اعتراض به حکم غیابی چگونه است
اعتراض به حکم غیابی چگونه است؟ بررسی کامل مراحل، مهلت و نحوه واخواهی
گاهی پیش میآید که یکی از طرفین دعوا در هیچکدام از جلسات دادگاه حضور ندارد و در نتیجه، دادگاه بدون حضور او رأی صادر میکند.
به این نوع رأی، حکم غیابی گفته میشود. اما قانون برای این شخص راهی قرار داده تا بتواند از رأی صادره دفاع کند و دوباره پروندهاش بررسی شود.
این راه، همان اعتراض به حکم غیابی یا واخواهی است.
در این مقاله از گروه وکلای حقگرا، به زبان ساده و با تکیه بر مقررات آیین دادرسی مدنی، توضیح میدهیم که اعتراض به حکم غیابی چگونه انجام میشود، چه مهلتی دارد و در چه صورت پذیرفته میشود.
🔹 مفهوم حکم غیابی و ارتباط آن با اعتراض یا واخواهی
بر اساس ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی، هرگاه خوانده در هیچیک از جلسات دادرسی حاضر نشود، لایحه دفاعی هم ارسال نکند و ابلاغ احضاریه نیز واقعی نباشد، در صورت صدور حکم علیه او، رأی صادره غیابی محسوب میشود.
بنابراین سه شرط برای غیابی بودن رأی وجود دارد:
خوانده در هیچ جلسهای شرکت نکرده باشد؛
لایحه یا دفاعیه کتبی نداده باشد؛
احضاریه بهصورت واقعی (دستی و شخصی) به او ابلاغ نشده باشد.
اگر هر سه شرط فوق جمع باشد، رأی غیابی است و در این صورت، فرد حق دارد نسبت به آن اعتراض (واخواهی) کند.
🔹 واخواهی چیست؟
«واخواهی» در لغت به معنی اعتراض به رأی غیابی است.
قانونگذار در ماده ۳۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی تصریح کرده است که محکومعلیه غیابی میتواند ظرف مهلت مقرر از تاریخ ابلاغ رأی، واخواهی نماید.
در واقع، واخواهی نوعی رسیدگی مجدد در همان دادگاه صادرکننده رأی است تا فرد غایب بتواند دفاعیات خود را ارائه دهد و اگر دلیل موجهی دارد، از حق خود دفاع کند.
🔹 تفاوت واخواهی با تجدیدنظرخواهی
یکی از پرسشهای پرتکرار مراجعان این است که تفاوت «واخواهی» و «تجدیدنظرخواهی» چیست؟
بهطور خلاصه:
| مورد مقایسه | واخواهی | تجدیدنظرخواهی |
|---|---|---|
| نوع رأی | فقط برای احکام غیابی قابل استفاده است | برای همه احکام قابل اعتراض (اعم از حضوری و غیابی) |
| مرجع رسیدگی | همان دادگاه صادرکننده حکم | دادگاه تجدیدنظر استان |
| هدف | رسیدگی مجدد در همان دادگاه برای شنیدن دفاعیات محکومعلیه غیابی | بررسی در مرجع بالاتر برای اصلاح یا نقض رأی |
| مهلت | ۲۰ روز برای افراد داخل کشور، ۲ ماه برای افراد خارج از کشور | همان مهلتهای قانونی ولی پس از واخواهی (در صورت رد آن) ممکن است ادامه یابد |
بنابراین، واخواهی مرحلهای مقدم بر تجدیدنظر است و تنها در صورتی مطرح میشود که رأی غیابی باشد.
🔹 مهلت اعتراض به حکم غیابی (واخواهی)
طبق قانون، مهلت واخواهی بهشرح زیر است:
برای افراد مقیم ایران: ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ واقعی حکم
برای افراد مقیم خارج از کشور: ۲ ماه از تاریخ ابلاغ واقعی حکم
نکته مهم این است که اگر ابلاغ، «قانونی» باشد (یعنی مثلاً درب منزل الصاق شده باشد ولی بهدست خود شخص نرسیده باشد)، مهلت واخواهی از تاریخ اطلاع واقعی شخص از حکم آغاز میشود.
