نمونه دادخواست الزام به تمکین و آثار قانونی آن | راهنمای جامع برای زوجین
📄 نمونه دادخواست الزام به تمکین و آثار قانونی آن | راهنمای جامع برای زوجین
مقدمه
در روابط زناشویی، تمکین یکی از مهمترین وظایف قانونی زن در برابر شوهر است. اما گاهی زن بدون عذر موجه از زندگی مشترک جدا میشود یا از بازگشت به منزل خودداری میکند. در این شرایط، مرد میتواند برای حفظ حقوق قانونی خود، دادخواست الزام به تمکین را به دادگاه خانواده ارائه دهد.
در این مقاله از گروه وکلای حقگرا، ضمن بررسی مفهوم تمکین و شرایط آن، نمونه دادخواست الزام به تمکین را ارائه کردهایم و به آثار حقوقی و قانونی صدور این حکم پرداختهایم. همچنین در انتها به ارتباط این موضوع با مهلت فرجامخواهی در دعاوی خانوادگی اشاره خواهیم کرد.
💡 تمکین یعنی چه؟
در قانون مدنی ایران، «تمکین» به معنای پذیرش وظایف زناشویی از سوی زن نسبت به شوهر است. این وظایف به دو بخش تقسیم میشوند:
تمکین عام: یعنی زن باید در اقامتگاه مشترک زندگی کند، از شوهر خود اطاعت نماید و بدون اجازه موجه از منزل خارج نشود.
تمکین خاص: به معنای انجام وظایف زناشویی و رابطه زناشویی در چارچوب شرع و قانون است.
بر اساس ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی:
«هرگاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند، مستحق نفقه نخواهد بود.»
بنابراین، عدم تمکین میتواند سبب قطع نفقه و ایجاد حق شکایت برای شوهر شود.
بیشتر بدانیم : اثبات عدم تمکین همسر – اثبات ناشزه بودن زن به دادگاه
⚖️ دادخواست الزام به تمکین چیست؟
زمانی که زن بدون دلیل موجه از همسر خود جدا میشود یا به منزل بازنمیگردد، مرد میتواند از طریق دادگاه خانواده، دادخواست الزام به تمکین ارائه دهد تا زن ملزم به بازگشت شود.
این دادخواست نوعی دعوی حقوقی خانوادگی است و در دادگاه محل سکونت زوجه یا محل عقد قابل طرح میباشد.
مواردی که معمولاً دادخواست الزام به تمکین مطرح میشود:
زن منزل مشترک را ترک کرده و بازنمیگردد.
زن از رابطه زناشویی خودداری میکند.
زن بدون اجازه شوهر در محل دیگری اقامت دارد.
🧾 مدارک لازم برای دادخواست الزام به تمکین
برای ثبت دادخواست، مرد باید مدارک زیر را ارائه دهد:
اصل و کپی سند ازدواج (عقدنامه رسمی)
کارت ملی و شناسنامه زوج
مدارک دال بر ترک منزل از سوی زن (شهادت شهود، پیامک، گزارش کلانتری و…)
ادله اثبات تمکن مالی مرد برای تهیه منزل مناسب (اجارهنامه یا سند منزل)
فرم دادخواست تکمیلشده (در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی)
✍️ نمونه دادخواست الزام به تمکین
عنوان دادخواست: الزام به تمکین
خواهان: [نام و نام خانوادگی زوج]
خوانده: [نام و نام خانوادگی زوجه]
خواسته: صدور حکم الزام به تمکین
شرح دادخواست:
اینجانب [نام خواهان] و همسرم [نام خوانده] طبق عقدنامه شماره [شماره عقد] مورخ [تاریخ] در دفترخانه شماره [شماره دفترخانه] ازدواج کردهایم.
مدتی است که خوانده بدون دلیل موجه منزل مشترک را ترک کرده و از بازگشت خودداری مینماید. با وجود مهیا بودن شرایط زندگی، ایشان حاضر به تمکین عام و خاص نیستند. لذا با استناد به مواد ۱۱۰۲، ۱۱۰۳، ۱۱۰۴ و ۱۱۰۸ قانون مدنی، تقاضای صدور حکم الزام به تمکین را دارم.
مدارک و مستندات:
تصویر مصدق عقدنامه
اجارهنامه منزل مشترک
گواهی استشهادیه محلی
تصویر کارت ملی و شناسنامه
محل امضاء و تاریخ
⚖️ روند رسیدگی به دادخواست الزام به تمکین
ثبت دادخواست در دفتر خدمات قضایی:
زوج باید ابتدا از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی دادخواست خود را ثبت نماید.ارجاع به شعبه دادگاه خانواده:
پرونده به شعبه صالح ارجاع و ابلاغیه برای زوجه ارسال میشود.بررسی دلایل و دفاعیات زوجه:
زن میتواند در پاسخ، دلایل عدم تمکین خود را ارائه دهد (مثلاً بدرفتاری، عدم امنیت، بیماری شوهر و…)صدور حکم الزام به تمکین:
در صورت احراز تمکن مالی مرد و نبود عذر موجه، دادگاه حکم به الزام زوجه به تمکین صادر میکند.
