انواع طلاق
انواع طلاق
طلاق هم مثل بسیاری از امور حقوقی انواع و تقسیم بندی ها مختلفی دارد که ما در ادامه به تعدادی از مهم ترین و پرکاربردترین آنها اشاره خواهیم کرد. طلاق به اعتبار اینکه به درخواست مرد باشد یا به درخواست زن، قابلیت رجوع داشته باشد یا خیر و اینکه به درخواست طرفین باشد یا به حکم دادگاه به دسته بندی های مختلفی تقسیم می شود. اما در ماده ۱۱۴۳ قانون مدنی یک دسته بندی کلی برای طلاق ذکر شده است که همه انواع طلاق را به نحوی در خود جای می دهد. در این تقسیم بندی طلاق به دسته اصلی تقسیم می شود:
- طلاق بائن
- طلاق رجعی
مجموعه دفتر وکالت حق گرا
پیشنهاد می گردد در صورتی که پرونده ای در دادگاه دارید قبل از هر کاری تمام مراحل را وکلای گروه حق گرا بسپارید تا در سریعترین زمان حکم را به شما تحویل دهند.
در تهران می توانید برای هر یک از امور حقوقی و یا ملکی ، ارث ، طلاق ، ارز دیجیتال و… به یکی از نزدیکترین دفتر وکالت حقوقی حق گرا در شمال ، دفتر وکالت شرق و یا دفتر وکالت حقوقی شعبه غرب تهران ، دفتر مرکز شهر حق گرا مراجعه و پیگیری موضوع را به وکلای با تجربه ما بسپارید تا وکلای ما بتوانند در احقاق حق به شما کمک نمایند. ما آماده ایم در انواع پرونده های مربوطه به خانواده،ملکی، حقوقی، جزایی و…در کنار شما باشیم.
یک مطلب کلی قبل از مطالعه این بخش که باید همه بدونند ، اینه که مطالب توی اینترنت، خیلی بدرد توی دادگاه نمیخوره . این تجربه وکیله که هم زمان می تواند از یکی دفاع و یا بر علیه اون اقامه دعوا کنه و پیروز از دادگاه خارج بشه .
طلاق رجعی به چه معناست؟
طلاق رجعی یکی از انواع طلاق است که در آن تحت شرایطی مرد می تواند در مدت عده به زن رجوع کند. به عبارت دیگر یعنی مرد در صورتی که از طلاق پشیمان شود و عده طلاق نیز به پایان نرسیده باشد، می تواند به سراغ زن برود و زندگی را از سر گرفته و بدون هیچگونه تشریفات دیگری به زندگی خود ادامه دهند. حتی به عقد دوباره نیز نیاز ندارند.
این نوع طلاق انواع مختلف و شرایط خاصی دارد که به آنها می پردازیم.
مفهوم عده چیست؟
زنی که ازدواج او به هر علتی منحل شده است باید مدت زمانی را صبر کند و از ازدواج با مرد دیگری خودداری نماید. مثلا زنی که طلاق گرفته است یا عقد نکاح خود او به هردلیلی فسخ شده یا شوهر او فوت نموده است تا مدتی حق ازدواج ندارد و در صورتی که در این مدت ازدواج نماید، عقد نکاح باطل خواهد بود و چنانچه با علم به این موضوع اقدام به ازدواج مجدد و برقراری رابطه جنسی نموده باشد، رابطه او در حکم زنا خواهد بود.
ماده ۱۱۵۰ قانون مدنی نیز عده را اینگونه تعیرف می نماید:
« عده عبارت است از مدتی که تا انقضای آن زنی که عقد نکاح او منحل شده است نمیتواند شوهر دیگر اختیار کند.»
اما عده خود انواع مختلفی دارد که عبارت است که از بحث ما خارج است و ما در اینجا صرفا به عده طلاق به دلیل امکان رجوع در طلاق رجعی می پردازیم.
چه طلاق هایی رجعیه هستند؟
۱٫طلاق به درحواست مرد
همانطور که پیش تر به آن اشاره کردیم طبق ماده۱۱۳۳ قانون مدنی طلاق یکی از اختیارات مرد است و مرد هر زمان که بخواهد می تواند همسر خود را طلاق دهد. هرچند در چند سال اخیر به دلیل حمایت از نهاد خانواده این موضوع با محدودیت هایی مواجه شده است و در هر صورت برای طلاق باید به دادگاه مراجعه کرده و رای دادگاه را برای این موضوع اخذ نمود اما همچنان طلاق یکی از حقوق قانونی مرد است و طلاق به درخواست مرد یکی از مهم ترین انواع طلاق است .
مرد در این نوع طلاق در صورتی که مدت عده زن به پایان نرسیده باشد حق رجوع وجود دارد. به عبارت دیگر بدون اینکه نیازی به عقد مجدد باشد مرد می تواند به زن رجوع کرده و به زندگی مشترک بازگردد. عده در این نوع طلاق در ماده ۱۱۵۱ قانون مدنی به این شرح مشخص شده است:
« عده طلاق و عده فسخ نکاح سه طهر (پاکی ) است مگر این که زن با اقتضای سن عادت زنانگی نبیند که در این صورت عده او سه ماه است.»
در توضیح ابن ماده باید گفت که طهر به معنای پاکی است. یعنی اینکه زن باید سه بار به عادت ماهانه دچار شده و این دوره را به پایان برساند و به اصطلاح فقهی سه بار خون حیض ببیند و از آن پاک شود. زن پس از گذران این دوره که به آن عده گفته می شود می تواند دوباره ازدواج کرده و شوهر جدید اختیار کند. اما تا قبل از پایان آن در طلاق رجعی مرد حق رجوع به زن خود را دارد و در صورت رجوع زندگی زناشویی از سر گرفته می شود.
