تصرف عدوانی یعنی چه؟ تفاوت تصرف عدوانی با خلع ید از نظر قانون

یکی از اصطلاحات پرکاربرد در دعاوی ملکی، عبارت تصرف عدوانی است. بسیاری از افراد زمانی به وکیل مراجعه می‌کنند که ملکی را در تصرف داشته‌اند اما شخص دیگری بدون اجازه از آن استفاده می‌کند. در چنین شرایطی قانون، این عمل را «تصرف عدوانی» می‌نامد. این دعوا، چه در روابط خانوادگی پس از طلاق توافقی و چه در اختلافات ملکی بین شرکا، کاربرد گسترده‌ای دارد.

تعریف تصرف عدوانی در قانون

بر اساس ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی، تصرف عدوانی عبارت است از «ادعای متصرف سابق مبنی بر اینکه دیگری بدون رضایت او، مال غیرمنقول را از تصرفش خارج کرده و در تصرف خود گرفته است». به زبان ساده، اگر شخصی ملکی را که در تصرف شما بوده بدون اجازه بگیرد و مانع استفاده‌تان شود، می‌توانید علیه او دعوای تصرف عدوانی طرح کنید.

قانون، بین تصرف عدوانی حقوقی و تصرف عدوانی کیفری تفاوت قائل شده است:

• تصرف عدوانی حقوقی: هدف، بازگرداندن ملک به تصرف سابق است و جنبه مجازات ندارد.
• تصرف عدوانی کیفری: زمانی است که شخص با علم و عمد، ملک دیگری را تصرف کند که در این حالت مجازات قانونی برای او در نظر گرفته می‌شود.

ارکان اصلی دعوای تصرف عدوانی

برای موفقیت در دعوای تصرف عدوانی باید سه رکن اساسی ثابت شود:

1. سبق تصرف خواهان: یعنی خواهان قبلاً ملک را در اختیار داشته باشد.
2. لحوق تصرف خوانده: یعنی بعد از خواهان، شخص دیگری ملک را تصرف کرده باشد.
3. عدوانی بودن تصرف: یعنی تصرف بدون اجازه و برخلاف قانون انجام شده باشد.

به عنوان مثال، اگر پس از طلاق توافقی یکی از زوجین همچنان در خانه مشترک باقی بماند و مانع ورود دیگری شود، عمل او از نظر قانون می‌تواند مصداق تصرف عدوانی باشد.

تفاوت تصرف عدوانی با خلع ید

بسیاری از افراد تصور می‌کنند خلع ید و تصرف عدوانی یکی هستند، در حالی که تفاوت‌های مهمی میان آن‌ها وجود دارد. جدول زیر این تفاوت‌ها را به صورت خلاصه نشان می‌دهد:

مجازات تصرف عدوانی کیفری

طبق ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی، هرکس به‌طور عدوانی ملکی را تصرف یا مزاحمت ایجاد کند، به مجازات حبس از سه ماه تا یک سال محکوم می‌شود. در دعاوی کیفری، علاوه بر بازگرداندن ملک به صاحب آن، مجازات برای شخص متصرف نیز در نظر گرفته می‌شود.

لازم به ذکر است که برای اثبات تصرف عدوانی کیفری باید سوءنیت متصرف (یعنی آگاهی از مالکیت دیگری) اثبات شود.

نمونه‌های واقعی از تصرف عدوانی

• یکی از ورثه بدون رضایت دیگران خانه پدری را تصرف می‌کند.
• مستأجر پس از پایان قرارداد اجاره از تخلیه ملک خودداری می‌کند.
• در اختلافات خانوادگی، یکی از زوجین پس از طلاق توافقی همچنان از ملک مشترک استفاده می‌کند.

تصرف عدوانی پس از طلاق توافقی

در برخی پرونده‌های طلاق توافقی، زوجین بر سر محل سکونت یا املاک مشترک اختلاف پیدا می‌کنند. اگر یکی از طرفین برخلاف توافقات، ملک را در تصرف نگه دارد یا مانع ورود دیگری شود، عمل او می‌تواند مصداق تصرف عدوانی باشد. در چنین مواردی، وکیل متخصص خانواده و دعاوی ملکی می‌تواند هم‌زمان با پیگیری طلاق، نسبت به طرح دعوای رفع تصرف اقدام کند.

گروه وکلای حق‌گرا با دفاتر فعال در نقاط مختلف تهران آماده ارائه مشاوره و پیگیری پرونده‌های تصرف عدوانی، خلع ید و طلاق توافقی است:

• مشاهده مسیر دفاتر در نقشه بلد:

  • • شعبه شمال: پاسداران، تقاطع کلاهدوز، ساختمان پزشکان ۳۱۰، پلاک ۴۹۲ — ☎️ ۲۲۷۸۴۵۲۶
    • شعبه شرق: میدان رسالت، خیابان فرجام، پلاک ۹۴۸ — ☎️ ۷۷۲۱۲۴۵۴-۵
    • شعبه غرب: میدان دوم صادقیه، مجتمع تجاری صادقیه — ☎️ ۴۴۰۱۱۳۷۸-۹
    • شعبه مرکز: بلوار آفریقا، خیابان والی‌نژاد، پلاک ۴۲ — ☎️ ۸۸۶۰۹۰۶۲-

جمع‌بندی

در یک جمله می‌توان گفت: تصرف عدوانی به معنی خارج کردن غیرقانونی ملک از تصرف دیگری است، در حالی که خلع ید به معنی بیرون کردن متصرف غیرقانونی از ملک متعلق به مالک رسمی است.
هر دو دعوا برای حفظ حقوق مالک و متصرف مشروع طراحی شده‌اند و انتخاب مسیر درست، نیازمند راهنمایی یک وکیل مجرب ملکی است.

برای دریافت مشاوره فوری با وکیل تصرف عدوانی یا طرح دعوای خلع ید، با گروه وکلای حق‌گرا تماس بگیرید:
📞 ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶

برچسب‌ها: تصرف عدوانی, خلع ید, تفاوت خلع ید و تصرف عدوانی, تصرف عدوانی کیفری, تصرف عدوانی حقوقی, رفع تصرف عدوانی, مجازات تصرف عدوانی, دعاوی ملکی, وکیل دعاوی ملکی تهران, وکیل تصرف عدوانی, وکیل طلاق توافقی