نزدیکترین وکیل برای دفاع از حیوانات
به گزارش گروه حقوقی و قضایی خبرگزاری میزان به نقل از روزنامه حمایت، از جمله اموالی که افراد میتوانند در تملک خود داشته باشند، حیوانات هستند و همانطور که هر فرد میتواند در اموال خود، هرگونه دخل و تصرفی که خواست داشته باشد، میتواند از حیوانات متعلق به خود نیز به هر روشی که مد نظرش بود، استفاده کند. این در حالی است که استفاده از حیوانات برای مقاصد مختلف، نباید منجر به ورود ضرر و زیان به سایر افراد شود.
مرتضی ناجی، حقوقدان و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز در گفتوگو با در رابطه با مسئولیت ناشی از عدم مراقبت از حیوانات و بروز خسارت از سوی آنها اظهار کرد: هر فردی وظیفه دارد مراقبتها و اقدامات لازم را انجام دهد تا مانع از ورود صدمه و آسیب از ناحیه حیوان متعلق به خود به سایرین شود.
وی با بیان اینکه کوتاهی از انجام این وظیفه باعث ایجاد مسئولیت برای وی خواهد شد، افزود: در این صورت مالک حیوان باید خسارات وارده را جبران کند.
مسئولیت مالک در صورت تقصیر در نگهداری حیوان
این حقوقدان با بیان اینکه چنانچه مالک در نگهداری از حیوان کوتاهی کرده یا مرتکب تقصیر شده باشد، مسئول است، ادامه داد: در اینجا برای مالک فرض تقصیر نیز پیشبینی شده و آن زمانی است که شخص، مالک یا متصرف حیوانی باشد که توانایی حفظ آن را ندارد.
وی با اشاره به ماده ۵۲۲ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ عنوان کرد: بر اساس این ماده، متصرف هر حیوانی که از احتمال حمله آن آگاه است، باید آن را حفظ کند و اگر در اثر تقصیر او، حیوان مزبور به دیگری صدمه وارد کند، ضامن است. این در حالی است که اگر از احتمال حمله حیوان آگاه نبوده و عدم آگاهی ناشی از تقصیر او نباشد، ضامن نیست.
ناجی اضافه کرد: طبق تبصره یک این ماده، نگهداری حیوانی که شخص توانایی حفظ آن را ندارد، تقصیر محسوب میشود. همچنین بر اساس تبصره ۲، نگهداری از هر وسیله یا شیء خطرناکی که دیگران را در معرض آسیب قرار دهد و شخص قادر به حفظ و جلوگیری از آسیبرسانی آن نباشد، مشمول حکم تبصره یک این ماده است.
جبران ضرر و زیان ایجادشده به وسیله حیوان، بر عهده مالک و متصرف
وی با بیان اینکه در مواردی، شناسایی مالک یا متصرف حیوان، کار چندان سادهای نیست، گفت: برای شناسایی مالک یا متصرف حیوان مانند اشیای دیگر باید اقدام کرد. در صورتی که حیوان دارای شناسنامه بوده و مشخصات مالک، در آن درج شده باشد، تشخیص مالک آسان است. اما در بیشتر مواقع و به خصوص در کشور ما چنین امکانی وجود ندارد بنابراین در چنین شرایطی ضروری است متصرف حیوان و شخصی را که از آن استفاده میکند، به دلیل ارتباط نزدیکی که با حیوان دارد، مالک دانست.
این عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز افزود: از مواد مختلف قانون مجازات اسلامی میتوان دریافت که جبران ضرر و زیان ایجادشده به وسیله حیوان، بر عهده مالک و متصرف است. بنابراین در زمان ایجاد ضرر، این مالک یا متصرف است که باید نبود سلطه و عدم تسلط را حسب مورد اثبات کند. هر چند وجود و تحقق فعل زیانآور و غیرمشروع برای تحقق مسئولیت ضروری است اما نمیتواند کافی باشد.
وی بیان کرد: قانونگذار در ماده ۵۲۳ میگوید: هرگاه شخصی با اذن کسی که حق اذن دارد، وارد منزل یا محلی که در تصرف او است، شود و از ناحیه حیوان یا شیئی که در آن مکان است، صدمه و خسارت ببیند، اذندهنده ضامن است، خواه آن شیء یا حیوان قبل از اذن در آن محل بوده یا بعداً در آن قرار گرفته باشد و خواه اذندهنده نسبت به آسیبرسانی آن علم داشته یا نداشته باشد. همچنین طبق تبصره این ماده، در مواردی که آسیب مستند به مصدوم باشد مانند آن که واردشونده بداند حیوان مزبور خطرناک است و اذندهنده از آن آگاه نیست یا قادر به رفع خطر نباشد، ضمان منتفی است.