در این باره باید اضافه کرد با توجه به اینکه این نوع طلاق به درخواست شوهر صورت گرفته است لذا به شوهر فرصت پشیمانی از آن نیز داده شده است. لذا اگر بخواهد که به زندگی مشترک بازگردد می تواند از طلاق رجوع نماید و برای این کار نیازی به رضایت زن ندارد.
۲٫طلاق خلع ومبارات در صورتی که زن رجوع به عوض کند
طلاق خلع و مبارات نیز از انواع طلاق هستند که به موجب که که به موجب کراهت زن از مرد یا کراهت هر دو طرف از یکدیگر صورت می گیرد. طلاق خلع و مبارات را به تفصیل در بخش مربوط به خود توضیح خواهیم داد.
اما باید دانست در این نوع طلاق زن برای اینکه مرد به طلاق رضایت دهد میزان مشخصی از مال را به او می دهد. این نوع طلاق از نوع بائن ( غیر قابل رجوع) است ولی اگر زن از وجهی که به شوهر خود پرداخت کرده رجوع کند و آن را از شوهر خود پس بگیرد طلاق بائن تبدیل به طلاق رجعی می گردد و قابلیت رجوع پیدا می کند. پس در این صورت زن می تواند وجه پرداختی را از شوهر خود مطالبه و آن را پس بگیرد و شوهر نیز از طلاق رجوع کند و بدون نیاز به عقد نکاح دوباره، زن و شوهر به زندگی سابق خود بازگردند. پس طلاق خلع و مبارات پس از رجوع زن از بذل مال به طلاق رجعی تبدیل می گردد.
چگونه می توان از طلاق رجوع کرد؟
همانطور که گفتیم در طلاق رجعیه مرد می تواند در زمان عده طلاق به زن رجوع نماید تا زندگی مشترک را ادامه دهند. اما این رجوع چگونه اتفاق می افتد؟ آیا نیاز به تشریفات خاصی دارد؟
قانون گذار برای حمایت از نهاد خانواده و جلوگیری از فروپاشی آن در طلاق به درخواست مرد پیش بینی نموده که همانگونه که مرد می تواند زن را طلاق دهد ممکن است از عمل خود نیز پشیمان شود لذا می تواند به زن رجوع کرده و زندگی مشترک را دوباره ادامه دهد. این کار نیاز به تشریفات خاصی ندارد و چنانچه قصد رجوع و جود داتشه باشد و احراز شود صرفا با هر حرف یا عملی که قصد مرد مبنی بر رجوع از آن استنباط شود محقق می گردد. مثلا در آغوش گرفتن زن ، برداشتن حجاب او، بوسیدن و یا حتی یک نگاه محبت آمیز که حاکی از قصد مرد بر رجوع باشد.
پس اصولا رجوع نیاز به تشریفات خاصی ندارد اما با توجه به اینکه این کار و عدم اطلاع دولت از وقایع مهمی مثل ازدواج و طلاق می تواند نظم اجتماعی را بر هم بزند، قانونگذار مرد را مکلف کرده که رجوع از طلاق را به اطلاع سازمان ثبت برساند. برای این کار مرد باید به دفترخانه ای که صورتجلسه طلاق در آن تنظیم شده مراجعه کند و رجوع خود از طلاق را در آن به ثبت برساند. در غیر این صورت به مجازات حبس تعزیری درجه هفت ( ۹۱ رو تا شش ماه) یا جزای نقدی محکوم خواهد شد.
این کار برای حمایت بیشتر از حقوق زنان انجام شده و راه هرگونه سوء استفاده مردان از آنها در این حوزه می بندد.
رجوع از طلاق چه آثاری دارد؟
رجوع دقیقا مثل ازدواج دوباره است و تمام حقوق و تکالیف زن و شوهر را به قبل از زمان طلاق باز می گرداند. لذا حقوقی مثل نفقه، مهریه، اجرت المثل و… که قبل از ازدواج نیز برای زن وجود داشت دوباره برقرار می گردد و مرد موظف به رعایت تمام این حقوق می باشد. در واقع وقتی رجوع انجام می شود گویی هیچ اتفاقی صورت نگرفته و کما فی السابق زندگی مشترک جریان دارد.
حقوق و تکالیف مرد در زمان عده طلاق رجعیه چیست؟
مرد باید در زمان عده به انجام برخی تکالیف خود همچنان ادامه دهد. نفقه زن و نفقه فرزندان در این دوره زمانی به طور کامل و کما فی السابق باید پرداخت شود. در صورتی که مرد نفقه را پرداخت نکند طبق قانون مرتکب جرم ترک انفاق شده و به حبس و جزای نقدی محکوم خواهد شد. همچنین طبق قول مشهور فقها حتی زن می تواند در این دوره زمانی در اقامتگاه قبلی یعنی همان خانه شوهر به سر برد و شوهر حق بیرون کردن او را ندارد و باید امکانات اقامت زن در همان خانه را مانند قبل فراهم نماید.
طلاق بائن چیست؟
طلاق بائن به طلاقی گفته می شود که در آن شوهر نمی تواند به زن رجوع نماید لذا برای از سرگیری زندگی مشترک در قانون به مرد این اجازه داده نشده که هرگاه اراده کند بتواند به زن برای از سرگیری دوباره زندگی مشترک رجوع کند. بلکه باید دوباره عقد نکاح جدیدی منعقد کرده و صیغه عقد جاری شود. در این صورت با توجه به اینکه عقد جدید منعقد شده است می توانند برای مهریه جدید و شروط ضمن عقد دیگر توافق کنند.
