فروش مال غیر چیست و چه مجازاتی دارد؟ بررسی جرم فروش مال غیر از نگاه قانون
فروش مال غیر چیست و چه مجازاتی دارد؟ بررسی جرم فروش مال غیر از نگاه قانون
یکی از مهمترین جرایمی که در حوزه معاملات ملکی و مالی در دادگاهها مطرح میشود، فروش مال غیر است. شاید بارها شنیده باشید که شخصی ملکی را فروخته که اصلاً مال خودش نبوده یا خودرویی را به نام دیگری کرده که صاحب واقعیاش شخص دیگری بوده است. این رفتار از دید قانون نه یک اشتباه ساده، بلکه جرم کیفری محسوب میشود و مجازات سنگینی بهدنبال دارد.
فروش مال غیر یعنی چه؟
مطابق تعریف قانون، وقتی کسی مالی را که مالک آن نیست یا حق فروش آن را ندارد، به دیگری منتقل کند، مرتکب جرم فروش مال غیر شده است. به عبارت سادهتر، فردی بدون داشتن مالکیت یا اجازه از مالک، اقدام به فروش مال دیگری میکند و از خریدار وجهی دریافت میکند.
برای مثال:
- فردی خانهای را که به نام برادرش است، بدون اطلاع او به دیگری میفروشد.
- یا شخصی خودرویی را که در رهن بانک است، به نام خودش معامله میکند.
- یا حتی در مورد ارث، یکی از وراث سهم سایرین را بدون اجازه آنها میفروشد.
در تمام این موارد، فروشنده «غیرمالک» محسوب میشود و عمل او طبق قانون، فروش مال غیر و جرم است.
تفاوت فروش مال غیر با کلاهبرداری
گاهی افراد این دو جرم را اشتباه میگیرند، چون در هر دو، نوعی فریب و بردن مال وجود دارد. اما تفاوتهای مهمی میان این دو وجود دارد:
- در کلاهبرداری فرد با حیله و دروغ، دیگری را فریب میدهد تا مالش را به او بدهد.
- در فروش مال غیر، شخص مال دیگری را به فرد سوم میفروشد، بدون اینکه لزوماً با دروغپردازی همراه باشد.
در واقع جرم فروش مال غیر، شکل خاصی از کلاهبرداری ملکی محسوب میشود که قانونگذار به دلیل حساسیت اموال غیرمنقول، مجازات جداگانهای برای آن در نظر گرفته است.
ارکان جرم فروش مال غیر
۱. رکن مادی (رفتار فیزیکی)
عنصر مادی این جرم همان عمل فروش است. یعنی انتقال مال دیگری به فردی غیر از مالک اصلی. این انتقال ممکن است از طریق قولنامه، مبایعهنامه یا حتی قرارداد عادی انجام شود. مهم نیست که سند رسمی صادر شده یا نه، صرف انجام معامله کافی است.
۲. رکن معنوی (نیت و قصد)
برای تحقق جرم، فروشنده باید بداند که مال متعلق به او نیست و با سوء نیت قصد فروش آن را داشته باشد. اگر کسی واقعاً تصور کند مالک است (مثلاً وارثی که فکر میکند سهمالارث خود را میفروشد ولی در واقع بیش از سهمش فروخته)، ممکن است جرم احراز نشود و فقط تخلف مدنی محسوب شود.
۳. رکن قانونی
بر اساس ماده ۱ قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر، هرکس مال دیگری را با علم به اینکه مال خودش نیست منتقل کند، کلاهبردار محسوب و به مجازات مقرر در قانون کلاهبرداری محکوم میشود.
مجازات فروش مال غیر چیست؟
قانون برای جرم فروش مال غیر، مجازاتهای سنگینی در نظر گرفته است. بسته به نوع مال، نحوه انجام معامله و خسارات وارد شده، ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- حبس از یک تا هفت سال (بر اساس میزان جرم و تشخیص قاضی)
- رد مال به صاحب اصلی
- پرداخت خسارت به خریدار فریبخورده
- در موارد خاص، محرومیت از حقوق اجتماعی
اگر فروشنده از موقعیت خود برای فریب مردم استفاده کرده باشد (مثلاً کارمند اداره ثبت یا بنگاهدار رسمی باشد)، این امر از موارد تشدید مجازات محسوب میشود.
آیا خریدار هم مجرم است؟
در بسیاری از پروندهها، خریدار نیز به دلیل ناآگاهی یا بیاحتیاطی درگیر ماجرا میشود. اگر ثابت شود خریدار میدانسته که فروشنده مالک نیست یا در مالکیت او شک داشته و با این حال معامله را انجام داده، ممکن است او نیز به عنوان معاون جرم تحت تعقیب قرار گیرد.
اما اگر خریدار بهصورت کامل فریب خورده باشد و مدارک و شواهد نشان دهد که حسن نیت داشته، وی مجرم نیست و تنها میتواند از فروشنده شکایت کیفری کرده و خسارات خود را مطالبه کند.
