مستندات قانونی حق حبس زن

ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی : زن می تواند تا مهر به او تسلیم نشده از ایفاء وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کندمشروط براینکه مهر او حال باشد و این امتناع مسقط حق نفقه نخواهدبود.
ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی : اگرزن قبل ازاخذمهربه اختیارخودبه ایفاءوظایفی که در مقابل شوهرداردقیام نموددیگرنمی تواندازحکم ماده قبل استفاده کند معذلک حقی که برای مطالبه مهرداردساقط نخواهدشد.

حق حبس زن یعنی چه ؟

توضیح ساده حق حبس زن این است که زن می تواند تا وقتی که تمام مهریه پرداخت نشده از وظایفی که نسبت به شوهر دارد خودداری می کند. حق حبس در نکاح ریشه فقهی دارد.
اما وظایف زن در مقابل شوهر چیست؟
حسن معاشرت – زندگی در محل مد نظر شوهر – در دسترس بودن به ویژه از نظر تمتعات جنسی شوهر

حق حبس و تمکین

پس با توجه به آنچه گفته شد اگر زوجه قبلا تمکین نکرده باشد در جواب دادخواست الزام به تمکین شوهر می تواند استناد به حق حبس خود کند و از تمکین خودداری کند و آن را موکول به پرداخت کامل مهریه کند.
سوال: اگر زنی قبل از دریافت مهریه تمکین کرده باشد امکان مطالبه مهریه از شوهر وجود دارد؟ جواب: بله. زوجه هر زمان می تواند برای گرفتن مهریه خود اقدام نماید. چه آنکه تمکین کرده یا نکرده باشد و چه آنکه استناد به حق حبس کرده و یا نکرده باشد.
موارد سقوط حبس زوجه (زن) چیست؟
۱ – تمکین خاص زوجه یعنی داشتن رابطه زناشویی چه قبل از مراسم عروسی و چه بعد از آن و چه از طریق نزدیکی از قُبُل (جلو) یا دُبُر(پشت)
۲ – تمکین عام زوجه نیز با توجه رویه فعل ——- از دادگاه های کشور از رای وحدت رویه ۷۱۸ مورخ ۱۳/۲/۱۳۹۰ هیات عمومی دیوان عالی کشور چنین استنباط میکنند که اگر زن بدون داشتن رابطه جنسی (نزدیکی) از شوهر تمکین عام کرده باشد، فرض کنید در منزل او شروع به زندگی کرده باشد، دیگر امکان استناد به حق حبس ندارد.
حق حبس زن و نفقه
استفاده از حق حبس زوجه موجب از بین رفتن نفقه نخواهد شد به دیگر سخن، زن استفاده کننده از حق حبس علی رغم اینکه تمکین نمی کند اما مستحق دریافت نفقه از شوهر است و اگر شوهر از پرداخت نفقه استنکاف کند از موجبات طلاق زوجه خواهد بود.

حق حبس زن و ازدواج مجدد شوهر

روی دیگر استناد به حق حبس زوجه و رد شدن تمکین مرد این است که شوهر می تواند با شرایطی که در قانون آمده دادخواست تجویز ازدواج مجدد از دادگاه کند. در صورت داشتن استطاعت مالی مناسب تشکیل دو زندگی، دادگاه به نفع زوج (شوهر) رای به اجازه ازدواج مجدد صادر خواهد کرد.

حق حبس زوجه و تقسیط مهریه

اگر مهریه به تعبیر عامیانه قسط بندی شود و اعسار مرد پذیرفته شود سوال پیش می آید تا پرداخت کامل اقساط مهریه که ممکن است سالیان زیادی به طول کشیده شود باز هم زوجه می تواند به حق حبس استناد نماید؟ به عبارت دیگر دیگر پذیرش اعسار زوج از مهریه موجب ساقط شدن حق حبس زوجه است؟
مطلب مرتبط : آیا طلاق توافقی در دوران عقد نیاز به اجازه پدر زوجه دارد؟
جواب: خیر. رای وحدت رویه شماره ۷۰۸ مورخ ۲۲/۵/۱۳۸۷ هیات عمومی دیوان تکلیف را مشخص کرده است و زن را محقق در استفاده از حق حبس حتی با تقسیط مهریه و پرداخت کامل آن دانسته است.
حق حبس زن و طلاق از طرف مرد
اگر مرد دادخواست طلاق به طرفیت همسر بدهد در حالیکه زن در دعاوی قبلی استناد به حق حبس کرده باشد مهریه که پا برجاست و ارتباطی به آن ندارد. اما شرط تنصیف دارایی اموال شوهر مشمول زوجه نخواهد شد.