💬 عذرهای موجه برای عدم تمکین
بر اساس رویه قضایی و قانون، در موارد زیر زن میتواند از تمکین خودداری کند:
تهدید جانی، ضرب و جرح یا خشونت شوهر
نبود امنیت در منزل مشترک
بیماریهای مقاربتی یا واگیردار زوج
نداشتن منزل مستقل یا در شأن زن
ازدواج بدون رضایت قلبی یا اجباری
در این صورت، زن ناشزه محسوب نمیشود و همچنان حق نفقه دارد.
🔍 آثار قانونی صدور حکم الزام به تمکین
قطع نفقه زوجه ناشزه:
پس از صدور حکم قطعی، زن مستحق نفقه نخواهد بود مگر اینکه تمکین نماید.اثر در دعاوی طلاق:
اگر مرد بخواهد همسر خود را طلاق دهد، حکم الزام به تمکین به نفع اوست و باعث کاهش حقوق مالی زن مانند مهریه و اجرتالمثل میشود.اثر در پروندههای کیفری یا حضانت:
حکم الزام به تمکین میتواند در دعاوی حضانت فرزند یا خروج از کشور نیز تأثیرگذار باشد.اثر در ثبت ازدواج مجدد:
در صورت تمرد زوجه از اجرای حکم، مرد میتواند از دادگاه اجازه ازدواج مجدد بگیرد.
⚠️ نکات مهم در تنظیم دادخواست الزام به تمکین
دادخواست باید با رعایت ادبیات رسمی و مستندات قوی تنظیم شود.
اگر منزل مشترک فراهم نباشد، دادگاه درخواست را رد میکند.
استفاده از وکیل خانواده در چنین دعاوی توصیه میشود.
مرد نمیتواند همزمان با دعوای الزام به تمکین، تقاضای طلاق دهد.
🔗 مشاهده مسیر دفاتر در نقشه بلد:
- شعبه شمال: پاسداران، تقاطع کلاهدوز، ساختمان پزشکان ۳۱۰، پلاک ۴۹۲ — ☎️ ۲۲۷۸۴۵۲۶
- شعبه شرق: میدان رسالت، خیابان فرجام، پلاک ۹۴۸ — ☎️ ۷۷۲۱۲۴۵۴-۵
- شعبه غرب: میدان دوم صادقیه، مجتمع تجاری صادقیه — ☎️ ۴۴۰۱۱۳۷۸-۹
- شعبه مرکز: بلوار آفریقا، خیابان والینژاد، پلاک ۴۲ — ☎️ ۸۸۶۰۹۰۶۲-
🔗 ارتباط با مهلت فرجامخواهی در دعاوی خانوادگی
در برخی پروندهها، یکی از طرفین ممکن است از رأی دادگاه تمکین ناراضی باشد و قصد اعتراض داشته باشد.
مطابق قانون آیین دادرسی مدنی، مهلت فرجامخواهی در دعاوی خانوادگی ۲۰ روز برای اشخاص مقیم ایران و ۲ ماه برای مقیمان خارج از کشور است.
برای آشنایی با نحوه و مراحل اعتراض به رأی تمکین، پیشنهاد میکنیم مقاله زیر را مطالعه کنید:
👉 مهلت فرجامخواهی چه زمانی است و چگونه اقدام کنیم؟
👩⚖️ نکته ویژه درباره طلاق توافقی
در طلاق توافقی، موضوع تمکین معمولاً مطرح نمیشود زیرا طرفین با توافق از یکدیگر جدا میشوند.
اما اگر قبل از طلاق توافقی، یکی از زوجین از تمکین خودداری کرده باشد، دادگاه ممکن است در تعیین حقوق مالی، حضانت فرزند و مدت عده از این موضوع تأثیر بگیرد.
بنابراین، توصیه میشود قبل از ثبت طلاق توافقی، وضعیت تمکین و حقوق متقابل زوجین روشن شود تا روند طلاق با مشکل مواجه نگردد.
🧩 جمعبندی
دادخواست الزام به تمکین یکی از ابزارهای قانونی برای حفظ بنیان خانواده و رعایت حقوق زوجین است.
اما در عمل، طرح این دعوی تنها زمانی مؤثر است که مرد بتواند امنیت، مسکن و احترام لازم برای زندگی مشترک را فراهم کند.
از سوی دیگر، زنان نیز باید بدانند در صورت وجود دلایل منطقی برای عدم تمکین، میتوانند از خود دفاع قانونی کنند.
گروه وکلای حقگرا توصیه میکند پیش از هر اقدامی، با وکیل خانواده متخصص در امور تمکین مشورت نمایید.
🧾 توضیحات متا (Meta Description)
دادخواست الزام به تمکین یکی از دعاوی مهم خانواده است. در این مقاله از گروه وکلای حقگرا، با نمونه متن دادخواست، مراحل طرح شکایت، مدارک لازم و آثار قانونی صدور حکم تمکین آشنا شوید.
🏷️ برچسبها
دادخواست الزام به تمکین, نمونه دادخواست تمکین, تمکین عام و خاص, نشوز زن, نفقه زوجه, دادگاه خانواده, تمکین در طلاق توافقی, وکیل خانواده در تهران, مشاوره حقوقی تمکین, فرجامخواهی رأی تمکین