اثبات کلاهبرداری در معامله

شروط لازم برای اثبات کلاهبرداری

تکرار جرم کلاهبرداری در جامعه ایجاب می‌کند همه افراد جامعه اطلاعات پیشگیرانه‌ای از این جرم داشته باشند و بدانند چه زمانی کلاهبرداری به وقوع می‌پیوندد و تحت چه شرایطی می توان اثبات کرد عمل متهم را به کلاهبرداری محکوم کرد.
دانستن ادله‌ی اثبات کلاهبرداری تنها برای وکلا و ضاطین قضایی و حتی مال باختگان نیست. اطلاع از ادله اثبات کلاهبرداری در دادگاه می‌تواند عامل مهمی در پیشگیری وقوع آن باشد. هیچ سلاحی به اندازه آگاهی نمی‌تواند با این جرم مقابله کند.
برای تشخیص کلاهبردار بودن یک شخص در دادگاه وقوع ۳ شرط اساسی نیاز است. اما شروط لازم برای اثبات کلاهبرداری چیست؟

مجموعه دفتر وکالت حق گرا

پیشنهاد ما در موسسه حقوقی حق گرا به شما اینست، در صورتی که پرونده ای در خصوص کلاهبرداری در دادگاه دارید با مراجعه به یکی از نزدیکترین  دفتر وکالت حقوقی حق گرا در شمال ، دفتر وکالت شرق و یا دفتر وکالت حقوقی شعبه غرب  تهران ، دفتر مرکز شهر حق گرا  که آدرس آنها در ذیل صفحه آمده از مشاوره وکلای پایه یک و قاضی های بازنشسته ما برخوردار شوید و یا با شماره تلفن همراه ۰۹۱۹۹۰۷۵۹۶۶تماس برقرار نمائید

اثبات فریبکار بودن کلاهبردار

اولین شرط از شروط لازم برای اثبات کلاهبرداری ثابت اثبات فریبکار بودن کلاهبردار است. کسی که در دادگاه ادعا می‌کند از او کلاهبرداری شده و شکایت دارد باید ادله‌ای به دادگاه ارائه دهد که نشان دهد فرد کلاهبردار با استفاده از ادعا و یا وسایل و لوازم دروغین خود را به عنوان یک شخص دیگر (مثلاً پزشک، مهندس ساختمان و یا کارمند دولت و…) معرفی کرده است. این مرحله یکی از سخت‌ترین مراحل اثبات کلاهبردار بودن شخص است چرا که اثبات حرف‌های دروغین بدون داشتن شاهد کار بسیار مشکلی است.

اغفال و فریب دادن

شرط دوم فریب خوردن مال‌باخته است. ممکن است این مورد به نظرتان بدیهی بیاید. اما گاهی همین شرط باعث می‌شود جرم کلاهبرداری به اثبات نرسد. یعنی برای اثبات جرم کلاهبرداری لازم است که افرادی قربانی دروغ‌های شخص کلاهبردار شده باشند و مال خود را با رضایت در اختیار او قرار داده باشند.

تحصیل اموال

سومین شرط نیز تحصیل مال یا بردن مال توسط فرد کلاهبردار است. یعنی شخص کلاهبردار پس از فریب افراد مال آن‌ها را در اختیار خود قرار دهد. این ۳ شرط برای اتهام کلاهبرداری حتماً باید موجود باشد و در دادگاه اثبات شود. البته تنها این شروط کافی نیستند و نیاز به بررسی بیشتر است. اثبات شرط سوم یعنی “تحصیل اموال توسط کلاهبردار” خود مستلزم وجود و اثبات دو مورد دیگر است که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد.
۱- ضرر مالی قربانی مال‌باخته
۲- نفع بردن کلاهبردار از بردن مال دیگری
این دو شرط برای اثبات تحصیل مالِ غیر، ضروری است. در صورتی که به هر دلیلی این دو مورد در دادگاه اثبات نشود باز هم نمی‌توان به کسی اتهام کلاهبرداری را وارد کرد. به همین دلیل نیز کلاهبرداری یک جرم مقید است.

بیشتر بدانیم : مراحل شکایت کلاهبرداری  

شرایط تحقق کلاهبرداری

در ادامه بحث شروط لازم برای اثبات کلاهبرداری لازم به توضیح است که جرم کلاهبرداری نیز مانند سایر جرائم کیفری به شرایط مادی، معنوی و قانونی نیاز دارد. یعنی برای وقوع جرم کلاهبرداری باید هر سه این شروط در کنار هم فراهم شود.