حق حبس زن و دادخواست طلاق از طرف زن

در خصوص روش های طلاق به درخواست زن به تفصیل در سایت توضیح داده شده است اما خلاصه انکه چون حق طلاق با مرد است و زن هم خود استناد به حق حبس کرده و از شروع زندگی مشترک امتناع وزیده است، اثبات عسر و حرج او امری بسیار دشوار است و حتی غیر ممکن خواهد بود. مگر به اینکه پرداختن نفقه شوهر یا سوء رفتار و سوء معاشرت او، محکومیت کیفری زوج، ابتلا به امراض صعب العلاج، اعتیاد شدید او را نزد دادگاه ثابت شود. – اگر هم طلاق توافقی باشد که مقوله دیگری است.

قبول دعاوی حقوقی
شماره و آدرس دفتر وکیل حقوقی کار در تهران

برای مشاوره و اعلام وکالت در پرونده های حقوقی در تهران و سایر شهرستان ها ، می توانید با حضور در دفتر وکالت وکیل حقوقی به ادرس شعبه شرق: میدان رسالت خیابان فرجام پلاک ۹۴۸ تلفن ۵- ۷۷۲۱۲۴۵۴  و یا نزدیکترین  دفتر وکالت حقوقی حق گرا در شمال ، دفتر وکالت شرق و یا دفتر وکالت حقوقی شعبه غرب  تهران ، دفتر مرکز شهر حق گرا   از مشاوره وکیل متخصص کیفری استفاده نمود و در صورتی که بعد مسافت و یا سایر عوامل مانع حضور شما می گردد از طریق شماره تلفن ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶ به صورت تلفنی، واتساپ و تلگرام با وکیل حقوقی در فرجام  گروه حقوقی حق گرا در تماس باشید تا علاوه بر مشاوره در خصوص نحوی اعطای وکالت نیز توضیحات لازم ارائه گردد. ضمن اینکه در سایر نقاط شهر تهران نیز می توانید با مراجعه به سایر دفاتر حق گرا در غرب و شمال و مرکز تهران می توانید به آدرسهای ذیل همین صفحه مراجعه نمایید. ضمن اینکه در صورتی که سوال حقوقی داشته باشید می توانید به سایت دوم به نشانی haghgara.com  مراجعه نمایید

