روش وصول سفته

مطابق با تعریف ارائه شده از سفته در قانون تجارت؛ سفته که نام دیگر آن فته طلب می باشد؛ یک نوع سند تجاری می باشد که صادرکننده ی یا هریک از امضا کنندگان آن متعهد می شوند که مبلغی را در زمان معین یا عندالمطالبه (منظور به روز می باشد) در وجه حامل یا شخص مشخص و یا به حواله کرد آن شخص کارسازی نماید (پرداخت نماید).

یک سفته از مندرجاتی همچون؛ تاریخ صدور، مبلغ، نام گیرنده و دریافت کننده سفته و تاریخ پرداخت سفته برخوردار می باشد، از مندرجات فوق فقط تاریخ صدور سفته امری الزامی است و بنابراین صدور سفته در وجه حامل از نظر قانونی صحیح می باشد.

سفته چیست؟

همانطور که در ابتدای مطلب اشاره شد، سفته از جمله اسناد تجاری محسوب شده و مطابق با قانون تجارت و اصل تجریدی بودن اسناد تجاری، برای وصول چک یا سفته در محاکم، نیازی به اثبات تعهد بین دارنده و صادرکننده نمی باشد.

جدای از مورد فوق، اسناد تجاری از مزایای تضامنی بودن مسئولیت برخوردار می باشند، به عبارت دیگر در چک و سفته ممکن است مسئولیت پرداخت چند نفر باشند.

برای مثال صادر کننده سفته، سفته را به شخصی منتقل می نماید، دارنده آن را به شخص دیگر انتقال می دهد و الی آخر…، یا اینکه شخصی پرداخت سفته را از سوی صادرکننده یا ظهر نویس(انتقال دهنده) ضمانت می کند.

در تمام موارد فوق، صادرکننده، ضامن پرداخت سفته، کلیه انتقال دهندگان در برابر دارنده نهایی سفته مسئول پرداخت سفته می باشند و دارنده ی سفته این حق و اختیار را دارا می باشد که علیه یک، یا همه ی افراد طرح دعوا نموده و وجه سفته را از آنها مطالبه نماید که این اصل بیانگر تعهد تضامنی می باشد.

مساله ی دیگری که در خصوص اسناد تجاری و سفته وجود دارد، بحث امکان توقیف مال مسئول پرداخت سفته به موجب خواسته ی دارنده، بدون نیاز به پرداخت خسارت می باشد.

در این باره و به موجب قانون آئین دادرسی مدنی:

دارنده اسناد تجاری می توانند قبل از طرح دادخواست یا ضمن دادخواست مطالبه ی سفته، از دادگاه رسیدگی کننده به موضوع خواستار صدور تامین خواسته (توقیف مال) به میزان مبلغ سفته به جهت تضمین پرداخت وجه سفته و جلوگیری از فرار از دین بنماید.

لازم به ذکر است که در خصوص سایر اسناد عادی نیز امکان صدور تامین خواسته بنا به تشخیص قاضی رسیدگی کننده وجود خواهد داشت منتهی، خواهان می بایست، هزینه و خسارات احتمالی به خوانده را که ممکن است از توقیف مال دچار ضرر شود را پرداخت نماید.

خصوصیات و ویژگی های یک سفته

چنانچه دارنده ی سفته پس از مراجعه به هریک از مسئولان سفته موفق به دریافت وجه سفته نشود و قصد مطالبه ی سفته را از صادر کننده یا هریک از مسئولین و امضا کنندگان سفته را داشته باشد.

می بایست با مراجعه به دادگاه حقوقی محل اقامت مسئول یا مسئولان سفته، با پرداخت هزینه دادرسی اقدام به ثبت دادخواست خود نماید.

در خصوص هزینه دادرسی نیز باید بیان داشت که؛ اگر مبلغ سفته تا بیست میلیون تومان باشد هزینه دادرسی معادل دو نیم درصد ارزش خواسته می باشد.

اگر مبلغ سفته بیش از بیست میلیون تومان باشد سه نیم درصد ارزش خواسته به عنوان هزینه دادرسی می بایست پرداخت نمود.

همچنین لازم به ذکر است که در صورتی که مبلغ سفته کمتر از بیست میلیون باشد، موضوع در صلاحیت رسیدگی شورای حل اختلاف می باشد.

