اجازه ورود ثالث در دعاوی یعنی چه؟
اجازه ورود ثالث در دعاوی یعنی چه؟ بررسی کامل مفهوم، شرایط و آثار حقوقی
یکی از مفاهیم کاربردی در آیین دادرسی مدنی که بسیاری از مردم در جریان پروندههای خود با آن مواجه میشوند، موضوع ورود ثالث است. این اصطلاح زمانی مطرح میشود که شخصی غیر از طرفین اصلی دعوا (خواهان و خوانده) ادعا میکند که دعوای جاری به نحوی به حقوق یا منافع او مربوط میشود و تمایل دارد در آن پرونده وارد شود. در این حالت، ورود ثالث تنها با اجازه دادگاه امکانپذیر است.
در این مقاله از وبسایت گروه حقوقی حقگرا، به زبان ساده توضیح میدهیم که اجازه ورود ثالث در دعاوی یعنی چه، تحت چه شرایطی ممکن است، چه مراحلی دارد و چه آثاری بر روند پرونده خواهد داشت.
ورود ثالث در دعاوی به چه معناست؟
ورود ثالث زمانی رخ میدهد که فردی که در ابتدا جزو اصحاب دعوا نبوده، به هر دلیلی احساس کند نتیجه دعوای جاری بر حقوق او اثرگذار است. او میتواند از دادگاه اجازه بخواهد تا به عنوان «ثالث» وارد پرونده شود و از حقوق خود دفاع کند.
به عنوان مثال، فرض کنید میان «الف» و «ب» دعوایی بر سر مالکیت یک ملک مطرح است. اگر شخص «ج» سند رسمی داشته باشد که نشان دهد همان ملک متعلق به اوست، میتواند از دادگاه تقاضا کند در این پرونده به عنوان ثالث وارد شود تا از تضییع حقش جلوگیری کند.
بنابراین، ورود ثالث نوعی مداخله قانونی شخص ثالث در جریان دادرسی است که باید با اجازه دادگاه انجام گیرد و تابع مقررات خاصی است.
مبنای قانونی ورود ثالث
مقررات مربوط به ورود ثالث در مواد ۱۳۰ تا ۱۳۵ قانون آیین دادرسی مدنی پیشبینی شده است. بر اساس ماده ۱۳۰ این قانون:
«هرگاه شخص ثالثی در موضوع دعوای مطروحه برای خود مستقلاً حقی قائل باشد یا خود را در محق شدن یکی از طرفین ذینفع بداند، میتواند تا زمانی که دادرسی خاتمه نیافته است وارد دعوا شود.»
به بیان ساده، قانون به هر شخصی که خود را ذینفع در نتیجه دعوا بداند، اجازه داده است در صورت موافقت دادگاه، وارد روند رسیدگی شود تا حقی از او ضایع نگردد.
انواع ورود ثالث
در حقوق ایران، ورود ثالث به دو نوع تقسیم میشود:
۱. ورود ثالث اصلی
در این نوع، شخص ثالث ادعا میکند که مستقیم حق مورد نزاع متعلق به اوست. مثلاً در پروندهای که درباره مالکیت ملک میان دو نفر اختلاف است، شخص ثالث ادعا دارد که ملک در واقع متعلق به اوست. در این حالت، دعوای جدیدی به دعوای اصلی افزوده میشود و ثالث در حکم یک «خواهان مستقل» محسوب میگردد.
۲. ورود ثالث تبعی
در ورود ثالث تبعی، شخص ثالث به نفع یکی از طرفین اصلی دعوا وارد میشود، نه برای خود. مثلاً ممکن است بیمهگر در دعوای خسارت، به نفع بیمهگذار وارد شود تا از منافع خود نیز حمایت کند. در این حالت ثالث در کنار یکی از طرفین قرار میگیرد، نه در مقابل آنها.
شرایط ورود ثالث در دعوا
برای اینکه دادگاه اجازه ورود ثالث را صادر کند، چند شرط اساسی باید وجود داشته باشد:
- وجود نفع مستقیم یا غیرمستقیم: شخص ثالث باید نشان دهد نتیجه پرونده بر حقوق او تأثیر دارد.
- طرح درخواست رسمی: ورود ثالث باید از طریق تقدیم دادخواست صورت گیرد و به صورت شفاهی یا غیررسمی پذیرفته نمیشود.
- عدم صدور حکم قطعی: ورود ثالث فقط تا زمانی ممکن است که حکم نهایی (قطعی) صادر نشده باشد.
- صلاحیت دادگاه: درخواست باید به همان دادگاهی تقدیم شود که پرونده اصلی در آن در حال رسیدگی است.
