جرائم مربوط به فضای مجازی
جرائم در فضای مجازی انواع مختلفی دارند که در اینجا به معرفی برخی از آنها میپردازیم.
مطابق ماده ۱۴ قانون جرائم رایانهای و بند ۲ ماده ۶ قانون مطبوعات انتشار، توزیع و معامله محتوای مبتذل و مستهجن خلاف عفت عمومی در فضای مجازی جرم به حساب میآید و مرتکب این امر باید مجازات قانونی را طی کند.
هتک حرمت در فضای مجازی
هتک حرمت هم یکی دیگر از موارد خلافی است که اگر انجام شود مجازات به دنبال دارد؛ پلیس فتا به افرادی که در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی اقدام به هتک حیثیت و نشر اکاذیب علیه همدیگر میکنند، هشدار داده و طبق ماده ۱۷ قانون جرایم رایانهای، با اثبات عمل مجرمانهشان، این افراد باید پاسخگوی قانون و مسئول عمل مجرمانه خود باشند.
تحقیر و توهین به دیگران در فضای مجازی جرم است
استفاده ابزاری از افراد (اعم از زن و مرد) در تصاویر و محتوا، تحقیر و توهین به جنس زن، تبلیغ تشریفات و تجملات نامشروع و غیرقانونی هم جرم به حساب میآید.
علاوه بر موارد گفته شده تحریک، تشویق، ترغیب، تهدید یا دعوت به فساد و فحشاء و ارتکاب جرائم منافی عفت یا انحرافات جنسی بر اساس بند ب ماده ۱۵ قانون جرائم رایانهای و ماده ۶۳۹ قانون مجازات اسلامی مجازات به حساب میآید.
در بند۲ ماده۶ قانون مطبوعات درباره اشاعه فحشاء و منکرات صحبت شده است و این هم یکی از موارد مجرمانه در فضای مجازی است
اگر در فضای مجازی اخلال در وحدت ملی و ایجاد اختلاف مابین اقشار جامعه بهویژه از طریق طرح مسائل نژادی رخ دهد مرتکب این امر مجرم است و باید پاسخگوی عمل مجرمانهاش باشد.
________________________________________
بیشتر بدانیم : شکایت از کلاهبرداری در فضای مجازی
________________________________________
بیشتر بدانیم : رسیدگی به جرایم اینترنتی و فضای مجازی در دادگاه
انواع جرائم فضای مجازی:
در حقوق ایران مجلس قانونی تحت عنوان قانون جرائم رایانهای را به تصویب رسانده است که در آن اکثر جرائم رایانهای تبیین گشته است. با توجه به این قانون در یک تقسیمبندی کلی جرائم فضای مجازی به سه دسته تقسیم میشود که عبارت است از:
- جرائم سنتی در قالب فضای مجازی که شامل کلاهبرداری، جعل، افترا، هتک حرمت و … میشود که مصادیق آن در غیر از قالب فضای مجازی نیز نموده داشته و در قانون مجازات اسلامی جرم انگاری شده است.
- جرائم فضای مجازی سایبری که مختص قضاهای اینترنت است مانند شنود غیرمجاز، دستکاری و تخریب دادههای اینترنتی و …
- جرم از طریق کامپیوتر که وابستگی به حضور اینترنت ندارد مانند جرم حمل اسناد و …
مصادیق جرائم رایانهای و اینترنتی:
مجرمان مجازی یا سایبری برخلاف مجرمان سنتی از هوش و ذکاوت بالایی برخوردار است. به همین دلیل هرروز تعداد زیادی از جرمهای فضای مجازی نمود پیدا میکند که در قانون جرائم رایانهای از آنها نامبرده نشده است. در ادامه مهمترین مصادیق جرائم فضای مجازی که در قانون جرائم رایانهای از آنها نامبرده شده است، بیان میگردد.
دسترسی به دادههای رایانهای بهصورت غیرمجاز:
در این جرم بزهکار با نقض تدابیر امنیتی اقدام به دستیابی به دادههایی میکند که حفاظتشده است. برای مثال فرد مجرم با هک کردن سایت به اطلاعات محرمانه و حفاظتشده در آن سایت دست مییابد.