آیا تمکین عام باعث از بین رفتن حق حبس زوجه می شود؟

بر طبق ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی: «زن می تواند تا مهر به او تسلیم نشده از ایفاء وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند مشروط بر این که مهر او حال باشد و این امتناع مسقط حق نفقه نخواهد بود.»
ماده ۱۰۸۶ نیز مقرر داشته: «اگر زن قبل از اخذ مهر به اختیار خود به ایفاء وظایفی که در مقابل شوهر دارد قیام نمود دیگر نمی تواند از حکم ماده قبل استفاده کند معذلک حقی که برای مطالبه مهر دارد ساقط نخواهد شد.»
قانون مدنی ما همه محاسنش متاسفانه در بعضی از موارد از لغات درست در جای خود استفاده نکرده است. مثلا ماده ۱۰۵۶ قانون مدنی را ملاحظه بفرمایید: «اگر کسی با پسری عمل شنیع کند نمی تواند مادر یا خواهر یا دختر او را تزویج کند.» عمل شنیع! در حالی که منظور قانون گذار لواط بوده است گویی که نویسندگان قانون مدنی حیا کرده اند از لغت لواط استفاده کنند در حالی که در قانون مجازات به صراحت از این واژه استفاده شده است. در مواد ۱۰۸۵ و ۱۰۸۶ قانون مدنی هم وضع به همین منوال است به جای “ایفای وظایفی” می بایستی بر طبق نظر مشهور فقهای شیعه از واژه “نزدیکی” استفاده می کرد به عبارت دیگر حق حبس زوجه تا مدتی است که زناشویی به طور مطلق بین زوجین انجام نشده باشد پا برجاست.
مطلب مرتبط : آیا امکان صدور اجراییه نسبت به طلاق توافقی وجود دارد؟
اما عده ای از همین عبارت ایفای وظایفی که در قبال شوهر دارد و همچنین استفاده ای که از رای وحدت رویه ۷۱۸ مورخ ۱۳۹۰/۲/۱۳ هیات عمومی دیوان عالی کشور می نمایند چنین استنباط می کنند که تمکین دو جهت عام و خاص دارد که مجموع آن ها می شود وظایفی که در قبال شوهر دارد حال اگر زنی تمکین عام کند یعنی فرضا به منزل شوهر برای زندگی بیاید ولی نزدیکی نشده باشد دیگر دارای حق حبس نیست. زیرا ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی گفته است که اگر زن به اختیار به ایفای وظایفی که از شوهر دارد اقدام نماید دیگر حق حبس ندارد و در این جا زن به یکی از وظایف خود در قبال شوهر کهتمکین عام است اقدام کرده است به نظر وکلای خانواده گروه وکلای پارسای این نظر اشتباه است و برداشتی غلط از رای وحدت رویه مذکور است زیرا نویسندگان قانون مدنی در نوشتن مقررات مربوط به نکاح نظر به فقه شیعه داشته اند.
در فقه نظر مشهور حق حبس دایر مدار نزدیکی است اگر زن با اختیار به نزدیکی با شوهر رضایت دهد حق حبس وی ساقط می شود. زندگی در محل مورد نظر شوهر موجب اسقاط حق حبس او نمی شود حق حبس جنبه حمایتی از زنان دارد ولی اگر منظورشان این است که نه، حق حبس پا بر جاست ولی چون زن به اختیار تمکین عام کرده است علی رغم باکره بودن به او دیگر نفقه تعلق نمی گیرد نیز به نظر ما درست نمی باشد زیرا همانطور که توضیح داده شد منظور از ایفای وظایف زناشویی مندرج در ماده ۱۰۸۵ به عنایت به نظر مشهور فقها نزدیکی است. به هر حال قبول داریم که موضوع اختلافی است …
سوال
آیا اعمال حق حبس از سوی زوجه (موضوع ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی) و عدم تمکین خاص از زوج در حالی که سابقا تمکین عام داشته است را می توان از مصادیق معاذیر پیش بینی شده در تبصره ماده ۵۳ قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۹۱ دانست؟ به عبارت دیگر در فرض عدم پرداخت نفقه از سوی زوج ایا زوجه با وجود عدم تمکین خاص در حالی که تمکین عام دارد به استناد اعمال حق حبس خود می تواند اقدام به طرح شکایت کیفری بابت ترک انفاق نماید یا خیر با توجه به مفهومی که رای وحدت رویه شماره ۷۱۸- ۱۳۹۰/۲/۱۳ از عبارت تمکین ارائه شده است؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

تمکین عام (نه خاص) از سوی زوجه، موجب اسقاط حق وی به شرح مندرج در ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی (حق حبس) نمی گردد و رای وحدت رویه شماره ۷۱۸ مورخ ۱۳۹۰/۲/۱۳ هیات عمومی دیوان عالی کشور، مغایرتی با این نظر ندارد. ضمن آن که قانون حمایت خانواده استنادی مصوب ۱۳۹۱ و موخر بر تاریخ صدور رای وحدت رویه مزبور است.
________________________________________
بیشتر بدانیم: تمکین زن از شوهر چیست ؟ تفاوت تمکین خاص با تمکین عام در قانون

موارد سقوط حق حبس زوجه

در برخی موارد خاص، حق حبس زوجه ساقط می‌گردد. بر اساس ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی در دو مورد حق حبس از زوجه ساقط می‌شود.

۱/ موجل بودن مهریه.

۲/ تمکین زوجه از شوهر.