چنانچه مهار حیوان در دست فرد دیگری باشد مهارکننده ضامن است
ناجی با اشاره به ماده ۵۲۴ این قانون نیز اظهار کرد: هرگاه کسی که سوار حیوان است، آن را در معابر عمومی یا دیگر محلهای غیرمجاز متوقف کند، در مورد تمام خسارتهایی که آن حیوان وارد میکند و مستند به فعل شخص مزبور بوده، ضامن است و چنانچه مهار حیوان در دست دیگری باشد مهارکننده به ترتیب فوق ضامن خواهد بود.
وی ادامه داد: از این ماده چنین استنباط میشود که چون به طور معمول صاحب حیوان میتواند آن را مهار کند، اگر خسارتی وارد شد، به این معنا است که او در حفاظت کوتاهی کرده و به همین دلیل قانونگذار برای صاحبخانه، تقصیر را فرض کرده است مگر اینکه اثبات شود یک عامل خارجی و پیشبینینشده در این میان دخیل بوده است
این حقوقدان خاطرنشان کرد: قانونگذار در ماده ۳۳۴ قانون مدنی نیز به این موضوع اشاره میکند که مالک یا متصرف حیوان مسئول خساراتی نیست که از ناحیه آن حیوان وارد میشود مگر اینکه در حفظ حیوان تقصیر کرده باشد اما در هر حال اگر حیوان به واسطه عمل کسی منشا ضرر شود، فاعل آن عمل مسئول خسارت وارده خواهد بود.
سوالات مربوط به نگهداری از حیوانات
آیا میتوان حیوان خانگی را از ایران به خارج از کشور برد؟
یکی از سوالات رایج افرادی که مالکیت حیوانات خانگی را دارند، درباره اجازه خروج آنها از کشور است. بردن حیوانات به خارج از کشور یک مسئله مهم برای افرادی است که قصد مهاجرت دارند. در پاسخ به این افراد باید گفت آنها میتوانند از طریق رعایت قوانین مرتبط با حیوانات و داشتن PET PASSPORT برای حیوانات خانگی (گربه، سگ و برخی موش خرماها) آنها را با خود به خارج از کشور ببرند.
برخی از قوانین شامل داشتن مدارک مختلف برای خروج حیوان هستند. بعضی از این مدارک شامل موارد زیر میشوند.
گواهی سلامت دامپزشکی
کارت میکروچیپ
برگه واکسیناسیون حیوانات
ارائه فیش واریزی برای هر حیوان
انجام تست خون برای اندازهگیری آنتیبادی هاری
شناسنامه و گذرنامه حیوان
آیا سرقت حیوان خانگی قابل پیگرد قانونی است؟
بر اساس قانون مجازات اسلامی ایران، چنانچه شخصی اقدام به سرقت و دزدی حیوان خانگی دیگری کند، این اقدام وی قابلیت طرح شکایت و پیگیری حقوقی را دارد. در صورتی که برای پیگرد قانونی نیاز به کمک و مشاوره نیاز دارید، میتوانید از طریق مشاوره حقوقی تلفنی موضوع موردنظر خود را مطرح کنید.
مرجع صالح برای رسیدگی به سرقت حیوانات خانگی
فرد برای شکایت باید به دفاتر خدمات قضایی شهر خود مراجعه کند. سپس دادسرا به این شکایت رسیدگی مینماید. در مرحله بعد اگر وقوع جرم حیوان دزدی محرز شود، پرونده برای صدور حکم به دادگاه ارسال خواهد شد. در نهایت نیز قاضی با توجه به شرایط، حکمی را برای مجرم تعیین خواهد کرد.
حیوانی را در کوچه پیدا کردم، چه کاری باید انجام دهم؟
طبق قوانین کشور ایران هر فردی حیوانی را پیدا کند، باید او را به صاحبش برگرداند. چنانچه فرد نتوانست صاحب حیوان را پیدا کند، باید آن را به مسئول شهر یا روستا خود که در واقع همان شهرداری، دهداری یا بخشداری است، تحویل دهد.
آیا میتوان هزینه نگهداری از حیوان گمشده را از صاحبش گرفت؟
بر اساس قوانین کشور ما اگر فردی حیوانی را در مناطق مسکونی پیدا کند و بتواند آن را به شهرداری یا بخشداری و دهداری تحویل بدهد ولی این کار را انجام ندهد، نمیتواند در صورت پیدا کردن صاحب حیوان، مخارج نگهداری از حیوان را از مالک آن تقاضا کند. اما اگر به شهرداری یا دهداری دسترسی نداشته باشد، میتواند حیوان را نزد خود نگه داری کند و مخارج نگهداری را هم از صاحب آن دریافت نماید.