مفقود شدن چک و مراحل اعلام و پیگیری آن
چک از جمله اسناد تجاری مهمی است که در بسیاری از معاملات مورد استفاده قرار میگیرد و این چک در حکم برات تجاری به حساب میآید و باید از آن به درستی مراقبت کرد و مراقب مفقود شدن آن بود در غیر اینصورت باید سریعا اعلام مفقودی آن را صادر کرد.
اعلام مفقودی چک از این نظر اهمیت دارد که شاید چک در وجه حامل صادر شده باشد ودر این صورت هر فردی میتواند آن را نقد کند و وجه آن را به طور کامل بگیرد و از همین نظر احتیاط و نگهداری از آن مهم است.
اولین کاری که پس از مفقودی چک صاحب آن باید انجام دهد این است که صادر کننده دستور عدم پرداخت چک را مطابق با ماده ۱۴ قانون چک به بانک صادر کننده بدهد.
در این ماده گفته شده صادرکننده چک یا ذینفع با قائم مقام قانونی آنها با تصریح به اینکه چک مفقود یا سرقت یا جعل شده یا از طریق کلاهبرداری یا خیانت در امانت یا جرائم دیگری تحصیل شده میتواند کتبا دستور عدم پرداخت وجه چک را به بانک بدهد؛ بانک پس از احراز هویت دستور دهنده از پرداخت وجه آن خودداری خواهد کرد و در صورت ارائه چک بانک گواهی عدم پرداخت را با ذکر علت اعلام شده صادر و تسلیم میکند؛ دارنده چک میتواند علیه کسی که دستور عدم پرداخت را داده شکایت کند و هرگاه خلاف ادعایی که موجب عدم پرداخت شده ثابت شود دستور دهنده علاوه بر مجازات مقرر در ماده ۷ این قانون به پرداخت کلیه خسارات وارده به دارنده چک محکوم خواهد شد.
ذینفع در مورد این ماده کسی است که چک به نام او صادر یا ظهرنویسی شده یا چک به او واگذار شده باشد در موردی که دستور عدم پرداخت مطابق این ماده صادر میشود بانک مکلف است وجه چک را تا تعیین تکلیف آن در مرجع رسیدگی یا انصراف دستوردهنده در حساب مسدودی نگهداری کند.
دستور عدم پرداخت به بانک در فرم مخصوص بانکی نوشته میشود و بانک برای مدت یک هفته حساب را مسدود میکند که در این مدت صادر کننده چک باید به مراجع قضایی مراجعه کند و پس از اعلام دستور عدم پرداخت به بانک صادر کننده چک باید به مرجع قضایی برود و پس از تشکیل پرونده گواهی مربوط به مفقودی چک را از مرجع قضایی دریافت کند.
مرجع قضایی صالح برای اعلام مفقودی چک تا مبلغ ۲۰۰ میلیون ریال شورای حل اختلاف است و بیش از این مبلغ باید به دادسرا مراجعه کرد.
اما یکی از نکات مهمی که باید به آن توجه داشت این است که در صورت سرقت یا جعل هم باید به دادسرا رفت، زیرا شورای حل اختلاف تنها مربوط به زمانی است که چک گم شده باشد.
پس از آنکه صاحب چک به مرجع قضایی مراجعه کرد این مرجع گواهی را به صاحب چک میدهد او باید حداکثر ظرف مدت یک هفته گواهی دریافتی از مرجع قضایی را به بانک بدهد و در صورت انجام ندادن این کار بانک پس از گذشت یک هفته چک را پرداخت میکند.
البته بعد از ارائه گواهی اعلام مفقودی به بانک، بانک موظف است چک را تا زمان تعیین و تکلیف پرونده نزد خود نگه دارد و از پرداخت این وجه خودداری کند و در صورتی که دادگاه مفقود بودن چک را احراز کند ممکن است چک مفقود شده ابطال شود
بیشتر بدانیم : جعل و سوء استفاده از سفید امضا و مهر
بیشتر بدانیم : نزدیکترین محل وکیل
🔹 ۱۰ سؤال پرتکرار درباره مفقود شدن چک و مراحل اعلام و پیگیری آن
۱️⃣ اگر چک گم شود، اولین اقدام قانونی چیست؟
اولین و مهمترین اقدام، اعلام مفقودی چک به بانک محالعلیه (بانکی که چک باید از آن پرداخت شود) است. دارنده باید فوراً با مراجعه به بانک، درخواست عدم پرداخت وجه چک را ثبت کند تا از سوءاستفاده احتمالی جلوگیری شود.
۲️⃣ آیا صرف اعلام مفقودی به بانک کافی است؟
خیر. اعلام به بانک موقتی است. طبق قانون، دارنده چک باید حداکثر ظرف یک هفته از تاریخ اعلام به بانک، به مرجع قضایی صالح مراجعه کرده و شکایت یا دادخواست خود را ثبت نماید.
۳️⃣ برای اعلام مفقودی چک به بانک چه مدارکی لازم است؟
معمولاً مدارک زیر مورد نیاز است:
کارت ملی یا شناسنامه
اطلاعات چک (شماره، مبلغ، تاریخ، نام صادرکننده)
تکمیل فرم اعلام مفقودی یا سرقت در بانک
۴️⃣ اگر در مهلت یک هفتهای به دادگاه مراجعه نشود چه میشود؟
در صورتی که دارنده چک در مهلت مقرر اقدام قضایی نکند، بانک میتواند دستور عدم پرداخت را لغو کند و در صورت مراجعه دارنده جدید چک، وجه آن پرداخت شود.
۵️⃣ مرجع قضایی صالح برای اعلام مفقودی چک کجاست؟
بسته به شرایط، میتوان به:
دادسرای محل بانک
یا شورای حل اختلاف / دادگاه حقوقی
مراجعه کرد. در بسیاری از موارد، ثبت شکواییه با عنوان مفقودی یا سرقت چک انجام میشود.
۶️⃣ آیا مفقود شدن چک مانع وصول طلب میشود؟
خیر. مفقودی چک باعث از بین رفتن حق مطالبه وجه نمیشود. دارنده میتواند پس از طی مراحل قانونی، از طریق دادخواست مطالبه وجه چک یا دریافت المثنی، طلب خود را پیگیری کند.
۷️⃣ اگر شخص دیگری چک مفقودی را به بانک ببرد چه اتفاقی میافتد؟
در صورت ثبت دستور عدم پرداخت به علت مفقودی و ارائه گواهی قضایی، بانک از پرداخت وجه خودداری میکند و موضوع از طریق مرجع قضایی بررسی خواهد شد.
۸️⃣ آیا امکان صدور چک المثنی وجود دارد؟
بهطور معمول، چک المثنی صادر نمیشود؛ اما صادرکننده میتواند با رضایت خود و پس از طی تشریفات قانونی، چک جدیدی جایگزین صادر کند یا بدهی را از طریق دیگری تسویه نماید.
۹️⃣ تفاوت مفقودی چک با سرقت چک چیست؟
از نظر آثار بانکی، تفاوت زیادی وجود ندارد؛ اما در سرقت، معمولاً شکایت کیفری با عنوان سرقت مطرح میشود، در حالی که در مفقودی، موضوع جنبه حقوقی پررنگتری دارد.
🔟 آیا مشاوره با وکیل در پرونده مفقودی چک ضروری است؟
در مواردی که مبلغ چک بالا باشد یا اختلاف میان صادرکننده و دارنده وجود داشته باشد، مشاوره با وکیل متخصص امور چک میتواند از بروز اشتباهات جبرانناپذیر جلوگیری کند و روند پیگیری را تسریع نماید.