۱/ موجل بودن مهریه: از نظر شرعی مهریه، دین حال است. شوهر باید بعد از عقد هر گاه زن تقاضا نمود به وی مهر را پرداخت نماید. اما گاهی طرفین با یکدیگر توافق می‌کنند که مهریه در یک زمان خاص پرداخت شود یا در صورت توان مالی مرد پرداخت شود. به طور مثال در عقد گفته می‌شود که زمان پرداخت مهریه موکول می‌شود به دو سال یا سه سال دیگر. در این صورت زن دیگر دارای حق حبس نیست. اگر بخشی از مهریه حال و بخش دیگری موجل باشد زن این حق را دارد که نسبت به آن بخشی که حال است حق حبس را اعمال کند.

برخی در استدلال این امر گفته‌اند که علت سقوط حق حبس برای زوجه آن است که وقتی زن با موجل بودن مهر موافقت می‌نماید در واقع به صورت ضمنی حق حبس را از خود ساقط کرده است. زیرا بعد از وقوع عقد نکاح حق تمتع جنسی از زن برای شوهر ایجاد می‌شود و زن در صورتی که امتناع کند ناشزه است و وقتی که زن قبول می‌کند که مهریه موجل باشد به این معنی است که تمکین از شوهر را پذیرفته است.

۲/ تمکین زوجه از شوهر: در صورتی که زن به میل خود از شوهر خود تمکین کند دیگر نمی‌تواند از حق حبس خود استفاده نماید.

عدم اسقاط حق حبس با مهریه موجل

از سوی دیگر برخی از حقوقدانان معتقد هستند که در یک صورت حتی اگر مهریه موجل باشد باز هم زن حق حبس دارد. این گروه معقتفدند اگر مهر موجل باشد و در مقابل هم زمان تا سررسید مهر شوهر درخواست رابطه زناشویی نکند به محض رسیدن زمان پرداخت مهریه برای زن حق حبس باقی می‌ماند. به طور مثال در حین عقد زوجین توافق می‌کنند که مهریه بعد از یک سال پرداخت شود. در مدت این یک سال مرد درخواست برقراری رابطه جنسی از زن نمی‌کند. بعد از پایان یکسال به نظر این گروه هنوز حق حبس برای زن وجود دارد.

نتیجه: با توجه به نص صریح ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی و عدم جواز تفسیر موسع نمی‌توان نظر این گروه را قبول کرد و موجل بودن مهریه در هر صورت مسقط حق حبس است.

تقابل تمکین با حق حبس زوجه

فلسفه حق حبس برای زوجه آن است که اول مهریه خود را دریافت کند و وقتی که حق خود را گرفت، تمکین نماید. وقتی که خود زوجه به رابطه زناشویی پیش از دریافت مهریه رضایت دهد مانند آن است که زن به طور ضمنی این حق را از خود ساقط کرده است.

ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی نیز به این موضوع را تصریح نموده است. اما آنچه که باید در این ماده مدنظر قرار بگیرد قید « به اختیار خود » است. در واقع اگر زن با میل و اختیار از شوهر تمکین کند این حق از او سلب می‌شود. در صورتی که زن در حالت بیهوشی و عدم اختیار و یا به اجبار رابطه زناشویی را بپزیرد حق حبس کماکان برای او باقی می‌ماند.

البته توجه به این نکته ضروری است که اگر چه با تمکین حق حبس ساقط می‌شود ولی حق مطالبه مهریه همچنان باقی است. زن هر زمان که بخواهد حتی بعد از تمکین می‌تواند مهریه خود را دریافت نماید فقط نمی‌تواند از حق حبس استفاده کند.

انواع تمکین و سقوط حق حبس زوجه

همانطور که پیش از این گفته شده بود تمکین دو نوع است یکی تمکین خاص و دیگری تمکین عام. در مسئله حق حبس زوجه این سوال پیش می‌آید که منظور از این تمکین که مسقط حق حبس است چیست؟ آیا فقط تمکین خاص مدنظر است؟ یا تمکین عام از سوی زوجه نیز مسقط حق حبس است؟

در ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی از عبارت « وظائفی که در مقابل شوهر دارد » استفاده شده است. به نظر اکثریت منظور از این بخش فقط تمکین به معنای خاص آن بوده و تمکین عام را شامل نمی‌شود.