راههای اثبات جرم فروش مال غیر
اثبات این جرم معمولاً با ارائه مدارک و اسناد انجام میشود. برخی از دلایل مهم عبارتاند از:
- سند مالکیت رسمی یا استعلام از اداره ثبت
- قرارداد یا مبایعهنامه امضا شده
- شهادت شهود حاضر در معامله
- پیامها، رسیدهای بانکی یا مکاتبات میان طرفین
در پروندههایی که مدارک مالکیت رسمی وجود دارد، قاضی با بررسی زمان تنظیم قرارداد، استعلام ثبتی و سوابق، بهراحتی میتواند تشخیص دهد که فروشنده مالک بوده یا خیر.
نقش وکیل کیفری در پرونده فروش مال غیر
پروندههای مربوط به فروش مال غیر از پیچیدهترین پروندههای کیفری هستند؛ زیرا در بسیاری از موارد، اختلافات خانوادگی، ارث، شراکت یا حتی معاملات قبلی در میان است. به همین دلیل، مشاوره با وکیل کیفری متخصص در جرایم اموال از اهمیت بالایی برخوردار است.
یک وکیل مجرب میتواند:
- با بررسی اسناد و شواهد، بهترین مسیر اثبات جرم را مشخص کند.
- در صورت امکان، از طریق مذاکره یا صلح، مانع از اطاله دادرسی شود.
- برای موکل خود درخواست جبران خسارت و رد مال نماید.
- در صورتی که موکل بیگناه باشد، از وی دفاع قانونی کند و از اتهام برائت بگیرد.
تفاوت فروش مال غیر و انتقال مال غیر
در ظاهر این دو واژه یکسان به نظر میرسند، اما در حقوق کیفری تفاوت جزئی دارند. فروش مال غیر یعنی انتقال مال دیگری در قالب معامله فروش. در حالی که انتقال مال غیر میتواند هر نوع انتقالی باشد، اعم از فروش، اجاره، رهن یا هبه. بنابراین فروش مال غیر زیرمجموعهای از انتقال مال غیر است.
چگونه از وقوع چنین جرمی پیشگیری کنیم؟
برای جلوگیری از گرفتار شدن در پروندههای فروش مال غیر، نکات زیر را جدی بگیرید:
- قبل از خرید هر ملکی، از اداره ثبت استعلام مالکیت بگیرید.
- از خرید املاکی که در رهن، توقیف یا مصادره هستند، خودداری کنید.
- قرارداد را حتماً در دفاتر رسمی تنظیم کنید.
- در صورت وجود شک در مالکیت فروشنده، با وکیل مشورت نمایید.
جمعبندی
فروش مال غیر یکی از جرایم سنگین مالی است که هم برای فروشنده و هم برای خریدار عواقب جدی دارد. اگر بدون بررسی مالکیت، اقدام به خرید کنید، ممکن است هم سرمایهتان را از دست بدهید و هم درگیر پرونده کیفری شوید. بنابراین پیش از هر معاملهای، از اصالت مالکیت اطمینان حاصل کنید و در صورت بروز اختلاف، با یک وکیل متخصص مشورت نمایید.
مشاوره حقوقی با گروه وکلای حقگرا
اگر درگیر پروندهای در زمینه فروش مال غیر هستید یا شک دارید که در معاملهای چنین خطایی رخ داده باشد، مشاوران و وکلای کیفری مجموعه گروه وکلای حقگرا آماده راهنمایی شما هستند.
📞 جهت مشاوره فوری با وکیل کیفری در تهران با شماره ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶ تماس بگیرید.
دفاتر حقوقی حقگرا در شمال، شرق، غرب و مرکز تهران آماده ارائه خدمات حضوری و غیرحضوری به موکلان محترم هستند.
☎️ ۰۹۱۲۰۶۱۲۵۲۱
📍دفاتر گروه حقگرا در شمال، شرق، غرب و مرکز تهران فعال هستند.
🔗 مشاهده مسیر دفاتر در نقشه بلد:
- شعبه شمال: پاسداران، تقاطع کلاهدوز، ساختمان پزشکان ۳۱۰، پلاک ۴۹۲ — ☎️ ۲۲۷۸۴۵۲۶
- شعبه شرق: میدان رسالت، خیابان فرجام، پلاک ۹۴۸ — ☎️ ۷۷۲۱۲۴۵۴-۵
- شعبه غرب: میدان دوم صادقیه، مجتمع تجاری صادقیه — ☎️ ۴۴۰۱۱۳۷۸-۹
- شعبه مرکز: بلوار آفریقا، خیابان والینژاد، پلاک ۴۲ — ☎️ ۸۸۶۰۹۰۶۲-۳
برچسبها: فروش مال غیر, جرم فروش مال غیر, مجازات فروش مال غیر, وکیل کیفری تهران, اثبات فروش مال غیر, شکایت از فروش مال غیر, خرید ملک غیرقانونی, انتقال مال غیر, وکیل حقوقی حقگرا