البته جدای از مراجعه به شعب شورای حل اختلاف و دادگاه های حقوقی به جهت ثبت دادخواست، می توان با مراجعه به هریک از دفاتر خدمات قضایی، با پرداخت هزینه دادرسی و هزینه های مربوط به سامانه ابلاغ (ثنا) نسبت به ثبت دادخواست خود اقدام نمود.

اما نکته ای که می بایست در هنگام طرح دعوا، مدنظر قرار گیرد بحث زمان طرح دعوا می باشد؛ مطابق با قانون تجارت، دارنده سفته می بایست پس از حداکثر ده روز از تاریخ سررسید سفته برای پرداخت آن و طرح دعوا در مراجع قضایی مراجعه نماید و الا از امتیازی محروم می شود.

در این باره باید بیان داشت که:

همانطور که بیان شد، تمامی امضا کنندگان سفته، اعم از صادرکننده، ضامن، ظهر نویسان (انتقال دهندگان) در برابر دارنده نهایی سفته مسئولیت در پرداخت خواهند داشت، حال اگر دارنده سفته پس از ده روز از تاریخ سررسید سفته اقدامی در این باره به عمل نیاورد؛ فقط حق مراجعه به صادر کننده سفته را دارد و حق رجوع او به انتقال دهندگان (ظهر نویس) و ضامنین سفته از بین خواهد رفت.

بیشتر بدانیم : راه های وصول سفته

وصول سفته چقدر زمان می برد؟

طرح هر دعوا در محاکم دادگستری نیاز به انجام و طی یک سری مراحل و تشریفاتی می باشد.

برای مثال پس از ثبت دادخواست و ارجاع به شعب دادگاه، در صورتی که دادخواست به طور صحیح و بدون اشکال تنظیم شده باشد، در وقت نوبت رسیدگی قرار می گیرد که با توجه به حجم پرونده های رسیدگی، حضور طرف یا طرفین دعوا در دادگاه تعیین مدت زمان وصول سفته امکان پذیر نمی باشد، به ویژه که ممکن است از حکم صادره تقاضای تجدید نظر شود یا درصورت محکوم شدن خوانده، تقاضای اعسار از پرداخت وجه سفته تقدیم دادگاه رسیدگی کننده شود که خود مستلزم رسیدگی بیشتر و صرف زمان بیشتری خواهد شد.

آیا به سفته خسارت در پرداخت تعلق خواهد گرفت؟

ماده ۵۲۲ قانون آئین دادرسی مدنی به طور کلی در خصوص پرداخت خسارت مقرر می دارد که:

در دعاویی که موضوع آن دین و از نوع وجه رایج بوده و با مطالبه در این و تمکن مدیون، مدیون امتناع از پرداخت نموده، در صورت تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت و پس از مطالبه طلبه کار، دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می گردد محاسبه و مورد حکم قرار خواهد داد مگر اینکه طرفین به نحو دیگری مصالحه نمایند.

به عبارتی دیگر؛ در صورتی که دارنده سفته، مبلغ سفته را مطالبه نماید و دارنده با توانایی مالی از پرداخت وجه سفته امتناع نماید، از تاریخ مطالبه تا پرداخت با توجه شاخص قیمت سالانه (تورم) میزان خسارت طبق نرخ سالانه بانک مرکزی به درخواست دارنده و توسط دادگاه تعیین خواهد شد.

لازم به ذکر است که؛ مبدأ محاسبه میزان خسارت تأخیر تأدیه، زمان مطالبه وجه سفته می باشد.

اما اخیرا به موجب صدور رای وحدت رویه از سوی دیوان عالی کشور؛ تعیین وجه التزام در قراردادها (جبران و پرداخت خسارت) در تعهدات مالی بیش از شاخص نرخ تورم صحیح و قانونی می باشد.

بنابر این طرفین در هر قراردادی می توانند توافق کنند که در صورت تخلف یکی از طرفین، طرف متخلف مبلغی حتی بیش از نرخ تورم به طرف دیگر پرداخت نماید.

پیش از این شورای نگهبان به دلیل غیر شرعی بودن این عمل (ربا) آن را غیرقانونی و نامعتبر تشخیص داده بود.

نحوه وصول سفته تاریخ گذشته

باید بدانید که اگر در مهلت قانونی یعنی ده روز پس از تاریخ تعهد، برای واخواست اقدام نشود، سند تجاری مزایای حقوقی خود را برای مطالبه در مراجع قانونی از دست خواهد داد، یعنی دیگر به عنوان یک سند عادی تلقی می‌شود.