شنود غیرمجاز:
در این جرم مجرم از اطلاعاتی که توسط سامانههای رایانهای، مخابراتی و … در حال انتقال است را شنود و استفاده مینماید. مهمترین مصداق شنود غیرمجاز دسترسی به رمز عبور پست الکترونیک و خواندن پیامهای موجود در آن است.
جاسوسی رایانهای:
بزهکار در این جرم به دادههای سری و محرمانه اینترنتی دسترسی پیداکرده و بعد از دسترسی به ابن اطلاعات اقدام به انتشار برای افرادی مینماید که حق و صلاحیت دسترسی به این اطلاعات را ندارند.
جعل مجازی:
آیا تابهحال با این خبر مواجه شدید که کارمند بانک با دسترسی بهحسابهای بانکی اقدام به دستکاری متقلبانه اطلاعات حسابها میکند یا دانشجو از طریق هک سایت دانشگاه به دستکاری نمرات دانشجوها میپردازد. همه این موارد که با تغییر دادههای اینترنتی و رایانه بهصورت متقلبانه صورت میگیرد جعل رایانهای نام دارد و جزو تخلفات فضای مجازی تقسیم می شود.
سرقت اینترنتی:
سرقت اینترنتی مانند سرقت معمولی است با این تفاوت که مجرم در این سرقت دادههای اطلاعاتی متعلق به دیگری را میرباید و از آنها سوءاستفاده میکند، مانند فردی که با ورود به سامانهای دانشگاهی اقدام به دریافت اطلاعات دانشجویان و اساتید میپردازد.
کلاهبرداری رایانهای:
تحصیل مال یا منفعت از طریق واردکردن، محو، مختل کردن سامانهها، ایجاد یا متوقف کردن دادهها بهصورت غیرمجاز از طریق سامانههای رایانهای، مخابراتی یا مغناطیسی را کلاهبرداری اینترنتی میگویند. بارزترین مصداق کلاهبرداری اینترنتی که همواره در اخبار و مراجع قانونی به آن تذکر جدی دادهشده است، کلاهبرداری از طریق ایجاد صفحه تقلب بانک در هنگام پرداختهای اینترنتی است که در این حالت با به دست آوردن رمز دوم و اطلاعات حساب اقدام به تحصیل مال نامشروع میکنند.
جرائم علیه عفت و اخلاق عمومی:
دسته دیگری از جرائم که در قانون به آن پرداختشده است جرائم علیه اخلاق عمومی است. به عبارت بهتر در این قانون با هرزهنگاریهای رایانهای نیز برخورد شده است که مهمترین مواردی که در این قانون جرم انگاری شده است عبارت است از:
- نشر اکاذیب: اگر فردی در فضای مجازی حرفی را به فردی که دارای جایگاه است نسبت دهد با این قصد و نیت که به جایگاه وی آسیب زند جرم نشر اکاذیب رایانهای محقق شده است؛ بنابراین مثل نشر اکاذیب عبارت است از اینکه اعمالی را برخلاف حقیقت و با قصد اضرار به آنها یا تشویش اذهان عمومی به افرادی نسبت دهیم.
- اشاعه فحشاء و منکرات.: اگر در فضای اینترنت افراد را به انجام اعمالی که برخلاف عرف و اخلاق عمومی است تشویق کنند مصداق بارز جرم اشاعه فحشا است.
- استفاده ابزاری از افراد (اعم از زن و مرد) در تصاویر و محتوا، تحقیر و توهین به جنس زن، تبلیغ تشریفات و تجملات نامشروع و غیرقانونی.
نحوه شکایت از جرائم فضای مجازی:
در حوزه جرائم رایانهای و اینترنتی روزانه پروندههای متعددی مطرح است چراکه جرائم فضای مجازی دنیای متنوعی از جرائم را در برمیگیرد. درصورتیکه شما در دام یکی از این بزهکاران اینترنتی افتادید میتوانید از طریق سامانه ثنا اقدام به ثبت شکایت کنید. بعد از طرح شکایت شما باید به دادسرای جرائم رایانهای مراجعه کنید. بعد از بررسی ادله شما در دادسرا برای رسیدگی، پرونده به دادگاه ارجاع میشود.
توجه داشته باشید تهیه متن دادخواست و مراجعه به مراجع قانونی پیچیدگیهای خاص خود را دارد اما اگر مجبور به شکایت و پیگیری هستید میتوانید از وکلای مجرب تیم حق گرا استفاده نمایید. وینداد این افتخار را دارد که با بهرهمندی از تیم وکلای مجرب امکان پیگیری پرونده شما را دارد. همچنین شما میتوانید از مشاوره حقوقی مجموعه حق گرا استفاده نمایید.