در نتیجه رضایت زن به برقراری رابطه جنسی حق حبس او را ساقط می‌کند. اما اینکه زن با شوهر در یک منزل زندگی کند و به تبع آن وظائف خود را به عنوان خانم خانه انجام دهد یا اینکه با شوهر حسن معاشرت داشته باشد و به طور کلی تمکین کند سبب نمی‌شود تا حق حبس او ساقط گردد.

سوالات مربوط به حق حبس

تقاضای تمکین در زمان حق حبس

سوال: منو همسرم توی عقدیم و ایشون تقاضای نفقه کرده . اگه من تقاضای تمکین بدم و اون خانم از حق حبس استفاده کنه و تمکین نکند امکان تعلق نگرفتن نفقه وجود داره یا نه؟

پاسخ : با توجه به وجود حق حبس درخواست ملزم به تمکین نیستند و درخواست تمکین شما رد خواهد شد و نفقه نیز تعلق خواهد گرفت که زوجه می‌تواند آن را مطالبه نماید.

ساقط شدن حق حبس زوجه به دلیل تمکین عام

سوال: ما تو دوران عقد به سر می‌بردیم که زوجه مهریه‌شو گذاشت اجرا و درخواست نفقه کرد و به علت دوشیزه بودن و قسم خوردن به قرآن در دادگاه به خاطر عدم دخول (جلسه اتیان سوگند) در رابطه، مستحق نفقه شد. الان تقریبا ۱ سال از اون قضیه می‌گذره و بنده ماهانه مبلغی را بابت نفقه پرداخت می‌کنم. سوال بنده از وکیل این است: مگر تمکین عام باعث ساقط شدن حق حبس و ناشزه شدن زوجه نمیشه؟ من خیلی از رای هارو دیدم که به علت تمکین عام زوجه رو ناشزه حساب کردن.

ما حتی چندین ماه هم نامزد بودیم و بعدش هم عقد کردیم. حتی بعد از عقد دوشب مسافرت دونفره رفتیم حتی عکس و فیلم هم گرفتیم و میتونم ثابت کنم. شب‌ها کنارهم می‌خوابیدیم و … بارها و بارها بیرون رفتیم و خونه پدر و مادر هم می‌رفتیم. آیا به نظر شما برای ساقط شدن حق حبس به دلیل تمکین عام با رضایت کامل زوجه اقدام کنم؟

پاسخ: زن تا زمانی که مهرش را نگرفته و تمکین خاص نکرده است می تواند از رفتن به خانه شوهر و انجام سایر وظایف زناشویی امتناع کند. حق حبس فقط به تمکین خاص مربوط می شود که آن هم غیرمدخوله بودن زوجه می باشد.

سقوط حق حبس زن در صورت رابطه مقعدی

سوال: در دوران عقد هستیم، زوجه باکرست و تقاضای نفقه و مهریه کرده به همراه حق حبس کرده. اما با بنده زندگی کرده در منزلم و رابطه مقعدی داشته که در پزشک قانونی هم طبق نامه‌ای که یکسال پیش گرفتم ازش مشهوده. دیگه چه مدارکی بهم کمک می‌کنه برای سقوط حق حبس و کمک به علم قاضی؟

پاسخ : در قانون فقط از تمکین خاص نام برده شده است. شما می‌توانید به استفتائات مختلف فقها استناد کنید که اغلب اعلام داشته اند با وقوع دخول ولو مقعدی حق حبس ساقط می‌شود.

 
تغییر قانون حق حبس در سال جدید

سوال: آیا در سال جدید قانون حق حبس تغییر کرده است؟

پاسخ وکیل حقوقی: خیر تغییر نکرده است زوجه باکره می‌تواند از حق حبس استفاده کند.