اگر فرد بتواند ثابت کند که دیرتر از زمان الصاق یا انتشار از حکم مطلع شده، دادگاه معمولاً اعتراض او را قابلپذیرش میداند.
🔹 مراحل اعتراض به حکم غیابی (واخواهی)
اعتراض به رأی غیابی روند مشخصی دارد که باید دقیق انجام شود. در ادامه گامبهگام توضیح دادهایم:
۱. تهیه دادخواست واخواهی
اولین مرحله، تنظیم دادخواست واخواهی است. در این دادخواست باید مشخصات کامل طرفین، شماره پرونده، تاریخ صدور حکم غیابی و دلایل اعتراض نوشته شود.
۲. تقدیم دادخواست به همان دادگاه صادرکننده رأی
دادخواست واخواهی باید به همان دادگاهی ارائه شود که رأی غیابی را صادر کرده است.
دادگاه پس از ثبت دادخواست، وقت رسیدگی تعیین میکند.
۳. ابلاغ وقت رسیدگی به طرف مقابل
پس از پذیرش دادخواست، وقت جلسه رسیدگی تعیین و به طرفین ابلاغ میشود تا در زمان مشخص حاضر شوند.
۴. رسیدگی مجدد توسط همان دادگاه
در جلسه واخواهی، قاضی دوباره به ادعاها، دلایل و مدارک هر دو طرف رسیدگی میکند.
محکومعلیه غیابی میتواند دلایل و مستندات خود را ارائه دهد تا قاضی رأی قبلی را تأیید، اصلاح یا نقض کند.
۵. صدور رأی واخواهی
پس از بررسی پرونده، دادگاه یکی از تصمیمات زیر را میگیرد:
تأیید حکم غیابی (در صورت بیاساس بودن اعتراض)
اصلاح حکم غیابی (در صورت وجود اشتباه جزئی)
لغو حکم غیابی و صدور رأی جدید (در صورت پذیرش دفاعیات واخواه)
🔹 دلایل موجه برای اعتراض به حکم غیابی
برای اینکه اعتراض (واخواهی) پذیرفته شود، باید دلایل منطقی و مستدل ارائه شود. برخی از دلایل رایج عبارتاند از:
عدم اطلاع واقعی از وقت دادگاه
وجود عذر موجه برای عدم حضور (مانند بیماری، سفر ضروری یا حبس)
اشتباه در ابلاغ
ارائه دلایل یا اسناد جدید که در زمان دادرسی قبلی در دسترس نبودهاند
دادگاه اگر دلایل را موجه بداند، حکم غیابی را لغو کرده و دوباره رسیدگی میکند.
🔹 آیا اعتراض به حکم غیابی مانع اجرای حکم است؟
در بیشتر موارد بله، تقدیم واخواهی باعث توقف اجرای حکم میشود.
بهویژه در احکام مالی یا احکامی که قابل جبران نیستند، اجرای حکم تا زمان تصمیم نهایی درباره واخواهی متوقف میشود.
بااینحال، اگر رأی غیابی مربوط به امور فوری باشد یا واخواه نتواند دلایل کافی برای توقف اجرا ارائه دهد، دادگاه ممکن است اجرای موقت حکم را مجاز بداند.
🔹 واخواهی در احکام غیابی کیفری چگونه است؟
در پروندههای کیفری نیز، اگر متهم در هیچ جلسهای حاضر نباشد و حکم علیه او صادر شود، رأی غیابی محسوب میشود و او میتواند به آن واخواهی کیفری کند.
بر اساس ماده ۴۰۶ قانون آیین دادرسی کیفری، مهلت واخواهی در امور کیفری نیز ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ واقعی است و رسیدگی مجدد در همان دادگاه انجام میگیرد.