بیشتر بدانیم : دعوای جلب و ورود ثالث
نحوه درخواست اجازه ورود ثالث
برای ورود به عنوان ثالث، شخص ذینفع باید از طریق دادخواست ورود ثالث اقدام کند. این دادخواست معمولاً از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت میشود و به دادگاه رسیدگیکننده به دعوای اصلی ارجاع میگردد.
در متن دادخواست باید موارد زیر ذکر شود:
- مشخصات کامل ثالث (نام، نشانی، شماره ملی)
- شماره پرونده اصلی و شعبه رسیدگیکننده
- بیان دلایل ذینفع بودن ثالث در دعوا
- خواسته ثالث (یعنی هدف از ورود به پرونده)
- ضمیمه مدارک مستند از جمله اسناد مالکیت، قراردادها یا دلایل دیگر
پس از ثبت دادخواست، قاضی بررسی میکند که آیا شرایط قانونی ورود ثالث فراهم است یا خیر. در صورت احراز شرایط، اجازه ورود ثالث صادر و شخص در روند دادرسی شرکت داده میشود.
تفاوت ورود ثالث با جلب ثالث
بسیاری از افراد این دو مفهوم را با هم اشتباه میگیرند. اما تفاوت مهمی میان آنها وجود دارد:
- ورود ثالث: زمانی است که خودِ شخص ثالث داوطلبانه وارد پرونده میشود.
- جلب ثالث: زمانی است که یکی از طرفین دعوا، شخص ثالث را به درخواست خود به پرونده جلب میکند تا در خصوص موضوعی پاسخ دهد یا دفاع کند.
بنابراین، ورود ثالث به اراده خود او انجام میشود، ولی جلب ثالث به اراده یکی از اصحاب دعوا صورت میگیرد.
نقش دادگاه در صدور اجازه ورود ثالث
دادگاه نمیتواند صرفاً بر اساس ادعای شخص ثالث، او را در پرونده وارد کند. بلکه باید بررسی کند که آیا ورود او برای روشن شدن حقیقت یا جلوگیری از تضییع حق ضرورت دارد یا خیر.
در صورتی که ورود ثالث موجب اطاله دادرسی یا انحراف پرونده از مسیر اصلی شود، قاضی میتواند درخواست را رد کند. در مقابل، اگر ورود ثالث به کشف واقعیت کمک کند، دادگاه با صدور قرار، اجازه ورود میدهد.
آثار اجازه ورود ثالث در روند دادرسی
با صدور اجازه ورود ثالث، آثار حقوقی زیر ایجاد میشود:
- شخص ثالث به عنوان یکی از اصحاب دعوا شناخته میشود.
- حق دارد لوایح دفاعیه و دلایل خود را ارائه کند.
- در جلسات رسیدگی حضور یافته و میتواند اظهارات طرفین را پاسخ دهد.
- در رأی نهایی دادگاه، نام او نیز به عنوان طرف ثالث درج میشود.
- در صورت اعتراض یا تجدیدنظرخواهی، او نیز از حق اعتراض برخوردار است.
به بیان دیگر، ورود ثالث باعث میشود که رأی دادگاه در خصوص او نیز اعتبار قانونی پیدا کند.
ورود ثالث در مرحله تجدیدنظر
بر اساس ماده ۱۳۵ قانون آیین دادرسی مدنی، ورود ثالث فقط تا پیش از صدور رأی قطعی ممکن است. اما اگر در مرحله تجدیدنظر، ثالث متوجه شود که رأی صادره به حقوق او لطمه میزند، میتواند از طریق اعتراض شخص ثالث (موضوع مواد ۴۱۷ تا ۴۲۵) اقدام نماید.
بنابراین، تفاوت میان ورود ثالث و اعتراض شخص ثالث در این است که اولی پیش از صدور رأی نهایی انجام میشود، ولی دومی پس از صدور رأی قطعی مطرح میگردد.
نمونه کاربرد ورود ثالث در پروندههای حقوقی
- دعاوی ملکی: شخصی که سند رسمی مالکیت دارد و میبیند دیگران درباره همان ملک در دادگاه درگیرند.
- دعاوی خانوادگی: زمانی که در پرونده مهریه یا ارث، فردی مدعی سهم خود از اموال مشترک میشود.
- دعاوی تجاری: شریک یا ضامن که نتیجه پرونده میتواند بر مسئولیت او اثر بگذارد.
- دعاوی بیمهای: شرکت بیمه که در پرونده خسارت یا تصادف منافع مستقیمی دارد.
