قرار کفالت کیفری

قرار کفالت، از جمله قرارهای تامین به شمار می رود. طبق ماده ۲۱۷ قرارهای تامین به قرارهایی اطلاق می شود، که با هدف دسترسی به متهم و پیشگیری از فرار یا مخفی شدن وی صادر می گردد. از جمله دلایل دیگر برای صدور قرار تامین می توان به تضمین حقوق بزه دیده جهت جبران ضرر و زیان وی اشاره کرد.

به طور کلی صدور قرارهای تامین تنها پس از تفهیم اتهام متهم و انجام تحقیقات لازم صورت می گیرد. شرط ضروری برای صدور قرارهای تامین از قبیل قرار کفالت، وجود دلایل کافی جهت انتساب جرم به متهم است.

صدور قرار کفالت به معنای این است که یک نفر به عنوان کفیل، مسئولیت حاضر نمودن متهم در مراجع قضایی را به عهده می گیرد. صدور قرار کفالت ضمن تعیین وجه الکفاله انجام می گیرد. وجه الکفاله مبلغی است که کفیل متعهد می شود در صورت ناتوانی از حاضر نمودن متهم در مدت زمان معینی، پرداخت کند یا از اموال وی برداشت شود. در این نوشتار شرایط و موارد صدور قرار کفالت و همچنین میزان وجه الکفاله را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

مجموعه دفتر وکالت حق گرا

پیشنهاد می گردد در صورتی که اگر پرونده ای در دادگاه دارید به یکی از نزدیکترین  دفتر وکالت حقوقی حق گرا در شمال ، دفتر وکالت شرق و یا دفتر وکالت حقوقی شعبه غرب  تهران ، دفتر مرکز شهر حق گرا  پیگیری موضوع را به وکلای با تجربه ما بسپارید تا وکلای ما بتوانند در احقاق حق به شما کمک نمایند. ما آماده ایم در انواع پرونده های مربوطه به خانواده،ملکی ، حقوقی ، جزایی و…در کنار شما باشیم

موارد و شرایط صدور قرار کفالت

طبق بند ح ماده ۲۱۷ قانون آیین دادرسی کیفری، اخذ کفیل با تعیین وجه الکفاله یکی از قرارهای تامین کیفری می باشد. لکن باید توجه داشت که صدور این قرار تنها در موارد قانونی خاصی ممکن است. همچنین در مواردی از قبیل صدور قرار التزام به حضور با تعیین وجه التزام و التزام به عدم خروج از حوزه قضایی با تعیین وجه التزام، چنانچه متهم از پذیرش قرارهای مزبور خودداری نماید، مقام قضایی می بایست قرار کفالت صادر کند.

صدور قرار کفالت در مورد جرایم غیر عمدی چنانچه به تشخیص مقام قضایی تضمین حقوق بزه دیده به شیوه دیگری امکان پذیر باشد، مطابق با تبصره ۳ ماده ۲۱۷ قانون آیین دادرسی کیفری صدور قرار کفالت و وثیقه جایز نیست.

همانطور که اشاره شد به وجه یا مالی که مقام قضایی به عنوان ضمانت اجرای عدم حاضر نمودن متهم تعیین می کند، وجه الکفاله می گویند. به موجب ماده ۲۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری مبلغ وجه الکفاله نباید از خسارات وارد آمده به بزه دیده کمتر باشد.

وفق ماده ۲۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری در صورتی که مقام قضایی قرار کفالت صادر کرد، متهم می تواند به جای معرفی کفیل وثیقه بسپارد. صدور قرار وثیقه به معنای سپردن مالی در صندوق دادگستری است که در صورت عدم حضور به موقع متهم در مرجع قضایی، توقیف و ضبط می گردد.

طبق ماده ۲۲۰ قانون آیین دادرسی کیفری با توجه به این که قرار وثیقه قرار شدیدتری نسبت به قرار کفالت است، متهم می تواند به جای معرفی کفیل وثیقه بسپارد. در این صورت مقام قضایی مکلف است قرار وثیقه را صادر نماید.