شرط مادی

نکته ظریفی در این مورد وجود دارد که باید به آن دقت کنید. لازمه شرط مادی از شروط لازم برای اثبات کلاهبرداری انجام عملی از سوی شخص کلاهبردار است نه عدم انجام کار!
اجازه دهید با ذکر مثالی این مسئله را برای شما روشن کنیم. فرض کنید شخصی هنگام فروش خودرو معایب و ایرادات آن را به خریدار نمی‌گوید و خریدار پس از خرید خودرو و استفاده از آن متضرر می‌شود. در این صورت نمی‌توان فروشنده را کلاهبردار نامید! زیرا نگفتن واقعیت دلیل بر دروغ گفتن نیست. حتی اگر سوءنیت فروشنده در پی آن باشد.
اما اگر همین فرد خودرو خراب خود را با فریب و دروغ و سوءاستفاده از ناآگاهی خریدار بفروشد و یا خود را فردی سرشناس معرفی کند و از موقعیت جعلی خود استفاده کند مرتکب جرم کلاهبرداری شده است. برای تحقق شرط مادی نیز نیاز به اثبات موارد زیر است:
۱- اسباب و وسایلی که کلاهبردار برای فریب مال‌باخته استفاده کرده تقلبی بوده باشد.
۲- مال‌باخته با وجود ناآگاهی از تقلبی بودن وسایل فریب کلاهبردار را خورده باشد.
۳- مال تصرف شده توسط کلاهبردار متعلق به دیگری باشد.

بیشتر بدانیم : وکیل کلاهبرداری  

شروط لازم برای اثبات کلاهبرداری : شرط قانونی

طبق اولین ماده قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا، اختلاص و کلاهبرداری که در بخش‌های ابتدایی همین مقاله به آن اشاره شد، ‌کلاهبردار علاوه بر ردِ مال به صاحبش، به حبس از ۱ الی ۷ سال و پرداخت جریمه نقدی معادل مالی که کلاهبرداری کرده است محکوم‌ می‌شود.»
دو تبصره برای این قانون وجود دارد که توجه به آن خالی از فایده نیست.
تبصره اول: اگر شرایطی به وجود آید که بتوان به مجرم تخفیف داد، دادگاه می‌تواند با در نظر داشتن ضوابط مربوط به تخفیف مجازات، کلاهبردار را تنها به حداقل مجازات مقرر که همان حبس و محروم کردن ابدی از خدمات دولتی است، محکوم کند. اما در این موارد دادگاه اجازه تعلیق اجرای حکم را ندارد.
تبصره دوم: این قانون راجع به شروع به جرم کلاهبرداری است و می‌گوید: اگر فردی قصد کلاهبرداری را داشته باشد با توجه به شرایط و پیشرفت او در ارتکاب جرم، دادگاه می‌تواند حداقل مجازات این جرم را برای او در نظر بگیرد. اما اگر کاری که انجام داده نیز جرم تلقی شود، فرد مرتکب، محکوم به مجازات اصلی آن جرم نیز خواهد شد.
قانون برای خدمه دولتی در این موارد سفت و سخت‌تر عمل کرده است. زیرا در تبصره ۲ این قانون آمده است که افراد دولتی علاوه بر مجازات جرم، بسته به پست و سمت خود در اداره‌های دولتی به محروم شدن ابدی از خدمت ( برای مدیرکل با بالاتر) و یا ۶ ماه تا ۳ سال محروم شدن از انجام خدمات دولتی محکوم خواهند شد.
شاید دوست داشته باشید بخوانید کلاهبرداری اینترنتی و شیوه‌های آن

شرط معنوی

شرط معنوی یا روانی تحقق کلاهبرداری همان سوءنیت فرد کلاهبردار است. اثبات سوء نیت نیز مانند سایر جرائم کیفری دو مرحله دارد که باید هر دو مرحله مورد تأیید دادگاه قرار گیرد.
۱- سوءنیت خاص
۲- سوءنیت عام
در بحث شروط لازم برای اثبات کلاهبرداری، سوءنیت عام در واقع نیت عمد کلاهبردار برای توسل به شیوه‌های متقلبانه و دروغگویی برای فریب مال‌باخته است.
سوءنیت خاص نیز به معنی داشتن قصد عمد کلاهبردار از بردن مال دیگری است. این مرحله در واقع مهم‌ترین مرحله اثبات هر جرم است که باید عمدی بودن قصد کلاهبردار برای ارتکاب جرم از طرف شاکی اثبات شود. در غیر این صورت دو شرط دیگر بی‌معنی خواهند بود.
شروط لازم برای اثبات کلاهبرداری : اقرار، شهادت، سوگند و علم قاضی
در قانون مجازات اسلامی از اقرار، شهادت، قسامه ، سوگند و علم قاضی به‌عنوان ادله اثبات جرم عبارت نامبرده شده است. فرد زیان دیده مه از وی کلاهبرداری شده برای اثبات فریبکاری کلاهبردار باید از ادله اثبات دعوا در امور کیفری است بهره ببرد.
البته از میان موادردی که بیان شد قسامه در این مورد کاربرد ندارد. قَسامه یکی از راه‌های اثبات وقوع جنایت (قتل و صدمات بدنی) در حقوق کیفری ایران است.

