در حقوق خانواده، واژهی ناشزه به زنی گفته میشود که بدون عذر موجه شرعی یا قانونی از انجام وظایف زناشویی و اطاعت از شوهر در حدود متعارف خودداری کند. قانون مدنی ایران در ماده ۱۱۰۸ به صراحت بیان میکند:
«هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، مستحق نفقه نخواهد بود.»
بنابراین، ناشزه بودن زمانی تحقق مییابد که:
✅ ۱. ترک منزل بدون اجازه شوهر باشد،
مگر آنکه خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن وجود داشته باشد. در این صورت، زن ناشزه محسوب نمیشود.
✅ ۲. عدم تمکین خاص (رابطه زناشویی) یا تمکین عام (اطاعت از شوهر در امور زندگی مشترک) بدون دلیل موجه رخ دهد.
✅ ۳. حکم دادگاه مبنی بر الزام به تمکین صادر شده و زن از اجرای آن خودداری کند.
⚖️ آثار ناشزه بودن زن:
۱. سقوط نفقه: زن ناشزه مستحق نفقه نیست و نمیتواند بابت دوران عدم تمکین مطالبهای داشته باشد.
۲. عدم امکان دریافت اجرتالمثل و شرط تنصیف: معمولاً دادگاهها در صورت اثبات نشوز، اجرتالمثل ایام زندگی را به زن نمیپردازند.
۳. اثر در طلاق و مهریه: نشوز باعث سقوط مهریه نمیشود؛ زن همچنان حق دریافت مهریه خود را دارد، اما ممکن است طلاق به درخواست شوهر و بدون پرداخت حقوق مالی دیگر انجام شود.
۴. اثر در حضانت فرزند: نشوز بهتنهایی موجب سلب حضانت نیست، ولی ممکن است در تشخیص صلاحیت اخلاقی مادر تأثیر بگذارد.
🔸 نکته پایانی:
اگر در پروندهی خانوادگی خود نیاز به اثبات یا دفاع در برابر ادعای نشوز (عدم تمکین) دارید، میتوانید با شماره ۰۹۱۲۰۶۱۲۵۲۱ تماس بگیرید تا متن دفاعیه یا دادخواست الزام به تمکین یا پاسخ به نشوز دقیقاً مطابق مواد قانونی و رویه قضایی دادگاههای خانواده برایتان تنظیم و ارائه شود.