شرایط قانونی کفیل چیست؟

از نظر قانون آیین دادرسی کیفری کفیل کسی است که کفالت متهم را به عهده گرفته و متعهد می گردد، او را در زمان مقتضی نزد مراجع قضایی حاضر کند. بر اساس ماده ۲۲۱ قانون آیین دادرسی کیفری ملائت (توانایی مالی کفیل برای پرداخت وجه الکفاله) باید برای بازپرس محل تردید نباشد.

چنانچه بازپرس توانایی مالی کفیل را احراز نکرد، باید مراتب را به صورت فوری به اطلاع دادستان برساند. دادستان مکلف است به موضوع ملائت کفیل در همان روز رسیدگی نماید. تشخیص دادستان در این مورد برای بازپرس لازم الاتباع است. در واقع تصمیم گیرنده نهایی در خصوص موارد رد کفالت به دلیل عدم ملائت کفیل، دادستان است.

علاوه بر این مطابق با تبصره ماده ۲۲۱ قانون آیین دادرسی کیفری در صورت رعایت مقررات قانونی، پذیرش اشخاص حقوقی مثل شرکت ها و سازمان ها نیز بلامانع است. قرار کفالت توسط بازپرس صادر می شود و کفیل باید آن را امضا نماید.

ضمانت اجرای قرار کفالت چیست؟

بنابر ماده ۲۲۴ قانون آیین دادرسی کیفری بازپرس باید ضمن صدور قرار کفالت، ضمانت اجرای عدم حضور متهم در صورت احضار را تفهیم نماید.

چنانچه در صورت احضار، متهم بدون عذر موجه حضور نیابد و کفیل نیز او را معرفی نکند، وجه الکفاله به دستور دادستان ضبط می شود. دستور دادستان در این خصوص پس از قطعیت، بدون نیاز به صدور اجرائیه، اجرا می شود.

اگر کفیل بعد از ضبط وجه الکفاله، متهم را نزد قاضی حاضر کند و یا اینکه خود متهم نزد قاضی حاضر شود،از اموال ضبط شده،رفع اثر نمیشود زیرا ملاک حضور متهم یا حاضرکردن او نزد قاضی در موعد مقرر و قبل از پایان ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ واقعی به کفیل است و حضور متهم پس از پایان این مدت به هر نحوی رافع مسؤولیت کفیل نمی شود.

طبق ماده ۲۳۴ قانون آیین دادرسی کیفری در صورت فوت کفیل، قرار کفالت منتفی است و متهم می بایست کفیل دیگری معرفی کند.

ملبغ و میزان وجه الکفاله چقدر است و بر چه اساسی تعیین می شود؟

مطابق ماده ۲۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری « مبلغ وجه التزام، وجه‏ الکفاله و وثیقه، نباید در هر حال، از خسارت وارد به بزه‏ دیده کمتر باشد. در مواردی که دیه یا خسارت زیاندیده از طریق بیمه قابل جبران است، بازپرس با لحاظ مبلغ قابل پرداخت از سوی بیمه، قرار تامین متناسب صادر می کند».

مستندا به ماده ۲۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری مبلغ وجه الکفاله به صورت موردی در هر پرونده متفاوت می باشد ولی در هر صورت نباید از خسارت وارد به بزه‏ دیده کمتر باشد.

مبلغ کفالت یا وجه الکفاله با توجه به میزان مجازات قانونی عمل و خسارات وارده به شاکی و سایر علل و عوامل مؤثر مانند شخصیت متهم، سابقه کیفری متهم و وضعیت جسمی او در نظر گرفته می شود.

