ناتوانی از پرداخت مهریه دیگر زندان ندارد
هفته گذشته رئیس قوه قضائیه در سخنان خود به موضوعی تحت عنوان مهریه اشاره کرد که مورد توجه اهالی رسانه و مردم قرار گرفت.
حالا پس از گذشت سه روز، اظهارات آیت الله رئیسی درباره زندانیان مهریه رنگ واقعیت به خود گرفته و مقرر شد تمام زندانیان مهریه تا دو هفته آینده از زندان آزاد شوند و این شروعی طوفانی و پر میمنت برای اصلاحات اساسی در راستای حفظ حقوق جامعه در قوه قضائیه است.
روز پنجم اردیبهشت بود که حجتالاسلام رئیسی در نشستی به موضوع زندانیان مهریه اشاره کرد و افزود: در دیداری که با تعدادی از مراجع عظام تقلید در قم داشتم موضوع زندانیان مهریه از جمله موضوعات مورد تاکید مراجع محترم بود و باید سازوکاری در نظر گرفته شود تا افرادی که معسر هستند و توانایی مالی مناسب برای تامین بدهی ندارند، زندانی نشوند.
ریاست محترم قوه قضائیه در ادامه افزود: در خصوص مهریه اکثر مراجع معظم تقلید در دیداری که داشتیم تذکر میدادند که بر این اساس لازم است بازنگری جدی و فوری در مورد زندانیان مهریه صورت گیرد.
آیت الله رئیسی همچنین درباره کاهش جمعیت کیفری نیز تأکید کرده است: باید نظارت شود که تا حد امکان، بازداشت صورت نگیرد.
حالا پس از گذشت یک ماه از ورود ریاست جدید قوه قضائیه به موضوعات جدی که تا کنون خانواده ها و افراد زیادی را متحمل رنج و سختی کرده است، در اولین اقدام خبر رسید که دیگر کسی بخاطر مهریه زندانی نمی شود و امیدواریم که در خصوص سایر موضوعات مطرح در رابطه با عدالت اجتماعی و کیفری اصلاحات مورد نظر جناب آقای آیت الله رئیسی زودتر جامه عمل پوشیده و آرامش بیشتر در جامعه حکمفرما شود.
این حرکت انقلابی آیت الله رئیسی در بدو ورود به دستگاه قضایی همراه به بسیاری از کارهایی که به دلایلی اطلاع رسانی نشد ولی در راستای گسترش عدلات در دستگاه قضا صورت گرفته تا جایی خوشحال کننده بود که روزنامه هفت صبح نیز امروز تیتر زد؛ ” پایان زندان برای مهریه”.
توجه رئیس قوه به توصیه مراجع تقلید و اهمیت دادن به این مشکل بزرگ که سالهاست باعث شده افراد زیادی راهی زندان شوند و خانواده های زیادی متلاشی شوند، نشان از عزم راسخ آیت الله رئیسی به بهبود شرایط معیشتی و زندگی مردم دارد.
پایان ضمانت اجرایی برای مهریه خبر خوشی برای خانواده ها است چرا که این اقدام باعث ارتقای ارزش زن در جامعه می شود و بر خلاف تصور برخی افراد، این اقدام نه تنها موجب تضعیف حقوق زنان نمی گردد بلکه جامعه و بخصوص زنان را به این سمت سوق میدهد که از زیر بار عرفی و قانونی مهریه بیرون بیایند و آن را تضمین زندگیشان «مفروض» نگیرند. امری مهم که از بازتولید نابرابریطبقاتی جلوگیری میکند.
سال ۱۳۸۵ آیتالله هاشمی شاهرودی، رئیس وقت قوه قضاییه خواستار بازنگری در قانون تحکیم خانواده شد و بر اصلاح قوانین مربوط به مهریه تأکید کرد. پس از آن مجلس طرح مهریه ملی را تصویب کرد که براساس آن ۱۱۰سکه بهعنوان مهریه ملی به تصویب رسید. بر ایناساس در صورتی که مرد مهریه را تا این میزان پرداخت نکند، زن میتواند او را به زندان بیندازد. اما اگر مرد ۱۱۰سکه از مهریه را پرداخت کرد، دیگر زن نمیتواند او را برای مهریه بالاتربه زندان بیندازد و اگر دارایی داشته باشد از او گرفته میشود.
با وجود این تعداد مردانی که توانایی کافی در پرداخت همان ۱۱۰سکه را هم ندارند، بالاست. آمار ۳ماهه نخست سالجاری ستاد دیه کشور حکایت از زندان رفتن ۱۸۳نفر با محکومیت در پرداخت مهریه و ۴۵۰نفر با محکومیت نفقه در این مدت دارد. این آمار مردانی است که بهدلیل ناتوانی در پرداخت مهریه و نفقه دست به دامن این ستاد شدهاند.