بیشتر بدانیم :  دانستنیهای مربوط به معامله معارض  

اثبات کلاهبرداری با شهادت

شهادت دادن شاهد اگر مشمول شرایط مقرر در قانون باشد می‌تولند منجر به اثبات جرم کلاهبرداری در دادگاه شود. یکی از مهم‌ترین این موارد شرایطی است که در ماده ۱۹۹ قانون مجازات اسلامی ذکر شده است. طبق این ماده برای شهادت در کلیه جرایم به دو شاهد مرد نیاز داریم مگر در زنا، لواط، تفیذ و مساحقه که در آن ها به چهار شاهد مرد نیاز است.
ثابت شدن کلاهبرداری به واسطه علم قاضی

اگر در طی مراحل تحقییق و بررسی پرونده، قاضی با بررسی شواهد و مدارک به این نتیجه برسد که متهم مجرم است می‌تواند حکم صادر کند. البته باید در متن حکمش دلایل و برهان خود را برای رسیدن به این نتیجه قید کند.

اثبات کلاهبرداری در دادگاه با سوگند

بر اساس ماده ۲۰۱ قانون مجازات اسلامی :”سوگند عبارت از گواه قراردادن خداوند بر درستی گفتار ادا کننده سوگند است.”

اثبات کلاهبرداری با اقرار متهم

اقرار کردن متهم به این معنی است که متهم به اختیار خود اعتراف کند که ادعای زیان دیده درست است و او مرتکب جرم کلاهبرداری شده است.

روش های اثبات کلاهبرداری

سوگند خوردن
اقرار کردن
علم قاضی
شهادت دادن
امارات قضائی
وکیل کیفری خوب
تسهیل در ادای شهادت
پرداخت هزینه‌های شاهد
غیرعلنی بودن محاکمه در زمان تحقیق از شهود
ضرورت شنیدن گفته های شاهدان در خارج از حوزه قضائی با اعطای نیابت

با کمک هر یک از روش های ذکر شده در بالا و البته به وجود آمدن شرایط اثبات، امکان مشخص نمودن جرم کلاهبردری وجود دارد. تهیه مدارک و مستندات برای اثبات این جرم بسیار سخت و پیچیده است ولی یک وکیل کیفری خوب می‌تواند با دانش و تجربه ای که دارد، همه چیز را به سادگی حل کند و راه های اثبات کلاهبرداری را در پیش گیرد.

اثبات کلاهبرداری بدون مدرک

برای اثبات کلاهبرداری باید حتماً مدارک محکمه پسند و معتبری داشته باشید و اثبات این جرم بدون مدرک کار بسیار پیچیده و دشواری است. بنابراین باید به فاکتورهای دیگری همچون شهادت شهود اکتفا کنیم که کار را بسیار سخت می کند. اساساً اثبات کلاهبرداری بدون مدرک بسیار سخت و حتی بعضا غیر ممکن است ولی حتی اگر چند درصد هم احتمال موفقیت باشد، می توان روی آن ها متمرکز شده و تلاش کرد. برخورداری از یک وکیل کارکشته می تواند شرایط را کاملا به نفع شما پیش ببرد و به سادگی منجر به اثبات جرم کلاهبرداری شود.
اثبات کلاهبرداری بدون مدرکاثبات کلاهبرداری بدون مدرک

اثبات مشارکت در کلاهبرداری

برای اثبات مشارکت در کلاهبرداری نیز راه های بسیاری وجود دارد. مثلا یکی از این راه ها اقرار خود مجرم است. اگر فردی اقرار کند که در کلاهبرداری نقش داشته و مشارکت کرده است، آن را در حکم «ملکه ادله» می دانند و بهترین راه برای اثبات کلاهبرداری یا مشارکت در آن است. اقرار که همان اعتراف کردن مجرم می باشد از اهمیت ویژه ای برخوردار است و با استناد به آن، می توان کلاهبرداری را اثبات نمود حتی بدون مدرک اثبات نمود.

یکی دیگر از راه های مهم، شهادت است. شهادت نیز ادله ا‌ی است معتبر است که به صورت شفاهی در دادرسی با حضور یک یا چند نفر صورت می گیرد. شهادت از نظر لغوی به معنی گواهی دادن به آنچه مشاهده شده، است و برای مراجع قضایی از درجه اعتبار بالایی برخوردار است. با استناد به شهادت شهود نیز می توان جرم کلابرداری یا مشارکت در آن را اثبات کرد.