چه طلاق هایی بائن هستند؟
در انواع طلاق چهار نوع طلاق هستند که در انها اماکن رجوع برای مرد وجود ندارد لذا جزء طلاق های بائن هستند. این طلاق های عبات است از:
۱٫طلاقی که قبل از زناشویی واقع شود.
در برخی موارد طرفین خیلی زود به این نتیجه می رسند که نمی توانند باهم زندگی کنند و از ادامه زندگی مشترک به هر دلیل صرف نظر می کنند. چنانچه طلاق قبل از زناشویی واقع شود طلاق بائن خواهد بود. به عبارت دیگر زن و شوهر چنانچه قبل از برقراری رابطه جنسی از یکدیگر جدا شوند طلاق بائن بوده و مرد حق رجوع ندارد. در این حالت علاوه بر بائن بودن طلاق زن مستحق نصف مهریه خواهد بود.
۲٫طلاق زن یائسه
یائسگی دورانی از زندگی زنان است که زن به اقتضای سن خود دیگر به عادت ماهانه دچار نمی شود و خون حیض نمی بیند. بیشتر زنان در این زمان که فاقد قدرت باروری می شوند و دیگر نمی توانند بچه دار شوند. این دوره اصولا بین چهل و پنج تا پنجاه سالگی شروع می شود. چنانچه زن یائسه شده باشد و در دوره یائسگی اقدام به طلاق کنند این طلاق بائن بوده و دیگر حق رجوع برای مرد وجود نخواهد داشت.
۳٫سه طلاقه شدن زن
چنانچه زن و مرد ۳ بار متوالی باهم ازدواج کرده و طلاق گرفته باشند به این حالت سه طلاقه گفته می شود. در این حالت که بعد از ۳ بار طلاق متوالی اتفاق می افتد زن بر مرد حرام شده و نه تنها دیگر حق ازدواج ندارند بلکه طلاق آنها هم بائن بوده و مرد دیگر حق رجوع ندارد. در این حالت فقط در یک صورت امکان ازدواج دوباره این زوج با یک دیگر وجود دارد .در صورتی که یک محلل وجود داشته باشد. یعنی شخص دیگری با زن ازدواج کرده و با او رابطه زناشویی داشته باشد. در این صورت اگر زن از این مرد هم جدا شود می تواند دوباره با همسر اول خود که سه بار متوالی از او طلاق گرفته بود ازدواج کند.
۴٫طلاق خلع و مبارات
طلاق خلع و مبارات در واقع خود دو نوع طلاق مختلف است. اما وجه اشتراک هردوی این نوع طلاق ها کراهت و تنفر شدید زن از مرد است به نحوی که حاضر است میزانی از مال یا مهریه خود را به شوهر ببخشد تا شوهر به طلاق رضایت دهد.
طلاق خلع
طلاقی است که در آن زن به شدت از شوهر کراهت و تنفر دارد. در این حالت زن حاضر است مالی را به شوهر ببخشد تا شوهر به طلاق رضایت دهد.
پاین مال می تواند کمتر، مساوی یا حتی بیشتر از مهریه باشد. این نوع طلاق همان است که در ضرب المثل مشهور « مهرم حلال و جانم آزاد » نیز به ان اشاره شده است.
در طلاق خلع مرد حق رجوع ندارد مگر اینکه زن رضایت دهد و مالی که در قبال مهریه به شوهر بخشیده است را پس بگیرد. در این صورت این طلاق به طلاق رجعیه تبدیل شده و مرد می تواند رجوع نماید و زندگی مشترک را دوباره در کنار همسر خود ادامه دهد.
طلاق مبارات
طلاق مبارات طلاقی است که در آن کراهت و تنفر حالت دو سویه دارد. یعنی زن شوهر به حدی از یکدیگر تنفر و کراهت دارند که دیگر امکان تحمل هم دیگر را ندارند و قصد دارند از یکدیگر جدا شود. این نوع از طلاق در عرف به إ, نیز شهرت دارد.
در طلاق توافقی طرفین درباره هرچیزی اعم از مهریه، نفقه، حضانت فرزندان و… تصمیم گیری می کنند و به توافق می رسند و توافقات خود را به اطلاع دادگاه می رسانند. در این حالت دادگاه طبق قانون جدید آنها را به داوری در طلاق ارجاع می دهد. این داوران که اصولا از بستگان زوجین هستند پس از اینکه رای و نظر خود مبنی بر جدایی آنها را صادر کنند دادگاه ضمن صدور گواهی عدم امکان سازش اقدام به صدور رای به طلاق توافقی می نماید.
طلاق مبارات یا طلاق توافقی نیز از انواع طلاق بائن است و حجق رجوع در ان برای شوهر وجود ندارد.
۱٫طلاق به درحواست مرد
همانطور که پیش تر به آن اشاره کردیم طبق ماده۱۱۳۳ قانون مدنی طلاق یکی از اختیارات مرد است و مرد هر زمان که بخواهد می تواند همسر خود را طلاق دهد. هرچند در چند سال اخیر به دلیل حمایت از نهاد خانواده این موضوع با محدودیت هایی مواجه شده است و در هر صورت برای طلاق باید به دادگاه مراجعه کرده و رای دادگاه را برای این موضوع اخذ نمود اما همچنان طلاق یکی از حقوق قانونی مرد است و طلاق به درخواست مرد یکی از مهم ترین انواع طلاق است .
مرد در این نوع طلاق در صورتی که مدت عده زن به پایان نرسیده باشد حق رجوع وجود دارد. به عبارت دیگر بدون اینکه نیازی به عقد مجدد باشد مرد می تواند به زن رجوع کرده و به زندگی مشترک بازگردد. عده در این نوع طلاق در ماده ۱۱۵۱ قانون مدنی به این شرح مشخص شده است:
« عده طلاق و عده فسخ نکاح سه طهر است مگر این که زن با اقتضای سن عادت زنانگی نبیند که در این صورت عده او سه ماه است.»