قبل از هر اقدامی در مسائل حقوقی بهتر است از وکیل مشاوره حقوقی دریافت کنید. در مجموعه حقوقی حق گرا  وکلای متخصص کیفری، حقوقی و خانواده جهت ارائه انواع خدمات مشاوره حقوقی آنلاین، مشاوره حقوقی تلفنی و مشاوره حقوقی حضوری آماده پاسخگویی به شما هستند. با ما تماس بگیرید

❓ ۱۰ سوال برتر درباره مستندات قانونی حق حبس زن

سؤال ۱:
🔹 حق حبس زن چیست و بر چه اساسی قانونی است؟

پاسخ:
حق حبس به زنی گفته می‌شود که تا قبل از ایفاء مهر، از تمکین از شوهر خودداری کند. این حق بر اساس ماده ۱۰۸۱ قانون مدنی ایران و احکام فقهی معتبر است و زن می‌تواند از آن برای مطالبه مهر استفاده کند.

سؤال ۲:
🔹 شرایط استفاده از حق حبس چیست؟

پاسخ:

• زن باید مهر معین یا مهرالمسمی داشته باشد.

• تا زمان پرداخت مهر، زن می‌تواند از تمکین و زندگی مشترک امتناع کند.

• استفاده از حق حبس مشروط به عدم رضایت شوهر برای پرداخت مهر است.

سؤال ۳:
🔹 آیا زن حق دارد بدون مطالبه مهر، حق حبس را اعمال کند؟

پاسخ:
خیر. زن ابتدا باید مهر خود را مطالبه کند و در صورت امتناع شوهر از پرداخت، حق حبس اعمال می‌شود.

سؤال ۴:
🔹 مستند قانونی حق حبس زن در قانون مدنی کجاست؟

پاسخ:

• ماده ۱۰۸۱ قانون مدنی ایران: زن تا قبل از دریافت مهر، می‌تواند از تمکین خودداری کند.

• احکام فقهی شیعه نیز این حق را تایید کرده‌اند.

سؤال ۵:
🔹 حق حبس زن شامل چه مواردی نمی‌شود؟

پاسخ:

• زن نمی‌تواند از تمکین خودداری کند اگر مهر پرداخت شده باشد.

• حق حبس شامل وظایف دیگر قانونی زن مثل حفظ خانواده یا فرزندان نمی‌شود.

سؤال ۶:
🔹 آیا حق حبس زن باعث فسخ نکاح می‌شود؟

پاسخ:
خیر. حق حبس به معنای فسخ نکاح نیست بلکه یک حق موقت برای مطالبه مهر است و پس از پرداخت مهر، زن موظف به تمکین خواهد بود.

سؤال ۷:
🔹 زن چگونه می‌تواند حق حبس خود را قانونی اثبات کند؟

پاسخ:

• ارائه سند ازدواج و میزان مهر

• ارائه سند مطالبه مهر یا ادله قانونی

• در صورت نیاز، مراجعه به دادگاه خانواده و ارائه درخواست اجرای حق حبس

سؤال ۸:
🔹 آیا حق حبس شامل مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه می‌شود؟

پاسخ:

• برای مهریه عندالمطالبه، حق حبس قابل اجراست.

• برای مهریه عندالاستطاعه، زن تنها زمانی حق حبس دارد که شوهر توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد و از پرداخت امتناع کند.

سؤال ۹:
🔹 چه مدارکی برای شکایت یا اعمال حق حبس لازم است؟

پاسخ:

• سند ازدواج رسمی

• گواهی پرداخت یا عدم پرداخت مهر

• شواهد درخواست رسمی مهر

• مدارک دیگر مرتبط با توانایی مالی شوهر (در مهریه عندالاستطاعه)

سؤال ۱۰:
🔹 آیا مشاوره حقوقی در اعمال حق حبس ضروری است؟

پاسخ:
خیر، مشاوره الزامی نیست، اما برای رعایت دقیق قوانین و افزایش شانس موفقیت پرونده در دادگاه، استفاده از وکیل متخصص خانواده توصیه می‌شود.

💡 برچسب‌های پیشنهادی برای سئو

حق حبس زن, مهریه, ماده ۱۰۸۱ قانون مدنی, تمکین زوجه, مطالبه مهر, وکیل خانواده, اجرای حق حبس, گواهی ازدواج, مهریه عندالمطالبه, دادگاه خانواده