🔹 ۱۰ سؤال متداول درباره جرائم فضای مجازی و پاسخ وکیل متخصص سایبری
۱. جرائم فضای مجازی شامل چه مواردی میشود؟
جرائم فضای مجازی شامل توهین و تهدید در فضای آنلاین، کلاهبرداری اینترنتی، هک حسابها، انتشار عکس و فیلم خصوصی، جعل هویت در شبکههای اجتماعی، فیشینگ، و سرقت اطلاعات شخصی است.
۲. برای شکایت از فحاشی و تهدید در فضای مجازی چه باید کرد؟
باید از پیامها، چتها یا پستهای توهینآمیز اسکرینشات بگیرید و با مراجعه به پلیس فتا یا دادسرای جرائم رایانهای محل سکونت خود، شکایت تنظیم کنید.
۳. مجازات فحاشی و تهدید در فضای مجازی چیست؟
براساس مواد ۶۶۹ و ۷۰۰ قانون مجازات اسلامی، مجازات تهدید و فحاشی در فضای مجازی میتواند شامل حبس از ۷۴ ضربه شلاق و تا ۲ سال زندان باشد.
۴. اگر کسی عکس یا فیلم خصوصی فردی را منتشر کند، چه مجازاتی دارد؟
انتشار تصاویر خصوصی بدون رضایت، جرم است و طبق ماده ۱۷ قانون جرائم رایانهای مجازات آن حبس از ۹۱ روز تا ۲ سال یا جزای نقدی تا ۴۰ میلیون ریال است.
۵. فیشینگ یا سرقت اطلاعات بانکی چه مجازاتی دارد؟
کلاهبرداری اینترنتی از طریق صفحات جعلی (فیشینگ) مجازات حبس از ۱ تا ۵ سال و جزای نقدی تا ۱۰۰ میلیون ریال دارد.
۶. اگر حساب شبکه اجتماعی من هک شود، چه اقدامی کنم؟
بلافاصله رمزها را تغییر دهید، مدارک هک (پیام، ایمیل یا IP) را جمعآوری کنید و به پلیس فتا شکایت کنید.
۷. آیا ساختن اکانت جعلی با نام شخص دیگر جرم است؟
بله، طبق ماده ۱۶ قانون جرائم رایانهای، جعل هویت در فضای مجازی جرم است و با حبس تا ۲ سال یا جزای نقدی روبهرو میشود.
۸. آیا در صورت تهمت زدن به شخصی در اینستاگرام میتوان شکایت کرد؟
بله، هرگونه نشر اکاذیب یا تهمت در شبکههای اجتماعی جرم است و قابل پیگیری در دادسرای ویژه جرائم رایانهای است.
۹. آیا ضبط صدای شخص بدون اجازه در فضای مجازی جرم است؟
بله، اگر صدای شخصی بدون رضایت ضبط و منتشر شود، جرم تلقی میشود و مجازات حبس و جزای نقدی دارد.
۱۰. وکیل متخصص جرائم فضای مجازی چه کمکی میکند؟
وکیل سایبری میتواند در تنظیم شکواییه، دفاع در دادگاه جرائم رایانهای، بررسی مستندات دیجیتال و پیگیری شکایت تا صدور حکم قطعی به شما کمک کند.
📍 تماس با وکیل سایبری حقگرا
در صورت مواجهه با کلاهبرداری اینترنتی، انتشار اطلاعات خصوصی یا هک حساب، با وکلای متخصص جرائم سایبری گروه حقوقی حقگرا تماس بگیرید:
📞 ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶
🌐 گروه وکلای حقگرا – وکیل جرائم فضای مجازی در تهران
۱۰ سوال پرتکرار درباره جرائم فضای مجازی و پاسخ حقوقی آنها
✅ سوال ۱: انتشار عکس یا فیلم خصوصی دیگران در فضای مجازی چه مجازاتی دارد؟
بر اساس ماده ۱۷ قانون جرائم رایانهای، هرکس فیلم یا عکس خصوصی دیگری را بدون رضایت او منتشر کند به نحوی که موجب ضرر یا هتک حیثیت شود، به حبس از ۹۱ روز تا دو سال یا جزای نقدی از ۵ تا ۴۰ میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم میشود.