در توضیح ابن ماده باید گفت که طهر به معنای پاکی است. یعنی اینکه زن باید سه بار به عادت ماهانه دچار شده و این دوره را به پایان برساند و به اصطلاح فقهی سه بار خون حیض ببیند و از آن پاک شود. زن پس از گذران این دوره که به آن عده گفته می شود می تواند دوباره ازدواج کرده و شوهر جدید اختیار کند. اما تا قبل از پایان آن در طلاق رجعی مرد حق رجوع به زن خود را دارد و در صورت رجوع زندگی زناشویی از سر گرفته می شود.
در این باره باید اضافه کرد با توجه به اینکه این نوع طلاق به درخواست شوهر صورت گرفته است لذا به شوهر فرصت پشیمانی از آن نیز داده شده است. لذا اگر بخواهد که به زندگی مشترک بازگردد می تواند از طلاق رجوع نماید و برای این کار نیازی به رضایت زن ندارد.
۲٫طلاق خلع ومبارات در صورتی که زن رجوع به عوض کند
طلاق خلع و مبارات نیز از اونواع طلاق هستند که به موجب که که به موجب کراهت زن از مرد یا کراهت هر دو طرف از یکدیگر صورت می گیرد. طلاق خلع و مبارات را به تفصیل در بخش مربوط به خود توضیح خواهیم داد.
اما باید دانست در این نوع طلاق زن برای اینکه مرد به طلاق رضایت دهد میزان مشخصی از مال را به او می دهد. این نوع طلاق از نوع بائن ( غیر قابل رجوع) است ولی اگر زن از وجهی که به شوهر خود پرداخت کرده رجوع کند و آن را از شوهر خود پس بگیرد طلاق بائن تبدیل به طلاق رجعی می گردد و قابلیت رجوع پیدا می کند. پس در این صورت زن می تواند وجه پرداختی را از شوهر خود مطالبه و آن را پس بگیرد و شوهر نیز از طلاق رجوع کند و بدون نیاز به عقد نکاح دوباره، زن و شوهر به زندگی سابق خود بازگردند. پس طلاق خلع و مبارات پس از رجوع زن از بذل مال به طلاق رجعی تبدیل می گردد.
چگونه می توان از طلاق رجوع کرد؟
همانطور که گفتیم در طلاق رجعیه مرد می تواند رد زمان عده طلاق به زن رجوع نماید تا زندگی مشترک را ادامه دهند. اما این رجوع چگونه اتفاق می افتد؟ آیا نیاز به تشریفات خاصی دارد؟
قانون گذار برای حمایت از نهاد خانواده و جلوگیری از فروپاشی آن در طلاق به درخواست مرد پیش بینی نموده که همانگونه که مرد می تواند زن را طلاق دهد ممکن است از عمل خود نیز پشیمان شود لذا می تواند به زن رجوع کرده و زندگی مشترک را دوباره ادامه دهد. این کار نیاز به تشریفات خاصی ندارد و چنانچه قصد رجوع و جود داتشه باشد و احراز شود صرفا با هر حرف یا عملی که قصد مرد مبنی بر رجوع از آن استنباط شود محقق می گردد. مثلا در آغوش گرفتن زن ، برداشتن حجاب او، بوسیدن و یا حتی یک نگاه محبت آمیز که حاکی از قصد مرد بر رجوع باشد.
پس اصولا رجوع نیاز به تشریفات خاصی ندارد اما با توجه به اینکه این کار و عدم اطلاع دولت از وقایع مهمی مثل ازدواج و طلاق می تواند نظم اجتماعی را بر هم بزند، قانونگذار مرد را مکلف کرده که رجوع از طلاق را به اطلاع سازمان ثبت برساند. برای این کار مرد باید به دفترخانه ای که صورتجلسه طلاق در آن تنظیم شده مراجعه کند و رجوع خود از طلاق را در آن به ثبت برساند. در غیر این صورت به مجازات حبس تعزیری درجه هفت ( ۹۱ رو تا شش ماه) یا جزای نقدی محکوم خواهد شد.
این کار برای حمایت بیشتر از حقوق زنان انجام شده و راه هرگونه سوء استفاده مردان از آنها در این حوزه می بندد.
رجوع از طلاق چه آثاری دارد؟
رجوع دقیقا مثل ازدواج دوباره است و تمام حقوق و تکالیف زن و شوهر را به قبل از زمان طلاق باز می گرداند. لذا حقوقی مثل نفقه، مهریه، اجرت المثل و… که قبل از ازدواج نیز برای زن وجود داشت دوباره برقرار می گردد و مرد موظف به رعایت تمام این حقوق می باشد. در واقع وقتی رجوع انجام می شود گویی هیچ اتفاقی صورت نگرفته و کما فی السابق زندگی مشترک جریان دارد.
حقوق و تکالیف مرد در زمان عده طلاق رجعیه چیست؟
مرد باید در زمان عده به انجام برخی تکالیف خود همچنان ادامه دهد. نفقه زن و نفقه فرزندان در این دوره زمانی به طور کامل و کما فی السابق باید پرداخت شود. در صورتی که مرد نفقه را پرداخت نکند طبق قانون مرتکب جرم ترک انفاق شده و به حبس و جزای نقدی محکوم خواهد شد. همچنین طبق قول مشهور فقها حتی زن می تواند در این دوره زمانی در اقامتگاه قبلی یعنی همان خانه شوهر به سر برد و شوهر حق بیرون کردن او را ندارد و باید امکانات اقامت زن در همان خانه را مانند قبل فراهم نماید.