موارد اعتراض به دستور اخذ وجه الکفاله

مطابق ماده ۲۳۵ قانون آیین دادرسی کیفری متهم یا کفیل در موارد زیر می توانند به اخذ وجه الکفاله اعتراض نمایند :

الف- هر گاه مدعی شوند در اخذ وجه الکفاله مقررات مربوط رعایت نشده است.
ب – هر گاه مدعی شوند متهم در موعد مقرر حاضر شده یا او را حاضر کرده ‏اند یا شخص ثالثی متهم را حاضر کرده است.
پ – هر گاه مدعی شوند با عذر موجه ، متهم نتوانسته حاضر شود یا کفیل به یکی از آن جهات نتوانسته‌ متهم را حاضر کند .
ت – هر گاه مدعی شوند پس از صدور قرار قبولی کفالت یا التزام معسر شده‏ اند.
ث – هر گاه کفیل مدعی شود تسلیم متهم ، به علت فوت او در مهلت مقرر ممکن نبوده است.

مهلت اعتراض به دستور اخذ وجه الکفاله

مطابق ماده ۲۳۵ قانون آیین دادرسی کیفری متهم یا کفیل می توانند ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ دستور دادستان، درباره اخذ وجه التزام، وجه‏ الکفاله و یا ضبط وثیقه اعتراض کنند و مرجعی که متهم یا کفیل می تواند برای اعتراض نسبت به دستور رییس یا دادرس دادگاه عمومی بخش مراجعه نماید دادگاه کیفری دو نزدیک ترین شهرستان آن استان است.

در چه مواردی کفیل برای حضور متهم مسؤولیت ندارد؟

در صورتی که کفیل نسبت به معرفی و تحویل متهم در هر مرحله از رسیدگی اقدام نماید.
در صورتی که متهم در مراحل رسیدگی و اجرای حکم حضور داشته باشد.
در صورتی که متهم از اتهام وارده تبرئه شود و یا با مختومه شدن پرونده ویا با فرض محکومیت به محض شروع به اجرای حکم، از کفیل رفع مسئولیت میشود.

کفالت چه افرادی پذیرفته می‌شود؟

کفالت شخصی پذیرفته می‌شود که با توجه به شخصیت و موقعیت شغلی وی، ملائت یا توانایی مالی او برای بازپرس محل تردید نباشد؛ یعنی بازپرس به این نتیجه برسد که کفیل در زمان مورد نیاز، می‌تواند متهم را به دادسرا یا دادگاه معرفی کند یا در صورت عدم توانایی در معرفی وی در زمان مقرر، بتواند از عهده خسارات وارده برآید.

بر اساس ماده ۲۲۱ قانون آیین دادرسی کیفری، کفالت شخصی پذیرفته می‌شود که ملائت او به تشخیص بازپرس برای پرداخت وجه‌الکفاله محل تردید نباشد.

چنانچه بازپرس ملائت کفیل را احراز نکند، مراتب را فوری به نظر دادستان می‌رساند. دادستان موظف است در همان روز، رسیدگی و در این باره اظهارنظر کند. تشخیص دادستان برای بازپرس الزامی است. در صورت تأیید نظر بازپرس توسط دادستان، مراتب در پرونده درج می‌شود.

نکته‌ای که در این ماده وجود دارد، این است که چه بسا شاید بازپرس، کفالت فرد متقاضی را نپذیرد. در اینجا امکان اعتراض وجود دارد و قانونگذار برای جلوگیری از تشخیص فردی و نیز کنترل تشخیص بازپرس، اعلام کرده است که می‌توان نسبت به تصمیم بازپرس اعتراض کرد و به همین دلیل، دادستان مکلف است نسبت به نظر بازپرس اظهارنظر و آن را تأیید یا رد کند.

نحوه تقاضای صدور قرار کفالت

برای تقاضای صدور قرار کفالت، فرد باید نسبت به پذیرش کفالت متهم تقاضا داده و عنوان کند، حاضر است در زمان مورد نظر بازپرس، متهم را به مرجع قضایی معرفی کند. این تقاضا به بازپرس ارایه می‌شود و پس از صدور قرار قبولی کفالت، به امضای کفیل نیز خواهد رسید. بازپرس مکلف است مطابق ماده ۲۲۴ قانون آیین دادرسی کیفری، ضمن صدور قرار قبولی کفالت، به کفیل تفهیم کند که در صورت احضار متهم و عدم حضور او بدون عذر موجه و عدم معرفی وی از ناحیه کفیل، وجه‏ الکفاله وصول به نفع دولت ضبط می‌شود. در حقیقت، این خطری است که شاید همواره کفیل را تهدید کند.

