفت اگر مطمئن هستید که گواهی اخذ شده است ولی شما اطلاعاتی در مورد شعبه و کلاسه پرونده ندارید توصیه می کنیم به ساختمان مرکزی شورای حل اختلاف در تهران مراجعه کنید تا از طریق رایانه با جستجوی نام متوفی و وراث از شعبه صادر کننده گواهی مطلع شوید.
یکی دیگر از مراجعین پرسیده است، بیش از ده سال قبل انحصار وراثت کرده ایم ولی الان مدارک آن گم شده است چه باید کرد؟
بهتر است که بدون اینکه اعلام کنید قبلاً تقاضای صدور گواهی مذکور را کرده اید دوباره اقدام به اخذ آن کنید.
سوال شده که پدر بزرگ ما در قم فوت شده است، امکان اخذ گواهی حصر وراثت از تهران هست؟
بر طبق قانون شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی صالح به صدور گواهی است. اما می توانید اعلام کنید که در تهران زندگی می کرده است، در این خصوص کنکاش نخواهد شد، بنابراین اعلام اشتباهی محل فوت متوفی ضمانت اجرایی ندارد.
اگر کسی به صورت عمدی یکی از وراث را از شورای حل اختلاف پنهان کند و گواهی انحصار وراثت خلاف واقع اخذ کند مرتکب جرم کلاه برداری شده است (ماده ۹ قانون تصدیق انحصار وراثت)
تنظیم شخصی سند رسمی انتقال مال منقول و غیر منقول با گواهی انحصار وراثت محدود میسر نیست.
اگر به شخصی، غیر از وکیل دادگستری وکالت در اخذ گواهی انحصار وراثت داده شود هرچند وکالت محضری و اداری باشد، لزوماً بایستی این کار توسط وکیل دادگستری انجام شود.
قابل توجه هم وطنان عزیز در خارج کشور که در ایران نیازمند وکیل برای اخذ گواهی انحصار وراثت هستند، می توانند با تلفن های دفتر گروه وکلای حق گرا با ما در تماس باشند
۱۰ سؤال پرجستجو درباره انحصار وراثت چیست و چه مراحلی دارد؟
۱. انحصار وراثت یعنی چه؟
انحصار وراثت یعنی مشخص کردن قانونی ورثه، نسبت آنها و سهمالارث هر یک از آنها و صدور گواهی رسمی از سوی شورای حل اختلاف.
۲. چرا انحصار وراثت لازم است؟
بدون گواهی انحصار وراثت، هیچ بانکی، دفترخانهای یا نهادی اجازه انتقال اموال متوفی را ندارد؛ حتی تقسیم غیررسمی بین ورثه نیز معتبر نیست.
۳. مراحل دریافت انحصار وراثت چیست؟
جمعآوری مدارک
مراجعه به شورای حل اختلاف
تکمیل فرم درخواست
ارائه استشهادیه و امضا توسط ۲ شاهد
انتشار آگهی (در موارد خاص)
صدور گواهی انحصار وراثت
۴. چه مدارکی برای انحصار وراثت لازم است؟
گواهی فوت، شناسنامه و کارت ملی ورثه، استشهاد محلی، وصیتنامه (در صورت وجود)، و فرم تقاضای انحصار.
۵. انحصار وراثت محدود و نامحدود چه تفاوتی دارند؟
محدود: زمانی که اموال کم باشد و نیاز به آگهی روزنامه نیست.
نامحدود: زمانی که دارایی زیاد است؛ شورای حل اختلاف آگهی میزند و پس از مهلت قانونی گواهی صادر میشود.
۶. آیا پرداخت مالیات بر ارث قبل از انحصار وراثت ضروری است؟
خیر. مالیات بر ارث بعد از دریافت گواهی انحصار وراثت و هنگام انتقال اموال پرداخت میشود.
۷. آیا امکان اعتراض به گواهی انحصار وراثت وجود دارد؟
بله. هر ذینفعی که به اسامی ورثه یا سهم آنها اعتراض داشته باشد میتواند اعتراض خود را در دادگاه مطرح کند.
۸. مدت زمان صدور گواهی انحصار وراثت چقدر است؟
در حالت معمول بین ۲ هفته تا ۱ ماه؛ در حالت نامحدود (نیازمند آگهی روزنامه) ممکن است ۱ تا ۲ ماه زمان ببرد.
۹. اگر یکی از ورثه همکاری نکند چه میشود؟
عدم همکاری مانع صدور گواهی نیست. متقاضی اصلی میتواند بدون امضای برخی ورثه نیز درخواست را ثبت کند.
۱۰. آیا وکیل میتواند تمام مراحل انحصار وراثت را انجام دهد؟
بله. وکیل پایه یک میتواند از طرف همه ورثه مراحل را انجام دهد و گواهی را دریافت کند.
انحصار وراثت, مراحل انحصار وراثت, گواهی انحصار, سهمالارث, تقسیم ارث, وراث متوفی, مالیات بر ارث, استشهاد محلی, انتقال ارث
انحصار وراثت چیست و چه مراحلی دارد؟ | مدارک، مراحل و نکات مهم ۱۴۰۴
انحصار وراثت چیست؟ مراحل دریافت گواهی انحصار وراثت، مدارک لازم، مدت زمان صدور، تفاوت انحصار محدود و نامحدود، نحوه اعتراض و پاسخ ۱۰ سؤال مهم درباره انحصار وراثت.