طلاق بائن چیست؟
طلاق بائن به طلاقی گفته می شود که در آن شوهر نمی تواند به زن رجوع نماید لذا برای از سرگیری زندگی مشترک در قانون به مرد این اجازه داده نشده که هرگاه اراده کند بتواند به زن برای از سرگیری دوباره زندگی مشترک رجوع کند. بلکه باید دوباره عقد نکاح جدیدی منعقد کرده و صیغه عقد جاری شود. در این صورت با توجه به اینکه عقد جدید منعقد شده است می توانند برای مهریه جدید و شروط ضمن عقد دیگر توافق کنند.
چه طلاق هایی بائن هستند؟
در انواع طلاق چهار نوع طلاق هستند که در انها امکان رجوع برای مرد وجود ندارد لذا جزء طلاق های بائن هستند. این طلاق های عبات است از:
۱٫طلاقی که قبل از زناشویی واقع شود.
در برخی موارد طرفین خیلی زود به این نتیجه می رسند که نمی توانند باهم زندگی کنند و از ادامه زندگی مشترک به هر دلیل صرف نظر می کنند. چنانچه طلاق قبل از زناشویی واقع شود طلاق بائن خواهد بود. به عبارت دیگر زن و شوهر چنانچه قبل از برقراری رابطه جنسی از یکدیگر جدا شوند طلاق بائن بوده و مرد حق رجوع ندارد. در این حالت علاوه بر بائن بودن طلاق زن مستحق نصف مهریه خواهد بود.
۲٫طلاق زن یائسه
یائسگی دورانی از زندگی زنان است که زن به اقتضای سن خود دیگر به عادت ماهانه دچار نمی شود و خون حیض نمی بیند. بیشتر زنان در این زمان که فاقد قدرت باروری می شوند و دیگر نمی توانند بچه دار شوند. این دوره اصولا بین چهل و پنج تا پنجاه سالگی شروع می شود. چنانچه زن یائسه شده باشد و در دوره یائسگی اقدام به طلاق کنند این طلاق بائن بوده و دیگر حق رجوع برای مرد وجود نخواهد داشت.
۳٫سه طلاقه شدن زن
چنانچه زن و مرد ۳ بار متوالی باهم ازدواج کرده و طلاق گرفته باشند به این حالت سه طلاقه گفته می شود. در این حالت که بعد از ۳ بار طلاق متوالی اتفاق می افتد زن بر مرد حرام شده و نه تنها دیگر حق ازدواج ندارند بلکه طلاق آنها هم بائن بوده و مرد دیگر حق رجوع ندارد. در این حالت فقط در یک صورت امکان ازدواج دوباره این زوج با یک دیگر وجود دارد .در صورتی که یک محلل وجود داشته باشد. یعنی شخص دیگری با زن ازدواج کرده و با او رابطه زناشویی داشته باشد. در این صورت اگر زن از این مرد هم جدا شود می تواند دوباره با همسر اول خود که سه بار متوالی از او طلاق گرفته بود ازدواج کند.
۴٫طلاق خلع و مبارات
طلاق خلع و مبارات در واقع خود دو نوع طلاق مختلف است. اما وجه اشتراک هردوی این نوع طلاق ها کراهت و تنفر شدید زن از مرد است به نحوی که حاضر است میزانی از مال یا مهریه خود را به شوهر ببخشد تا شوهر به طلاق رضایت دهد.
طلاق خلع
طلاقی است که در آن زن به شدت از شوهر کراهت و تنفر دارد. در این حالت زن حاضر است مالی را به شوهر ببخشد تا شوهر به طلاق رضایت دهد.
پاین مال می تواند کمتر، مساوی یا حتی بیشتر از مهریه باشد. این نوع طلاق همان است که در ضرب المثل مشهور « مهرم حلال و جانم آزاد » نیز به ان اشاره شده است.
در طلاق خلع مرد حق رجوع ندارد مگر اینکه زن رضایت دهد و مالی که در قبال مهریه به شوهر بخشیده است را پس بگیرد. در این صورت این طلاق به طلاق رجعیه تبدیل شده و مرد می تواند رجوع نماید و زندگی مشترک را دوباره در کنار همسر خود ادامه دهد.
طلاق مبارات
طلاق مبارات طلاقی است که در آن کراهت و تنفر حالت دو سویه دارد. یعنی زن شوهر به حدی از یکدیگر تنفر و کراهت دارند که دیگر امکان تحمل هم دیگر را ندارند و قصد دارند از یکدیگر جدا شود. این نوع از طلاق در عرف به إ, نیز شهرت دارد.
در طلاق توافقی طرفین درباره هرچیزی اعم از مهریه، نفقه، حضانت فرزندان و… تصمیم گیری می کنند و به توافق می رسند و توافقات خود را به اطلاع دادگاه می رسانند. در این حالت دادگاه طبق قانون جدید آنها را به داوری در طلاق ارجاع می دهد. این داوران که اصولا از بستگان زوجین هستند پس از اینکه رای و نظر خود مبنی بر جدایی آنها را صادر کنند دادگاه ضمن صدور گواهی عدم امکان سازش اقدام به صدور رای به طلاق توافقی می نماید.
طلاق مبارات یا طلاق توافقی نیز از انواع طلاق بائن است و حق رجوع در ان برای شوهر وجود ندارد.
برای اطلاعات بیشتر در خصوص انواع طلاق می توانید به سایت دوم این گروه به نشانی haghgara.com مراجعه نمایید و یا با شماره تلفن های این گروه با وکلای پایه یک دادگستری مشورت نمایید
طلاق صوری چیست؟
طلاق تمام کننده پیوند زناشویی است و پس از آن زن و شوهر دیگر زوج به شمار نمیآیند. اما گاهی افراد بنا بر دلایلی به طلاق صوری روی میآوردند که در ادامه درباره آن توضیح خواهیم داد.