✅ سوال ۲: هک کردن حساب اینستاگرام یا واتساپ دیگران جرم است؟
بله، طبق ماده ۱ قانون جرائم رایانهای، دسترسی غیرمجاز به دادههای دیگران در فضای مجازی جرم محسوب میشود و مجازات آن حبس از ۹۱ روز تا یک سال یا جزای نقدی از ۵ تا ۲۰ میلیون ریال است.
✅ سوال ۳: تهدید به انتشار عکس یا فیلم خصوصی در فضای مجازی چه حکمی دارد؟
تهدید به افشای اسرار شخصی، حتی اگر عملی نشود، جرم تهدید و اخاذی است و مرتکب ممکن است به حبس از دو ماه تا دو سال یا شلاق تا ۷۴ ضربه محکوم شود.
✅ سوال ۴: خرید و فروش صفحات اینستاگرام یا تلگرام جرم است؟
در صورتی که صفحه مربوط به شخص یا برند رسمی بوده و بدون اجازه صاحب اصلی واگذار شود، این عمل کلاهبرداری اینترنتی و نقض حریم خصوصی محسوب میشود.
✅ سوال ۵: فحاشی و توهین در دایرکت یا کامنت فضای مجازی قابل پیگیری است؟
بله. فحاشی و توهین در فضای مجازی همانند دنیای واقعی جرم است و قابل شکایت در دادسرای جرائم رایانهای میباشد. مجازات آن حبس تا ۶ ماه یا جزای نقدی تا ۱۰ میلیون ریال است.
✅ سوال ۶: انتشار اخبار دروغ یا شایعه در شبکههای اجتماعی چه مجازاتی دارد؟
مطابق ماده ۱۸ قانون جرائم رایانهای، انتشار اکاذیب به قصد ضرر رساندن به دیگران یا تشویش اذهان عمومی، حبس از ۹۱ روز تا دو سال یا جزای نقدی دارد.
✅ سوال ۷: اگر فردی از نام یا عکس شخص دیگری در پروفایل خود استفاده کند، جرم است؟
بله، استفاده از هویت جعلی یا جعل هویت در فضای مجازی جرم جعل رایانهای محسوب میشود و مجازات آن حبس از یک تا پنج سال است.
✅ سوال ۸: ارسال پیامهای توهینآمیز یا مزاحمت در واتساپ و تلگرام پیگرد دارد؟
بله. ارسال مکرر پیامهای توهینآمیز یا مزاحمتآمیز جرم است و میتوان با شکایت در پلیس فتا پیگیری نمود. مجازات آن حبس از یک تا شش ماه یا جزای نقدی است.
✅ سوال ۹: فروش فیلترشکن یا VPN جرم است؟
طبق مقررات شورای عالی فضای مجازی، تولید، توزیع یا فروش فیلترشکن بدون مجوز جرم است و فروشنده ممکن است به حبس و جزای نقدی محکوم شود.
✅ سوال ۱۰: کلاهبرداری از طریق درگاه پرداخت جعلی (فیشینگ) چگونه پیگیری میشود؟
درگاههای جعلی که اطلاعات بانکی مردم را سرقت میکنند، از مصادیق کلاهبرداری اینترنتی هستند و مجازات آن حبس از یک تا پنج سال و جزای نقدی تا دو برابر مال بردهشده است.
⚖️ نکته مشاورهای
در صورتی که قربانی جرائم فضای مجازی شدهاید، جمعآوری مستندات دیجیتال (اسکرینشات، پیامها و لینکها) و مراجعه سریع به پلیس فتا یا وکیل متخصص جرائم رایانهای اهمیت زیادی دارد.
برای مشاوره حقوقی تخصصی در این زمینه میتوانید با گروه وکلای حقگرا تماس بگیرید:
📞 ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶
🏷️ برچسبها:
جرائم فضای مجازی, تهدید در فضای مجازی, فحاشی اینترنتی, کلاهبرداری اینترنتی, پلیس فتا, انتشار عکس خصوصی, جعل هویت مجازی, فیشینگ, شکایت از توهین در واتساپ, وکیل جرائم رایانهای, وکیل متخصص فضای مجازی, قانون جرائم رایانهای