در اینجا برای اینکه شخص بتواند طلب خود را وصول کند، همراه ارائه دادخواست به دادگاه می‌تواند آن را به عنوان مدرک طلب به پرونده ضمیمه کند، به عبارتی بدون واخواست هم می‌توانید سفته را وصول کنید ولی فقط به عنوان یک رسید معمولی به محکمه ارائه می‌شود.

هزینه‌ی اجرا گذاشتن سفته

وقتی می‌خواهید به عنوان یک سند تجاری و از طریق حقوقی برای واخواست سفته اقدام کنید، طبیعتا باید مبلغی را برای انجام عملیات حقوقی به مراجع قانون بپردازید که کاملا بستگی به مبلغ سفته خواهد داشت؛ قسمتی از این هزینه برای صدور واخواست و بخشی نیز مربوط به ارائه‌ی دادخواست است.

به عنوان مثال برای مبلغ ۵۰ میلیون تومان، باید دو درصد از آن را به عنوان هزینه‌ی واخواست و سه درصد برای تنظیم دادخواست بپردازید، البته اگر استطاعت پرداخت نداشته باشید می‌توانید تقاضای اعسار از پرداخت را در دادگاه ثبت کنید. گفتنی است اگر مبلغ سند تا ۲۰ میلیون تومان باشد، رسیدگی به آن به عهده‌ی شورای حل اختلاف است و اگر بیشتر باشد در صلاحیت دادگاه می‌باشد.

اجرا گذاشتن سفته بدون تاریخ

اگر در قسمت تاریخ سند زمان دقیق معیّن نشود، معمولابه یکی از روش‌های زیر عمل می‌شود که هر کدام شرایط وصول خودش را خواهد داشت:

ممکن است در قسمت تاریخ بنویسند: به محض رؤیت یا عندالمطالبه، که در این صورت هر زمان که دارنده آن را برای وصول نزد صادرکننده ببرد، باید وجه مندرج در آن به فرد دارنده پرداخت شود.
اگر زمان پس از رؤیت تعیین شود، مثلا در قسمت تاریخ بنویسند که پانزده روز پس از رؤیت، صادرکننده مکلف است ظرف این مدت مبلغ را بپردازد.
گاهی هم در قسمت تاریخ، زمانی به نسبت تاریخ صدور آن درج می‌شود که در همان موعد صادرکننده مکلّف به پرداخت وجه خواهد بود.

امّا اگر سفته بدون تاریخ و هیچ نوشته‌ای صادر شود، دارنده می‌تواند آن را هر زمان که بخواهد پس از درج تاریخ، برای صدور واخواست و مطالبه نزد مراجع قانون ببرد.

شیوه حقوقی برای نقد کردن سفته

همان طور که گفته شد سفته یک سند تجاری برای پراخت طلب است که حتی اگر برای مطالبه اش نتوانستید دعوای تجاری مطرح کنید جای نگرانی نیست زیرا هنوز یک سند است و به اعتبار سند عادی بودن سفته می توانید با طرح دعوای حقوقی،مبلغ آن را مطالبه نمایید.البته در این صورت باید با مزایای اسناد تجاری خداحافظی کنید.

لازم به ذکر است که اگر مبلغ سفته کمتر از بیست میلیون تومان باشد برای مطالبه آن باید به شورای حل ختلاف مراجعه کنید ودر غیر این صورت، حتما باید از طریق دادگاه اقدام کنید.

بیشتر بدانیم :  آدرس مراکز شورای حل اختلاف در تهران  

حکم جلب سفته چقدر طول میکشد؟

از ابتدای طرح شکایت تا مراحل پرداخت مبلغ سفته حدود ۷۰ روز زمان طول می کشد که پس از این مدت در صورت عدم پرداخت شاکی می تواند حکم جلب صادر کننده سفته را بگیرد.

مراحل اجرا گذاشتن سفته یا نحوه وصول سفته

پیش از این اشاره شده که حداکثر ده روز پس از تاریخ سررسید باید برای اجرا گذاشتن آن اقدام کنید، وگرنه به عنوان سند عادی محسوب شده و قابلیت پیگرد حقوقی نخواهد داشت.