آنچه در طلاق صوری اتفاق میافتد این است که خاصیت اصلی طلاق یعنی جداکنندگی در آن وجود ندارد. در این حالت زوجین به زندگی مشترک میپردازند و به معنای دقیق کلمه قصد جدایی از یکدیگر را ندارند. دو طرف در قالب نکاح موقت یا نکاح دائم بدون ثبت مجدد دوباره به عقد هم در میآیند تا بتوانند با هم زندگی کنند.
تفاوت طلاق صوری و طلاق توافقی
طلاق صوری را نباید با طلاق توافقی اشتباه گرفت. عدهای از افراد به دلیل شباهت بسیار این دو واژه آن را به جای هم به کار میبرند. در طلاق توافقی، دو طرف بر سر شرایط طلاق به صورت مسالمتآمیز توافق میکنند تا از هم جدا شوند. در این جا زوجین واقعا قصد دارند که به ازدواج خود خاتمه بدهند. این در حالی است که طلاق صوری بنا به مصلحتی که در ادامه علل آن ذکر خواهد شد اتفاق میافتد. پس از مدتی هم دو طرف مجدداً با یکدیگر زندگی خواهند کرد.
معامله صوری
برای شناخت طلاق صوری باید بدانیم قانونگذار نسبت به صوری بودن کلی معاملات چه دیدگاهی دارد. واژه صوری در فرهنگ معین به معنای ظاهری است. در اصطلاح حقوقی به عملی گفته میشود که قصد واقعی بر انجام آن وجود ندارد. در معاملههای صوری افراد قصد انجام عمل مورد نظر را ندارند و برای ظاهر سازی قانونی این کار را انجام میدهند.
معامله صوری در قانون مدنی
ماده ۲۱۸ قانون مدنی اشاره میکند که: هر وقت معلوم شود معامله با قصد فرار از دین به طور صوری انجام شده آن معامله باطل است. در این ماده شرایط صوری بودن معامله هم بیان شده است. در هر صورت از نظر قانونی معامله صوری باطل است.
علل طلاق صوری
با توجه به اینکه در این حالت افراد در واقع از هم جدا نمیشوند، زوجین باید منفعتی از این عمل به دست بیاورند. در ادامه مهمترین علل آن را بررسی خواهیم کرد.
دریافت مستمری
دریافت مستمری یکی از علل مهم طلاق صوری است. بند (۳) ماده ۴۸ قانون حمایت خانواده به دریافت مستمری بازماندگان اناثی که فاقد شغل یا شوهر میباشند اشاره نموده است. پس از تصویب این قانون و افزایش مشکلات اقتصادی و تورم در جامعه، شاهد افزایش طلاقهای صوری برای برخورداری از مستمری بازماندگان دختر هستیم.
افزایش خیره کننده آمار برای متقاضیان ذیربط منجر به افزایش هزینههای صندوقهای بازنشستگی گردیده است. در سالهای اخیر تلاشهای زیادی برای جلوگیری از این امر صورت گرفتهاست. با این حال به دلیل به ثبت نرسیدن ازدواج مجدد پس از طلاق صوری شناسایی دقیق آن بسیار دشوار است. سازمان تامین اجتماعی میبایست از ظرفیتها وامکانات قانونی خود در جلوگیری از گسترش این مسئله مشکل آفرین استفاده کند.
خروج از کشور
خروج از کشور دلیل دیگری میتواند باشد که افراد به طلاق صوری روی میآورند که البته به اندازه علتهای قبلی چندان شایع نیست. در این حالت زوج با رضایت ساده در دفتر اسناد رسمی میتواند رضایت خود را نسبت به خروج زوجه از کشور اعلام کند.
معافیت سربازی
معافیت سربازی فرزندان یکی علل بسیار شایعی است که زوجین به طلاق صوری روی میآوردند. طبق قانون کفالت مادر بیسرپرست از موارد معافیت سربازی است. این مسئله در چند سال گذشته توجه بسیاری از خانوادهها را به خود جلب کرده است.
از یک طرف فرزندان ذکور مشمول سربازی برای خروج از کشور، استخدام رسمی، دریافت وام و بیمه (و غیره) به کارت پایان خدمت نیاز دارند. از طرف دیگر هم هزینه خرید سربازی یا خیلی زیاد است و یا مانند سالهای اخیر از لحاظ قانونی أصلا امکان پذیر نیست. به همین خاطر بسیاری از خانواده ها به دنبال این هستند که از این طریق معافیت سربازی فرزندان خود را دریافت کنند.
پس به طور خلاصه بر اساس مقررات نظام وظیفه، اگر فرزند پسر شرایط زیر را داشته باشد؛ میتواند معاف شود:
به سن اعزام برای خدمت رسیده باشد.
تک فرزند باشد .
پدر و مادر او از هم جدا شده باشند.
کفالت مادر بیسرپرست بر عهده او باشد.
البته بعد از اصلاح قانون سربازی، شرایط کفالت مادر بیسرپرست بسیار دشوار شده و به سختی میتوان برای معافیت سربازی از این روش استفاده کرد.
همان طور که بیان شد، این مسئله میتواند علل مختلفی داشته باشد. باید این نکته را در نظر گرفت که ضعف قانون، عدم رسیدگی و پیگیری میتواند به ادامه همین روند کمک کند و مشکلات بسیاری را برای خانوادهها و به خصوص فرزندان ایجاد نماید.