از طرفی زندانیان مهریه هیچگاه در اولویت کمکهای ستاد دیه نبوده و نیستند مگر اینکه مدت زمان زیادی را در زندان گذرانده باشند و برای ستاد دیه محرز شود که این افراد واقعا توانایی پرداخت مهریه مقررشده را ندارند. در این صورت کارشناسان ستاد دیه کشور بعد از گرفتن گذشت از فرد شاکی و رساندن تعداد سکههای مهریه به حداقل ممکن برای پرداخت بدهی او اقدام میکنند. البته این آمار شامل حال افرادی نمیشود که بهدلیل نپرداختن مهریه برای چند روز به زندان رفته و سپس آزاد شدهاند.
مجموعه دفتر وکالت حق گرا
پیشنهاد می گردد در صورتی که پرونده ای در خصوص مهریه در دادگاه دارید به یکی از نزدیکترین دفتر وکالت حقوقی حق گرا در شمال ، دفتر وکالت شرق و یا دفتر وکالت حقوقی شعبه غرب تهران ، دفتر مرکز شهر حق گرا پیگیری موضوع را به وکلای با تجربه ما بسپارید تا وکلای ما بتوانند در احقاق حق به شما کمک نمایند. ما آماده ایم در انواع پرونده های مربوطه به خانواده،ملکی ، حقوقی ، جزایی و…در کنار شما باشیم
پایان زندان برای مهریه
اما ابوالفضل ابوترابی، عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس، خبر خوشی را برای خانوادهها دارد. وی از اجراییشدن قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی میگوید که بالاخره به امضای رئیسجمهور و تصویب مجمع تشخیص مصلحت نظام رسیده و براساس آن از ابتدای مرداد سالجاری هیچ فردی بهدلیل ناتوانی در پرداخت مهریه(حتی کمتر از ۱۰۰سکه) زندانی نمیشود.
به گفته ابوترابی، زمانی که از مردی بهدلیل نپرداختن مهریه شکایتی میشود، دادگاه موظف به بررسی اموال وی میشود، اما اصل بر این است که فرد متشاکی بهدلیل ناتوانی در پرداخت به زندان نرود چرا که زندان رفتن فایدهای بهحال شاکی ندارد. او توضیح میدهد: «در جرایم غیرعمد و مهریه این قانون کاربرد دارد و اگر مشخص شود که متشاکی اموالی داشته و آن را از دید قانونگذار پنهان کرده، در این صورت باید به زندان برود و تحمل کیفر کند. اما گر فرد واقعا توانایی پرداخت مهریه و نفقه و یا دیه جرایم غیرعمد را نداشته باشد، راهحل قانون برای وی قسطبندی بدهی تا زمان پرداخت کامل به شاکی است.»
او یکی از مزایای قانون فعلی را نسبت به قانون قبل در شناسایی اموال محکومعلیه میداند و میگوید: «نحوه اجرای محکومیتهای مالی این است که اموال فرد بدهکار شناسایی میشود و متشاکی نمیتواند از زیر بار دینی که برعهده گرفته، شانه خالی کند. درحالیکه در قانون قبلی چنین وظیفهای برای اجرا به این شکل پیشبینی نشده بود.»
فرهنگسازی برای مهریه
یک عضو کمیسیون اجتماعی مجلس هم با اشاره به اینکه مهریه ابعاد مختلفی دارد، میگوید: «در سالهای اخیر نتوانستیم مهریه را سر و سامان بدهیم و فرهنگسازی خوبی در اینباره داشته باشیم. آمار بالای محکومان مهریه در زندانها و رفتوآمد زیاد زن و شوهرها در راهروهای دادگاه خانواده ثابت کرده که مهریه اگر وسیلهای تعیینکننده در جهت انس بیشتر زوجین نباشد، قطعا تضمینکننده خوشبختی بسیاری از وصلتها نیز نیست. از طرف دیگر باید ضمانتهایی را در بحث قانونگذاری داشته باشیم تا زندگی ۲ جوان بهراحتی از هم متلاشی نشود و در عین حال سازوکارهایی ایجادشود که مجازاتی که برای نپرداختن مهریه درنظر گرفته میشود، صرفا زندان نباشد.»
محمداسماعیل سعیدی معتقد است که باید با تصویب قوانینی اصولا جلوی مهریههای سنگین را گرفت و توضیح میدهد: «برخی افراد بدون توجه به اینکه آیا میتوانند مهریه همسرشان را بپردازند، هر تعداد سکه را قبول میکنند و این مهریه در دفاتر ازدواج به ثبت میرسد اما باید سازوکاری درنظر گرفته شود که بهعنوان مثال فرد بتواند اثبات کند و ضمانت اجرایی داشته باشد که میتواند مهریه درنظر گرفته شده را که عندالمطالبه نیز هست، بپردازد.»
سنتی که خراب شد
رئیس ستاد دیه کشور هم با اعلام اینکه اساس مهریه آنچنان که در سنت حسنه نبوی با عنوان«صداق» مطرح شده میگوید:«اهمیت پرداخت مهریه حتی به اندازه کم آنقدر بالاست که بسیاری مهریه را نه هدیه مرد به زن، بلکه یک عطیه از جانب خداوند معرفی میکنند.حاکم اسلامی قادر است طلبکاری را از دریافت طلبش منصرف کند، اما مهریه زن اهمیتش آنقدر بالاست که همین محکمه نه در تعیین نوع مهریه و نه در وادارکردن زن برای بخشش صداق خود، هیچ اختیاری برای خود قائل نیست.»