آیا دادگاه میتواند بدون درخواست ثالث او را وارد پرونده کند؟
خیر. دادگاه نمیتواند رأساً و بدون تقاضا، شخصی را به عنوان ثالث وارد دعوا کند. ورود ثالث یک اقدام اختیاری است که صرفاً با درخواست رسمی شخص ثالث و موافقت دادگاه انجام میشود. در غیر این صورت، شخص ثالث ذینفع باید از طریق طرح دعوای مستقل اقدام کند.
نقش وکیل در ورود ثالث
ورود ثالث، از نظر فنی و حقوقی، اقدامی حساس است. اگر شخص ثالث به درستی نتواند ذینفع بودن خود را اثبات کند، درخواستش رد خواهد شد. به همین دلیل، حضور وکیل متخصص در امور دادرسی در این مرحله بسیار مؤثر است.
وکیل میتواند:
- دادخواست ورود ثالث را به صورت دقیق و مستند تنظیم کند.
- دلایل و مستندات لازم را جمعآوری و ارائه دهد.
- در جلسات دادگاه از حقوق ثالث دفاع نماید.
- در صورت رد درخواست، از تصمیم دادگاه تجدیدنظرخواهی کند.
ورود ثالث در دعاوی خانواده
در برخی پروندههای خانوادگی، مانند طلاق توافقی یا ارث، ممکن است اشخاص ثالثی مدعی حقوق خود شوند. به عنوان مثال، اگر در پرونده طلاق، ملکی به عنوان مهریه مطرح باشد و شخص دیگری ادعا کند ملک به نام اوست، میتواند به عنوان ثالث وارد شود. یا در پرونده تقسیم ارث، یکی از ورثه که در دعوا حضور ندارد، میتواند درخواست ورود ثالث بدهد تا سهمالارث خود را مطالبه کند.
دفاتر وکلای حقگرا در تهران
گروه حقوقی حقگرا با دفاتر فعال در شمال، شرق، غرب و مرکز تهران، آماده ارائه مشاوره تخصصی در زمینه ورود ثالث، جلب ثالث و اعتراض شخص ثالث است.
- دفتر مرکزی (مرکز تهران) – تماس مستقیم: ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶
- دفتر شمال تهران (پاسداران، نیاوران)
- دفتر غرب تهران (صادقیه، پونک)
- دفتر شرق تهران (تهرانپارس، نارمک)
مشاوره حضوری و آنلاین توسط وکلای متخصص گروه حقگرا به شما کمک میکند تا مسیر ورود ثالث یا اعتراض به رأی را بهدرستی طی کنید و از تضییع حقوق خود جلوگیری نمایید.
جمعبندی
اجازه ورود ثالث به معنی امکان مداخله قانونی شخصی است که خود را در نتیجه پرونده ذینفع میداند. این ورود باید با درخواست رسمی و اجازه دادگاه انجام شود. ورود ثالث میتواند به صورت اصلی (برای ادعای حق مستقل) یا تبعی (به نفع یکی از طرفین) باشد.
اهمیت این نهاد در آن است که از تضییع حقوق افراد خارج از دعوا جلوگیری میکند و به تحقق عدالت واقعی کمک مینماید. با این حال، تنظیم دقیق دادخواست و ارائه مستندات قانونی برای جلب موافقت دادگاه، نیازمند دانش و تجربه حقوقی است.
برای دریافت مشاوره و تنظیم دادخواست ورود ثالث، با وکلای مجرب گروه حقوقی حقگرا تماس بگیرید:
📍دفاتر گروه حقگرا در شمال، شرق، غرب و مرکز تهران فعال هستند.
🔗 مشاهده مسیر دفاتر در نقشه بلد:
- شعبه شمال: پاسداران، تقاطع کلاهدوز، ساختمان پزشکان ۳۱۰، پلاک ۴۹۲ — ☎️ ۲۲۷۸۴۵۲۶
- شعبه شرق: میدان رسالت، خیابان فرجام، پلاک ۹۴۸ — ☎️ ۷۷۲۱۲۴۵۴-۵
- شعبه غرب: میدان دوم صادقیه، مجتمع تجاری صادقیه — ☎️ ۴۴۰۱۱۳۷۸-۹
- شعبه مرکز: بلوار آفریقا، خیابان والینژاد، پلاک ۴۲ — ☎️ ۸۸۶۰۹۰۶۲-
برچسبها: ورود ثالث, اجازه ورود ثالث, دادخواست ورود ثالث, ورود ثالث تبعی, ورود ثالث اصلی, جلب ثالث, اعتراض شخص ثالث, وکیل دعاوی تهران, وکیل حقوقی, وکیل طلاق توافقی