اثبات مشارکت در کلاهبرداریاثبات مشارکت در کلاهبرداری

روش دیگری که جرم کلاهبرداری را اثبات می کند و مشارکت در آن را نیز مشخص می کند، سوگند خوردن است. در این رابطه فرد مجرم خدا را شاهد قرار می دهد و با سوگند خوردن بر قرآن به بیان وقایع می پردازد. سوگند ریشه مذهبی دارد و اهل ایمان این کار را محترم می دانند و به دلیل ترس از عاقبت سوگند دروغ خوردن، به بیان واقعیت می پردازند. البته اگر مشخص شود که فرد سوگند دروغ خورده است، قانون‌گذار نیز برای او مجازاتی را مشخص کرده است.

البته درست است که شهادت، اقرار، سوگند و موارد از این دست به شما در اقبات جرم کلاهبرداری یا مشارکت در آن کمک می کنند ولی بهتر است از ابتدای کار برای موفقیت حتمی خود از یک وکیل مجرب استفاده نمایید و منتظر رسیدن به نتیجه مورد نظرتان بمانید.

استفاده از سند مجعول و کلاهبرداری

بسیاری از افرادی که مرتکب جرم کلاهبرداری می شوند، اقدام به جعل سند و استفاده از سند مجعول می کنند. مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری در قانون توسط قانون گذار مشخص شده است. به طور کلی هر فردی که از راه حیله و تقلب مال مردم را بالا بکشد و در این راه از اسناد قلابی املاک، شرکت‌ها، کارخانه‌ها، تجارتخانه‌ها یا موسسات غیر واقعی استفاده کند کلاهبردار شناخته می شود. مثلا ممکن است یک فرد کلاهبردار به مردم وعده های دروغین بدهد و خود را مالک برخی اموال و اختیارات معرفی کند.

در این شرایط باعث امیدواری واهی قربانیان شده و سرمایه هایشان را از دستشان در می آورد. استفاده از اسناد، قبض ها، یا حواله ها و گواهینامه های جعلی تحصیلی همه جزو کلاهبرداری با استفاده از سند مجعول هستند. در جرم جعل سند و کلاهبرداری با آن هم کسی که سند تقلبی را ایجاد می کند مجرم شناخته می شود و هم کسی که از سند جعل شده استفاده می کند.

دادخواست ضرر و زیان ناشی از کلاهبرداری

تنظیم دادخواست ضرر و زیان ناشی از کلاهبرداری به مطالبه اموال از دست رفته فرد قربانی کمک می کند. باید میزان خسارتی که از جرم کلاهبرداری نشات گرفته، توجه شود. گاهی ممکن است کلاهبرداری فقط سرمایه های یک نفر را از دست او خارج کند و گاهی ممکن است به قدری شدید باشد که سرمایه های چندین نفر و حتی جامعه را شامل شود. چنین کلاهبرداری هایی خسارات شدیدی به بار می آورند و نظم عمومی را بهم می ریزند. بنابراین نوع رسیدگی به پرونده های جرائم کلاهبرداری و نحوه مجازات آن ها متفاوت است.

در خصوص این مساله و رسیدگی به جرم کلاهبرداری در قانون، باید فرد متضرر در مقام شاکی خصوصی، شکایت خود را به مرجع قضایی با ارائه دادخواستی مطرح کند و مراحل مطالبه ضرر و زیان ناشی از کلاهبرداری را دنبال نماید تا خسارت وارده بر او جبران شود.

مطابق قانون شخص شاکی می تواند برای مطالبه ضرر و زیان خود، اصل یا رونوشت همه دلایل، اسناد و مدارک را برای رسیدگی دقیق به پرونده پیوست کند و با حکم تعقیب متهم، او را پیدا کرده و مراتب کار را در دادسرا و با نظارت قاضی پیگیری کند.

دادخواست ضرر و زیان ناشی از کلاهبرداریدادخواست ضرر و زیان ناشی از کلاهبرداری

اساسا چهار نوع ضرر و زیان ناشی از جرم کلاهبرداریوجود دارد که عبارتند از:

• ضرر و زیان مادی مستقیم
  ضرر و زیان مادی غیرمستقیم
  ضرر و زیان معنوی
  ضرر و زیان ممکن ‌الحصول

شاکی خصوصی می‌تواند برای مطالبه حق و حقوق خود و جبران تمام ضرر و زیان‌های مادی و معنوی خود اقدام کند و در این زمینه دادگاه می‌تواند علاوه بر صادر کردن حکم برای جبران خسارت های مالی، حکمی نیز برای رفع زیان های معنوی با روش هایی همچون الزام به عذرخواهی و درج حکم در جراید و… صادر کند.