اجاره به شرط تملیک یعنی چه؟ شرایط و نکات قانونی آن

در سال‌های اخیر، یکی از قراردادهایی که در معاملات بانکی، اجاره خودرو، مسکن و حتی روابط مالی زوجین پس از
طلاق توافقی
کاربرد پیدا کرده، قرارداد اجاره به شرط تملیک است. اما این اصطلاح دقیقاً به چه معناست؟ چه تفاوتی با بیع یا اجاره معمولی دارد؟ و چه شرایطی دارد تا از نظر قانون معتبر شناخته شود؟
در این مقاله از گروه وکلای حق‌گرا به‌صورت کامل به بررسی مفهوم، شرایط و نکات مهم قرارداد اجاره به شرط تملیک می‌پردازیم.

تعریف اجاره به شرط تملیک

اجاره به شرط تملیک قراردادی است که طی آن، موجر (مالک) مالی را به مستأجر اجاره می‌دهد و شرط می‌کند در صورت پرداخت کامل اجاره‌بها در مدت مشخص، مالکیت عین مال به مستأجر منتقل شود.
به بیان ساده، این نوع قرارداد ترکیبی از اجاره و بیع است؛ یعنی در ابتدا مال به صورت اجاره واگذار می‌شود، اما در پایان، مالکیت آن نیز به مستأجر انتقال می‌یابد.

برای مثال، بانکی خودرویی را به شخصی «اجاره به شرط تملیک» می‌دهد؛ شخص هر ماه اجاره می‌پردازد و پس از پرداخت آخرین قسط، مالک خودرو می‌شود.

مبنای قانونی اجاره به شرط تملیک

در حقوق ایران، این نوع قرارداد بر اساس ماده ۱۰ قانون مدنی و اصل آزادی قراردادها معتبر است.
هرچند قانون مدنی صریحاً به «اجاره به شرط تملیک» اشاره نکرده، اما از آنجا که مخالف قانون و شرع نیست، قرارداد صحیح و لازم‌الاجرا محسوب می‌شود.

شرایط صحت قرارداد اجاره به شرط تملیک

برای اینکه این قرارداد از نظر قانونی معتبر باشد، باید شرایط زیر رعایت شود:

1. اهلیت طرفین: موجر و مستأجر باید عاقل، بالغ و دارای قصد و رضایت باشند.
2. مشخص بودن مورد اجاره: مال باید معین و قابل تحویل باشد (مانند آپارتمان، خودرو یا ماشین‌آلات).
3. مدت اجاره مشخص: مدت باید دقیقاً در قرارداد ذکر شود، مثلاً ۲ سال یا ۶۰ ماه.
4. شرط انتقال مالکیت: باید به‌صراحت قید شود که پس از پرداخت کامل اقساط، مالکیت به مستأجر منتقل می‌شود.
5. پرداخت کامل اجاره‌بها: شرط تملیک معمولاً منوط به تسویه کامل اقساط اجاره است.

تفاوت اجاره به شرط تملیک با بیع اقساطی

در نگاه اول ممکن است این دو قرارداد شبیه به هم باشند، اما از نظر حقوقی تفاوت‌های مهمی دارند:

مزایای اجاره به شرط تملیک

• عدم نیاز به پرداخت مبلغ زیاد در ابتدا
• امکان مالک شدن با پرداخت اقساط
• کاربرد گسترده در بانک‌ها و مؤسسات مالی
• امکان استفاده مستمر از مال در مدت اجاره

معایب و ریسک‌های اجاره به شرط تملیک

• تا قبل از پرداخت آخرین قسط، مالکیت به مستأجر منتقل نمی‌شود.
• در صورت تأخیر یا عدم پرداخت اقساط، موجر می‌تواند قرارداد را فسخ کند.
• ممکن است شرط تملیک در قرارداد به‌درستی تنظیم نشده باشد و در دادگاه با مشکل مواجه شود.

نکات مهم در تنظیم قرارداد اجاره به شرط تملیک

برای جلوگیری از اختلافات، پیشنهاد می‌شود قبل از امضا، متن قرارداد توسط وکیل متخصص قراردادها بررسی شود.
بسیاری از اختلافات ملکی و خانوادگی ناشی از تنظیم نادرست این نوع قرارداد است. به‌ویژه در زمان طلاق توافقی، اگر یکی از زوجین ملکی را به‌صورت اجاره به شرط تملیک در اختیار دارد، نحوه انتقال آن باید در توافق‌نامه طلاق مشخص شود تا در آینده موجب تصرف عدوانی یا ادعای مالکیت نشود.

کاربرد اجاره به شرط تملیک در بانک‌ها و مؤسسات مالی

بانک‌ها از این نوع قرارداد برای تأمین مالی خرید خودرو، تجهیزات صنعتی یا املاک استفاده می‌کنند.
در این حالت، بانک به عنوان موجر، مال را می‌خرد و به مشتری اجاره می‌دهد. پس از پرداخت آخرین قسط، ملک یا کالا به نام مشتری منتقل می‌شود.
این نوع قرارداد از جمله ابزارهای مهم در بانکداری اسلامی محسوب می‌شود.

مشاوره حقوقی تنظیم قرارداد اجاره به شرط تملیک

در صورتی که قصد دارید ملکی را با این روش اجاره یا واگذار کنید، توصیه می‌شود پیش از هر اقدامی با وکیل متخصص مشورت نمایید.
گروه وکلای حق‌گرا با دفاتر فعال در نقاط مختلف تهران آماده ارائه مشاوره در زمینه تنظیم، بررسی و فسخ قراردادهای اجاره به شرط تملیک است:

مشاهده مسیر دفاتر در نقشه بلد:

• • شعبه شمال: پاسداران، تقاطع کلاهدوز، ساختمان پزشکان ۳۱۰، پلاک ۴۹۲ — ☎️ ۲۲۷۸۴۵۲۶
  • شعبه شرق: میدان رسالت، خیابان فرجام، پلاک ۹۴۸ — ☎️ ۷۷۲۱۲۴۵۴-۵
  • شعبه غرب: میدان دوم صادقیه، مجتمع تجاری صادقیه — ☎️ ۴۴۰۱۱۳۷۸-۹
  • شعبه مرکز: بلوار آفریقا، خیابان والی‌نژاد، پلاک ۴۲ — ☎️ ۸۸۶۰۹۰۶۲-

جمع‌بندی

اجاره به شرط تملیک، ترکیبی هوشمندانه از اجاره و بیع است که هم‌زمان امکان استفاده از مال و مالک شدن تدریجی را فراهم می‌کند.
اما در عین حال، نیاز به دقت در تنظیم مفاد و آگاهی از شرایط حقوقی دارد.
مشاوره با وکیل قراردادها و دعاوی ملکی می‌تواند از بروز اختلاف و ضررهای مالی جلوگیری کند.

برای دریافت مشاوره فوری در زمینه تنظیم یا بررسی قرارداد اجاره به شرط تملیک، با گروه وکلای حق‌گرا تماس بگیرید:
📞 ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶

برچسب‌ها: اجاره به شرط تملیک, شرایط اجاره به شرط تملیک, تفاوت اجاره و بیع, اجاره بانکی, قرارداد اجاره به شرط تملیک, بانکداری اسلامی, دعاوی ملکی, وکیل قراردادها, وکیل دعاوی ملکی, وکیل طلاق توافقی