اسدالله جولایی اما معتقد است که حالا این عرف پسندیده که براساس سنّت نبوی در کشور ما بنا شده، تبدیل به مانعی بزرگ و غیرقابل حذف در برابر دیدگان جوانانی در آستانه ازدواج شده است. او که هر روز با مراجعانی مواجه است که متقاضی کمک برای زندان نرفتن بهدلیل ناتوانی در پرداخت مهریه هستند، یادآوری میکند: مقدار مهریه باید آنقدر باشد که مرد با آرامش خاطر بتواند به ایفای این تعهد پرداخته و کوچکترین کراهت قلبی نیز در پذیرش اندازه آن نداشته باشد.
قانون چه میگوید؟
براساس قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی که ۲۰ تیرماه تصویب شد، هرگاه پس از صدور حکم اعسار ثابت شود، از مدیون رفع عسرت شده یا مدیون برخلاف واقع خود را معسر قلمداد کرده، به تقاضای شاکی، محکومٌعلیه تا زمان اجرای حکم یا اثبات حدوث اعسار یا جلب رضایت شاکی حبس میشود. همچنین درصورت اثبات اعسار، چنانچه تشخیص داده شود که مدیون توانایی پرداخت اقساط دارد، دادگاه ضمن صدور حکم اعسار با ملاحظه وضعیت او مهلت مناسبی برای پرداخت میدهد یا حکم تقسیط بدهی را صادر میکند. در تعیین اقساط میزان درآمد وی و معیشت ضروری وی لحاظ میشود.
بیشتر بدانیم :آیین نامه کمیسیون عفو و تخفیف مجازات محکومین
✅ سوالات حقوقی تکمیلی درباره عدم توانایی پرداخت مهریه
۱) آیا واقعاً عدم توانایی در پرداخت مهریه باعث زندان نمیشود؟
بله؛ مطابق قانون جدید، اگر مرد اعسار و ناتوانی مالی خود را ثابت کند، بازداشت نمیشود و دادگاه برای او قسطبندی تعیین میکند.
۲) برای اثبات ناتوانی مالی چه مدارکی لازم است؟
پرینت حساب بانکی، فیش حقوقی، عدم مالکیت خودرو و ملک، گزارش استعلامات و هر مدرکی که نشان دهد توان پرداخت یکجای مهریه وجود ندارد.
۳) اگر زن با تقسیط مهریه مخالفت کند چه میشود؟
مخالفت زن مانع صدور حکم اعسار نیست. تشخیص نهایی با دادگاه است.
۴) اگر مرد بعد از تقسیط مهریه قسطها را پرداخت نکند چه میشود؟
در صورت عدم پرداخت اقساط:
زن میتواند الزام به پرداخت را درخواست کند،
و در صورت اثبات توانایی مالی جدید، امکان اعمال حبس وجود دارد.
۵) آیا مرد میتواند چند بار درخواست اعسار بدهد؟
اگر شرایط مالی او تغییر کند (تضعیف یا تقویت)، امکان درخواست اعسار مجدد وجود دارد.
۶) آیا مهریه زیر ۱۱۰ سکه زندان دارد؟
اگر مرد توانایی پرداخت نداشته باشد، حتی برای ۱ سکه نیز بازداشت نمیشود؛ ملاک، ناتوانی در پرداخت است.
۷) برای مهریه بالای ۱۱۰ سکه چه تفاوتی وجود دارد؟
برای سکههای بیش از ۱۱۰ عدد، زن باید ملائت (توان مالی) مرد را ثابت کند تا بازداشت اعمال شود.
۸) آیا میتوان بخشی از مهریه را نقد و بخشی را اقساط پرداخت کرد؟
بله؛ معمولترین رأی دادگاه، پرداخت بخشی از مهریه بهصورت پیشقسط و بقیه به شکل اقساط است.
۹) اگر مهریه عندالاستطاعه باشد، باز هم زندان ندارد؟
این نوع مهریه اصولاً اصلاً زندان ندارد؛ چون زن باید ابتدا توان مالی مرد را اثبات کند که کار سختی است.
۱۰) آیا بعد از طلاق هم امکان اعسار وجود دارد؟
بله؛ اعسار از پرداخت مهریه حتی بعد از صدور حکم طلاق نیز قابل درخواست است.
اعسار مهریه, تقسیط مهریه, پرداخت مهریه, زندان مهریه, ناتوانی پرداخت مهریه, قانون مهریه ۱۴۰۳, شرایط جدید مهریه, حقوق خانواده, وکیل مهریه, مشاوره حقوقی
⭐ ویژگیهای گروه وکلای حقگرا
(برای درج زیر همین محتوای سایت)
متخصص در پروندههای اعسار و تقسیط مهریه
پیگیری سریع پرونده و کاهش فشار مالی بر زوج
تنظیم دادخواست اعسار و مدارک موردنیاز
ارائه مشاوره فوری تلفنی و حضوری
دفاتر فعال در شرق، غرب، شمال و مرکز تهران
شماره تماس مستقیم: ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