چه مواردی شامل طلاق صوری نمیشود؟
فلسفه این طلاق این است که دو طرف واقعا قصد ندارند از هم جدا شوند؛ در غیر این صورت طلاق صوری نخواهد بود. اگر قبل از طلاق، طرفین توافق کنند که مجددا رابطه زوجیت خود را تحت قالبهای موجود ادامه نمیدهند، شامل طلاق صوری نمیشوند.
مجازات طلاق صوری
هرچند این عمل غیر قانونی است اما مجازات خاصی برای آن تعیین نشده است. معمولا برای چنین مواردی به ماده ۴۹ قانون حمایت خانواده استناد میشود که عبارت است از: چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی به ازدواج دائم، طلاق یا فسخ نکاح اقدام کند یا پس از رجوع تا یک ماه از ثبت آن خودداری کند یا در مواردی که ثبت نکاح موقت الزامی است از ثبت آن امتناع کند، ضمن این که میبایست طلاق را ثبت نماید، به جزای نقدی درجه پنج و یا حبس تعزیری درجه هفت محکوم خواهد شد.
سوالات مربوط به انواع طلاق
در طلاق توافقی بر روی چه مسائلی باید توافق صورت پذیرد؟
خانم و آقا باید در مورد مسائل مربوط با طلاق مانند مهریه، نفقه همسر، نفقه و حضانت فرزرندان (در صورت وجود) توافق کنند و قبل از مراجعه به دادگاه این موارد را بیان شده را تعیین و تکلیف نمایند. همچنین لازم به ذکر است که توافق زوجین بر روی اصل طلاق و جدایی، اصلی ترین پیش لازمه برای اقدام به طلاق توافقی است.
چه تفاوتی بین طلاق توافقی با طلاق یکطرفه است؟
در این نوع طلاق زوجین هر دو دادخواست طلاق را ارائه می کنند و هر دو نیز با طلاق موافق هستند. اما در طلاق یکطرفه یکی از زوجین با طلاق موافق و دیگری مخالف میباشد و دادخواست از طرف یکی از زوجین ارسال می شود. طبق آمار بدست آمده مدت زمانی انجام طلاق توافقی نسبت به طلاق یک طرفه کمتر میباشد.
مدارک لازم جهت طلاق توافقی؟
طلاق توافقی هم مانند هر قضایی و اداری نیازمند تشکیل پرونده و تکمیل مدارک مورد نیاز است. برای انجام طلاق توافقی مدارک زیر ضروری و مورد نیاز است:
کارت ملی طرفین (اگر کارت ملی قدیمی باشد، رسید ثبت احوال برای کارت ملی جدید الزامی است)
شناسنامه طرفین (فرقی بین شناسنامه قدیمی و جدید نیست)
سند ازدواج
برگه عدم امکان سازش (با دادسو نیازی به این گواهی نیست)
مهریه در طلاق توافقی چگونه است؟
مهریه جز مسائلی است که در طلاق توافقی باید مشخص شود. بر خلاف تصور عامه در طلاق توافقی مهریه وجود دارد و برای انجام طلاق توافقی نیازی به بخشیدن مهریه نیست. اما تقریبا در بخش عمده ای از طلاق های توافقی خانم مهریه اش را می بخشد، چنین تصوری بین عامه به وجود آمده
حضانت فرزند در طلاق توافقی چگونه است؟
حضانت فرزند نیز مانند مهریه میباشد و هر توافقی که بین زوجین در مورد حضانت فرزند در طلاق توافقی انجام گیرد، از سوی دادگاه مورد قبول است. درصورتی که زوجین در مورد حضانت فرزند به توافق نرسند، دادگاه حضانت را به همان صورت که قانون تعیین کرده اجرا و حکم می کند. به این صورت که دختر و پسر تا هفت سالگی با مادر خواهند بود و دختر از هفت تا نه و پسر از هفت تا پانزده با پدر خواهد بود. در صورتی که فرزند دختر بیش از نه سال و پسر بیش از پانزده سال باشد، نیازی به توافق طرفین نیست و فرزند انتخاب می کند با کدام یکی از والدینش زندگی کند
همسر من موافق طلاق است اما حاضر نبست در جایی حاضر باشد
در صورتی که همسرتان امکان حضور را ندارند، می توانید یک وکالت در طلاق از ایشان در دفاتر ثبت اسناد رسمی بگیرید و با داشتن برگه وکالت نامه، بدون همسرتان به یک موسسه حقوقی بروید.
قسط بندی مهریه به چه صورت میباشد ؟
طلاق چه به صورت توافقی و چه به صورت یک طرفه که باشد باید تکلیف مهریه به صورت کامل مشخص شود. برای مثال باید مشخص شودکه مهریه به صورت کامل از سمت خانم بخشیده یا دریافت میشود یا بخشی بخشیده و بخشی دریافت میشود.
استرداد جهیزیه در طلاق توافقی
بعد از بوجود آمدن برخی مشکلات در زندگی مشترک، یکی از اولین موارد که ممکن است باعث دردسر و پیش آمدن بحث و دعوا شود، مسئله استرداد جهیزیه است. تامین لوازم و اسباب منزل به صورت قانونی بر عهده آقا است ولی در عرف وظیفه تامین آن، با خانم و خانواده ایشان است.
قوانین کلی استرداد جهیزیه به این صورت است که فاکتور لوازم به نام هر شخصی که باشد وسایل برای ایشان است و طرف دیگر حق ندارد که سوءاستفادهای نسبت به این موضوع انجام دهد.
درصورت داشتن حق طلاق چه کارهای باید بکنم؟
حق طلاق یا همان وکالت در طلاق بدین معنی میباشد که شما از سوی همسر خود وکالت دارید که در امور مربوط به طلاق، توکیل به غیر کنید و یک وکیل پایه یک دادگستری از سوی ایشان در امور حاضر باشند. لازم به ذکر است که این حالت، تنها حالتی است که داشتن وکیل برای طلاق اجباری است.