برای این کار ابتدا باید به اداره‌ی واخواست دادگستری مراجعه کرده و پس از صدور آن علیه صادرکننده دادخواست حقوقی تنظیم کنید که پس از این کار برای او ابلاغیه و سپس احظاریه فرستاده می‌شود تا او را از طریق قانونی ملزم به پرداخت وجه کنند. البته طی مراحل دادرسی می‌تواند تقاضای توقیف اموال نیز برای گرفتن طلب خود داشته باشید.
قابلیت انتقال سفته

طبق مقرراتی که برای این سند تجاری در نظر گرفته شده است، دارنده می‌تواند آن را به فرد دیگری نیز انتقال دهد؛ عبارتی با عنوان «حواله کرد» روی سفته موجود است که به فرد اجازه می‌دهد آن را به شخص دیگری حواله کند.

آیا پرداخت وجه سفته اقساطی می‌شود؟

پس از تشکیل جلسه‌ی دادرسی در شورای حل اختلاف یا دادگاه که بستگی به مبلغ سفته دارد، صادرکننده می‌تواند تقاضای اعسار داشته باشد، یعنی ادعا کند که قدرت پرداخت مبلغ را به صورت یک جا ندارد و برای این کار شهادت شاهدان معتبر الزامی است.

وقتی دادگاه تقاضای صادرکننده را پذیرفت، می‌توانند بسته به درآمد فرد و به صورت توافقی، مبلغی را برای پرداخت ماهیانه تعیین کنند و دارنده نیز حق دارد برای قسط بندی کردن ضامن طلب کند که این امور با توافق حاصل می‌شود.

آیا سفته زندان دارد؟

همان‌طور که می‌دانید امکان پیگیری سفته به صورت کیفری وجود ندارد، پس در قانون مجازات حبس برای صادرکننده تعریف نشده است؛ امّا پس از ارائه‌ی دادخواست و تشکیل جلسه دادرسی، اگر شخص نتواند مبلغ بدهی خود را پرداخت کند، ممکن است قرار بازداشت برای او صادر شود.

البته شخص می‌تواند با تقاضای اعسار از بازداشت رها شده و به صورت اقساطی بدهی خود را تسویه کند که اگر در این مورد هم به تعهد خود عمل نکند، دادگاه می‌تواند قرار بازداشت را صادر کند تا صادرکننده مبلغ را بپردازد

نتیجه گیری

در پایان و به عنوان نتیجه گیری کلی از آنچه که بیان شد؛ یکی از انواع اسناد تجاری در قانون تجارت که امروزه افراد زیاد با آن مواجه می باشند، سفته می باشد.

سفته عبارتست از؛ یک نوع سند تجاری که صادرکننده ی یا هریک از امضا کنندگان آن متعهد می شوند که مبلغی را در زمان معین یا عندالمطالبه در وجه حامل یا شخص مشخص و یا به حواله کرد آن شخص کارسازی نماید.

دارنده ی سفته در صورتی که قصد طرح دعوا علیه مسئولان سفته را داشته باشد، می بایست ظرف ده روز از تارخ سر رسید سفته، به دادگاه حقوقی محل اقامت صادر کننده یا سایر مسئولین مراجعه نموده و علیه آنها اقدام به طرح دعوا نماید.

همچنین ممکن است تحت شرایطی به سفته، خسارت تاخیر در پرداخت نیز تعلق بگیرد.
سوالات متداول

آیا می توان برای مطالبه مبلغ سفته، همانند چک از طریق دوایر اجرای ثبت، اقدام نمود؟

سفته برخلاف چک از جمله اسناد لازم الاجرا محسوب نمی شود و فقط یک سند تجاری است که فقط می بایست از طریق دادگاه های حقوقی اقدام به طرح دعوا برای وصول وجه نمود.

در صورتی که دارنده ظرف موعد مقرر به مسئولین سفته مراجعه نماید از چه حقوقی محروم می شود؟

مطابق با قانون تجارت، دارنده سفته چنانچه ظرف ده روز از تاریخ سفته به مسئولین سفته مراجعه ننموده و اقدام به طرح دعوا ننماید؛ فقط می تواند علیه صادرکننده سفته طرح دعوا نماید و حق مراجعه به سایر مسئولین سفته از جمله ظهر نویسان و ضامنین را از دست خواهد داد.

آیا به سفته خسارت تاخیر در تادیه تعلق می گیرد؟

مطابق با قانون آئین دادرسی مدنی؛ درصورت مطالبه ی دارنده سفته، و عدم پرداخت سفته با وجود توانایی مالی، از تاریخ مطالبه وجه تا تاریخ صدور حکم دادگاه، بر اساس شاخص بانک مرکزی، دادگاه اقدام به تعیین خسارت تاخیر تادیه می نماید.

بیشتر بدانیم : نکات حقوقی سفته