اگر واخواهی پذیرفته شود، اجرای حکم کیفری (مثل حبس یا جزای نقدی) متوقف خواهد شد تا نتیجه نهایی مشخص گردد.
🔹 اگر مهلت اعتراض بگذرد، چه باید کرد؟
اگر شخص به هر دلیل نتواند در مهلت مقرر واخواهی کند، باز هم قانون در برخی موارد راههایی پیشبینی کرده است، از جمله:
اعاده دادرسی (در صورت کشف دلیل جدید یا جعل سند)
درخواست اعمال ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری (در پروندههای کیفری)
درخواست تجدیدنظر از رأی تأییدشده واخواهی
اما در هر صورت، بهتر است از همان ابتدا مهلت قانونی رعایت شود تا فرصت دفاع از بین نرود.
🔹 نقش وکیل در اعتراض به حکم غیابی
اعتراض به حکم غیابی موضوعی فنی و زمانمند است. کوچکترین اشتباه در تنظیم دادخواست یا انتخاب دلایل میتواند باعث رد واخواهی شود.
بنابراین حضور یک وکیل پایهیک دادگستری که تجربه پروندههای غیابی را دارد، بسیار حیاتی است.
وکیل میتواند:
دلایل موجه غیبت را بهدرستی تنظیم و مستند کند،
ایرادات شکلی در ابلاغ یا رأی را شناسایی کند،
و در جلسه واخواهی با استدلال قوی از حقوق موکل دفاع کند.
گروه وکلای حقگرا با تیمی از وکلای متخصص در امور مدنی و کیفری، آماده ارائه مشاوره و پیگیری اعتراض به احکام غیابی در سراسر تهران و البرز است.
🔹 نمونه کاربردی از اعتراض به حکم غیابی
فرض کنید شخصی بدون اطلاع شما علیهتان دعوای مطالبه وجه طرح کرده و دادگاه در غیابتان حکم داده است.
چند ماه بعد، با ابلاغ اجراییه مواجه میشوید.
در این حالت، شما میتوانید:
از تاریخ اطلاع از حکم، ظرف ۲۰ روز دادخواست واخواهی بدهید؛
در جلسه دادگاه حضور یابید و دفاعیات خود را ارائه دهید؛
در صورت پذیرش واخواهی، حکم غیابی لغو و رسیدگی از نو انجام خواهد شد.
🔹 جمعبندی
اعتراض به حکم غیابی یا همان واخواهی، فرصتی است که قانون برای دفاع از حقوق افرادی که در جریان دادرسی غایب بودهاند فراهم کرده است.
اگر بهموقع و درست اقدام شود، میتواند مسیر پرونده را کاملاً تغییر دهد.
بنابراین، در مواجهه با هرگونه رأی غیابی، لازم است بلافاصله با وکیل متخصص مشورت کنید تا ضمن رعایت مهلت قانونی، بهترین استدلالها برای واخواهی تنظیم گردد.
⚖️ تماس با گروه وکلای حقگرا
برای دریافت مشاوره تخصصی در زمینه اعتراض به احکام غیابی، واخواهی کیفری و تجدیدنظر در دعاوی، با دفاتر ما تماس بگیرید:
- به منظور دسترسی آسان شما به کارشناسان دفتر وکالت حق گرا ، ما در نقاط مختلف شهر تهران از جمله شمال ، شرق غرب و دفتر مرکزی با دسترسی های مناسب تامین نموده ایم که می توانید با استفاده از نقشه های گوگل مپ نزدیکترین محل را انتخاب نمایید.
– تماس مستقیم: ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶
📞 شماره تماس:۰۹۱۲۰۶۱۲۵۲۱
🔖 برچسبها
اعتراض به حکم غیابی, واخواهی از رأی غیابی, مهلت اعتراض به حکم غیابی, واخواهی کیفری, نحوه اعتراض به رأی غیابی, وکیل اعتراض به حکم غیابی, گروه وکلای حقگرا, آیین دادرسی مدنی, واخواهی در دادگاه, رأی غیابی دادگاه