انواع و اقسام طلاق بر اساس درخواست کننده طلاق
هرچند طلاق، حق مرد می باشد، اما در شرایطی، زن هم می تواند از دادگاه تقاضای طلاق کند و یا هردوی زوجین می توانند با توافق به زندگی مشترکشان خاتمه دهند. لذا انواع و اقسام طلاق، بر اساس درخواست کننده طلاق به شرح زیر است :
۱ طلاق از طرق مرد
برای درخواست طلاق از طرف مرد ، باید تشریفاتی طی شود ، هرچند طلاق در گذشته به عنوان یکی از حقوق مرد محسوب می شد اما امروزه رعایت این تشریفات الزامی است که در ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی نیز بر این نکته تاکید شده است : ” مرد می تواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بنماید. ”
مرد برای این که همسرش را طلاق بدهد باید به دادگاه درخواست گواهی عدم امکان سازش بدهد و پس از آن درصورتی که به دادگاه ثابت کند که امکان ادامه زندگی مشترک برای او وجود ندارد ، این گواهی به او اعطا میشود در این فاصله او باید در جلسات داوری شرکت کرده و همه حق و حقوق زن من جمله مهریه ، نفقه نحله و از این قبیل را به او بپردازد.
۲ طلاق از طرف زن :
طلاق از طرف زن به دو طریق ممکن است ، یکی این که وکالت در طلاق ، یا در اصطلاح عرفی ، حق طلاق داشته باشد و دیگری این که به استناد داشتن شرایط عسر و حرج یا شرایط دیگر ، از دادگاه حکم طلاق بگیرد که در زیر هر کدام از این شرایط توضیح داده شده است . علاوه بر این طلاق از طرف زن ناشزه نیز از می تواند از زیر مجموعه های هر یک از این دو نوع طلاق، محسوب گردد.
طلاق با داشتن حق طلاق : مرد می تواند به همسر خود وکالت بدهد که از او طلاق بگیرد ، هر چند داشتن این وکالت به این معنی نیست که زن هر زمان که بخواهد می تواند از شوهرش طلاق بگیرد ، بلکه باید همچنان تشریفات طلاق را طی کند.
طلاق با داشتن عسر و حرج یا شرایط دیگر : در قانون پیش بینی شده است که زن می تواند در شرایطی از دادگاه بخواهد تا حکم طلاق او را صادر کند . این شرایط عبات است از این که مرد نفقه اش را نپردازد ، شوهر بیش از چهار سال غایب باشد و این که موارد عسر و حرج وجود داشته باشد : ” به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد ”
۳ طلاق توافقی : در این نوع طلاق طرفین باهم توافق می کنند که از هم جدا شوند و به زندگی مشترک خود خاتمه بدهند ؛ با این حال طرفین باید تشریفاتی را طی کنند و پس از آن می بایست از دادگاه ، تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش کنند .
انواع و اقسام طلاق بر اساس امکان رجوع
پس از این که زن و شوهر از یکدیگر جدا می شوند ، در طول مدت عده زن ، مرد می تواند به زن رجوع کند ؛ به این معنی که بدون این که لازم باشد دوباره باهم ازدواج کنند ، و تنها با ثبت رجوع ، می توانند زندگی مشترک خود را از سر بگیرند. حق رجوع همواره با مرد است حتی اگر طور دیگری توافق شود .
طلاق بر اساس امکان رجوع به دو نوع طلاق بائن و طلاق رجعی تقسیم می شود :
طلاق رجعی : این طلاق، از انواع و اقسام طلاق است و طلاقی است که مرد می تواند در طول مدت عده به زن رجوع کند و زندگی مشترکشان را از سر بگیرند . پس از اتمام عده ، حق رجوع از بین می رود . اکثر طلاق هایی که ثبت می شود از نوع طلاق رجعی است مگر این که در قانون ذکر شده باشد که از نوع بائن است که در ادامه توضیح داده شده است .
طلاق بائن : یکی از انواع و اقسام طلاق است که مرد حق رجوع به زن را ندارد . طبق ماده ۱۱۴۵ قانون مدنی در موارد زیر، طلاق از نوع بائن است :
۱″طلاقی که قبل از نزدیکی واقع شود.
۲ طلاق یائسه.
۳ طلاق خلع و مبارات مادام که زن رجوع به عوض نکرده باشد.
۴ سومین طلاق که بعد از سه وصلت متوالی به عمل آید اعم از این که وصلت در نتیجه رجوع باشد یا در نتیجه نکاح جدید.”
رجوع با هر عملی ممکن است حاصل شود و شرایط خاصی برای آن در نظر نشده است اما با این حال ثبت آن الزامی است .
طلاق خلع و مبارات ، یکی از انواع و اقسام طلاق بائن است و طلاقی است که طرفین به علت کراهتی که از هم دارند، از یکدیگر جدا می شوند . در این طلاق که زن مالی را به مرد می بخشد تا مرد را به طلاق راضی کند و تا زمانی که زن از این مال رجوع نکرده باشد ، طلاق از نوع بائن محسوب می شود ؛ زیرا زمانی که زن از بذل رجوع کند ، مرد هم می تواند از طلاق رجوع کند .
طلاق نوعی ایقاع است که یکی از راه های خاتمه نکاح می باشد که در قوانین ایران برای این که زن و شوهر از یک دیگر طلاق بگیرند باید تشریفاتی را طی کنند . طلاق در فقه اسلامی حق مرد می باشد اما طرفین می توانند با توافق ، به زن وکالت طلاق بدهند. به علاوه شرایطی وجود دارد که زن می تواند از دادگاه حکم طلاق بگیرد