دیه

مطابق شرع مقدس اسلام و قوانین کشور ، هرکس عمدا یا در نتیجه بی احتیاطی به جان ، سلامتی یا مال دیگری لطمه ای وارد کند که موجب ضرر مادی یا معنوی دیگری شود ، مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود خواهد بود . در خصوص مقابله با آسیب های جسمی ، پرداخت دیه و ارش مورد توجه قانونگذار قرار گرفته است که پرداخت دیه در مواردی به عنوان مجازات اصلی مرتکب در نظر گرفته می شود و در برخی موارد نیز به جای قصاص بایستی دیه پرداخت شود . در این مقاله به دنبال آن هستیم تا ابتدا به مفهوم و تعریف دیه پرداخته و در ادامه انواع دیه یعنی دیه قتل ، دیه اعضای بدن ، دیه منافع اعضاء و دیه جراحات را مطرح کنیم .

” جرایم غیر عمد در خصوص صدمات جسمی پرداخت دیه را به همراه دارد “

تعریف دیه

قانونگذار در ماده ۴۴۵ قانون مجازات اسلامی به تعریف دیه پرداخته است که بر اساس آن « دیه مقدار مال معیّنی است و در شرع مقدس به سبب جنایت غیر عمدی بر نفس ، عضو یا منفعت یا جنایات عمدی در مواردی که به هر جهت قصاص ندارد ، مقرر شده است » . مطابق تعریف دیه در این ماده ، می توان گفت شرایط تعیین دیه شامل دو مورد زیر است :
اول در مورد جرایم عمدی است که به دلایلی منجر به قصاص نمی شوند . مانند حالتی که قتلی صورت گیرد و خانواده مقتول با قاتل توافق کنند و به جای قصاص ، مطالبه دیه نمایند .
حالت دوم زمانی است که جرایم غیر عمدی ( شامل جرم شبه عمد و جرم خطای محض ) صورت گرفته باشد که در این صورت نیز مرتکب با پرداخت دیه مجازات می شود .

انواع دیه

مطابق قانون مجازات اسلامی می توان انواع دیه را چنین تقسیم بندی نمود :

دیه قتل

: دیه ای معادل یک دیه کامل دارد که نرخ دیه هر سال توسط قوه قضاییه تعیین می شود . برای مشاهده نرخ دیه سال ۹۷ کلیک کنید .
دیه اعضای بدن : یکی دیگر از انواع دیه ، دیه اعضای بدن است . در صورتی که از یک عضو تنها یک عدد در بدن انسان وجود داشته باشد ، از بین بردن آن دیه کامل دارد و در صورتی که از یک عضو دو عدد موجود باشد ، از بین بردن یکی از آنها نصف دیه کامل و از بین بردن هر دوی آنها دیه کامل خواهد داشت .
مطابق قانون مجازات اسلامی ، از بین بردن اعضای بدن دیه مشخص و معین دارد که به تفصیل اشاره شده اند . به عنوان مثال دیه مو ، دیه چشم ، دیه بینی ، دیه لاله گوش ، دیه لب ، دیه زبان ، دیه دندان ، دیه گردن ، دیه فک ، دیه دست و پا ، دیه ستون فقرات و …
دیه منافع اعضاء : در صورتی که شخصی مرتکب جنایتی بر دیگری شود که به موجب آن فرد برخی از حواس خود را از دست بدهد ، باید دیه منافع آن عضو را بپردازد . ( به عبارت دیگر منفعتی که از برخی از اعضا حاصل می شود مثلا منفعت شنیدن توسط گوش مختل شود اما خود گوش آسیبی نبیند ) . مطابق قانون مجازات اسلامی ، دیه منافع شامل مواردی همچون دیه عقل ، دیه شنوایی ، دیه بینایی ، دیه بویایی و دیه صوت و گویایی است .

دیه جراحات

: در صورتی که شخص مرتکب جنایتی بر دیگری شود و به موجب آن جراحتی بوجود آید باید دیه جراحات وارده بپردازد که به نسبت میزان جراحت وارد شده و بنا به تشخیص پزشکی قانونی مقدار آن مشخص خواهد شد . مانند خراش ، کبودی ، تورم و … که مصادیق آن در مواد ۷۰۱ الی ۷۰۷ قانون مجازات اسلامی مشخص شده اند .
بیشتر بدانید : احکام مرتبط به ضرب و جرح

مبحث نحوه محاسبه دیه کار بسیار تخصصی و دقیقی است که حتما باید توسط کارشناسان این رشته، پزشکی قانونی و مراجع قضایی انجام شود.
اما در اینجا با برخی از روش‌ها و نحوه محاسبه دیه و انواع جراحات به صورت کلی آشنا می‌شویم.
یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید در دیه جرح به آن توجه نمود این است که ماه حرام فقط در موارد فوت ملاک محاسبه دیه است، و دیه جرح و شکستگی بر اساس دیه ماه عادی محاسبه می‌گردد.