نکته‌ای که در این زمینه می‌توان یادآور شد، این است که قانونگذار حق اعتراض نسبت به ضبط یا وصول حق‌الکفاله را طبق ماده ۲۳۵ قانون آیین دادرسی کیفری پذیرفته است.

به این معنا که می‌توان نسبت به این موضوع اعتراض کرد و دلایلی آورد که نشان دهد وصول یا ضبط وجه‌الکفاله صحیح نبوده است.

مرجع رسیدگی به این اعتراض، دادگاه کیفری ۲ است. کفیل با طرح اعتراض خود در این دادگاه، می‌تواند اعلام کند که متهم را در موعد مقرر به مرجع قضایی معرفی کرده یا با دلایلی اثبات کند که به عنوان مثال، متهم جان خود را از دست داده یا در جایی دیگر زندانی شده و به همین دلیل امکان حضور در مرجع قضایی برایش وجود ندارد.

همچنین کفیل می‌تواند اثبات کند که پس از قبول کفالت، از نظر مالی ناتوان شده و در اصطلاح معسر شده است و به همین دلیل امکان پرداخت وجه‌الکفاله را ندارد و بر این اساس، بتواند مانع از وصول وجه‌الکفاله توسط مرجع قضایی شود.

فردی که کفالت متهمی را می‌پذیرد و باید در زمان مقرر، وی را به مرجع قضایی معرفی کند، از زمان ابلاغ واقعی، یک ماه فرصت دارد فرد متهم را تحویل دهد و در غیر این صورت، وجه‌الکفاله وی به نفع دولت وصول می‌شود.

اما قانونگذار در قانون آیین دادرسی کیفری فعلی یک نوآوری دارد، مبنی بر اینکه اجازه داده است اگر یک ماه از ابلاغ گذشت و کفیل، متهم را تحویل نداد، اما پیش از پایان عملیات اجرایی نسبت به موضوع، وی توانست متهم را معرفی کند، می‌تواند از دادستان تقاضا کند که وجه‌الکفاله‌اش کامل به نفع دولت وصول نشود.

در حقیقت در اینجا قانونگذار مقرر کرده است که دادستان حداکثر می‌تواند تا یک چهارم وجه‌الکفاله را به نفع دولت ضبط یا وصول کرده و مابقی را آزاد کند. این نوآوری نیز از سوی قانونگذار به این دلیل بوده است تا مساعدتی برای افرادی باشد که به منظور معرفی متهم نزد مراجع قضایی اقداماتی را انجام داده‌اند.

نمونه درخواست قبولی کفالت توسط کفیل از دادگاه

درخواست قبولی کفالت توسط کفیل از دادگاه

ریاست محترم شعبه …… دادگاه عمومی

با سلام ،
احتراماً ، به استحضار می رساند ،
چون در خصوص آقای ………. فرزند …….. به اتهام ……. قرار کفالت توسط آن مقام محترم صادر گردیده است ، لذا ، اینجانب ….. فرزند ………. فروشنده لوازم خانگی که پروانه کسب نیز دارم و اصل و فتوکپی آن تقدیم حضور می گردد ، آمادگی خود را برای کفالت از وی اعلام می دارم و متعهد
می گردم ، هر زمان که دادگاه وی را احضار نمید او را حاضر نمایم و الا طبق مقررات قانونی با من برخورد گردد . تقاضا دارم دستور فرمایید اقدامات لازم در این مورد انجام پذیرد .

با تشکر و تجدید احترام
نام و نام خانوادگی (کفیل )
امضاء