انواع جراحت و نحوه محاسبه دیه جرح

جراحت انواع مختلفی دارد و هر یک از این جراحات از یک خراشیدگی سطحی گرفته تا بریدگی‌های بسیار عمیق دیه متفاوتی دارند.
مهم‌ترین نکته در مورد دیه جراحات این است که طول زخم و تعداد بخیه در محاسبه دیه از اهمیت چندانی برخوردار نیست و ملاک و نحوه محاسبه دیه بر اساس عمق جراحت است. در جراحاتی که هم عمق زیادی دارند و هم طول زیادی تعدد جراحت ملاک محاسبه است.
مثلا بریدیگی عمیقی که سطح وسیعی از عضو را دربر گرفته می‌تواند چند دامیه (در ادامه در مورد نام انواع جراحات توضیح خواهیم داد) داشته باشد.
هر چه جراحت عمیق‌تر و به استخوان نزدیک‌تر باشد درصد دیه بیشتری به آن تعلق می‌گیرد.

انواع جراحت و تفاوت دیه در آنها

حارصه:
به خراشیدگی پوست بدون اینکه خون جاری شود حارصه گفته می‌شود و یک صدم دیه کامل به آن تعلق می‌گیرد.
دامیه:
به جراحت سطحی که باعث بریدگی گوشت شود و همراه با خونریزی باشد (خون کم یا زیاد) و دو صدم دیه کامل به آن تعلق می‌گیرد.
متلاحمه:
به جراحت و بریدگی عمیق گوشت متلاحمه گفته می‌شود این جراحت عمیق است اما به پوست نازک روی استخوان نمی‌رسد و سه صدم دیه کامل به آن تعلق می‌گیرد.
سمحاق:
به جراحت عمیقی که به پوست نازک روی استخوان برسد سمحاق گفته می‌شود و چهار صدم دیه کامل به آن تعلق می‌گیرد.
موضحه:
به آن نوع از جراحت که پوست نازک روی استخوان را کنار بزند و استخوان نمایان شود موضحه گفته می‌شود و پنج صدم دیه کامل به آن تعلق می‌گیرد.
مأمومه:
به آن نوع از آسیب به سر که عمق جراحت آن به کیسه مغز برسد مأمومه گفته می‌شود و یک سوم دیه کامل به آن تعلق می‌گیرد.
دامغه:
به صدمه یا جراحتی که همراه با شکستگی استخوان سر کیسه مغز را پاره کند، دامغه گفته می‌شود و علاوه بر دیه شکستگی سر، موجب ارش پاره شدن کیسه مغز نیز می باشد.
جائفه:
به آن نوع از جراحت که با وارد کردن هر نوع وسیله و از هر جهت به درون بدن انسان اعم از شکم، سینه، پشت و پهلو ایجاد می‌شود جائفه گفته می‌شود و یک سوم دیه کامل به آن تعلق می‌گیرد.
اگر وسیله مذکور از یک طرف بدن وارد شده و از طرف دیگر خارج شود، دو جراحت جائفه محسوب می‌شود.
در صورتی که در جائفه به اعضای درونی بدن آسیب برسد و یا از بین برود، علاوه بر دیه جائفه، دیه یا ارش آن نیز محاسبه می‌گردد.
نافذه:
جراحتی است که با فرو رفتن وسیله‌ای مانند نیزه یا گلوله در دست و یا پا ایجاد می‌شود دیه آن برای مرد یک دهم دیه کامل است و در مورد زن ارش ثابت به آن تعلق می‌گیرد.
حکم مربوط به نافذه برای اعضایی است که دیه آن عضو بیشتر از یک دهم دیه کامل باشد.
در عضوی که دیه آن مساوی یا کمتر از یک دهم دیه کامل باشد، ارش ثابت است؛ مثلا اگر گلوله در بند انگشت فرو رود به دلیل اینکه دیه یک بند انگشت از یک دهم دیه کامل کمتر است، ارش تعیین می‌گردد.
نحوه محاسبه دیه جراحت در قانون مجازات اسلامی
هرگاه یکی از جراحت‌های حارصه، دامیه، متلاحمه، سمحاق و موضحه (موارد نامبرده در بندهای «الف»تا «ث» ماده ۷۰۹ قانون مجازات اسلامی) در جایی از بدن غیر از سر و صورت واقع شود، در صورتی که آن عضو دارای دیه معین باشد، دیه به حساب نسبت‌های فوق از دیه آن عضو تعیین می شود و اگر آن عضو دارای دیه معین نباشد، ارش ثابت است.
مثلا اگر متلاحمه برای یک بند از انگشتان دیت معین شود، به نسبت دیه یک بند انگشت محاسبه خواهد شد.
یعنی:
دیه یک انگشت = یک دهم دیه کامل
دیه یک بند انگشت = یک سوم دیه انگشت
متلاحمه برای یک بند انگشت = دو درصد از دیه یک بند انگشت

نحوه محاسبه دیه صدماتی که موجب تغییر رنگ پوست و تورم می‌شود

دیه تغییر رنگ پوست صورت آن به شرح زیر است:
• سیاه شدن پوست صورت، شش هزارم دیه کامل (۰.۰۰۶)
• کبود شدن پوست صورت، سه هزارم دیه کامل (۰.۰۰۳)
• سرخ شدن پوست صورت، یک و نیم هزارم دیه کامل (۰.۰۰۱۵)
دیه تغییر رنگ پوست سایر اعضای بدن، آن به شرح زیر است:
• سیاه شدن پوست سایر اعضای بدن، سه هزارم دیه کامل (۰.۰۰۳)
• کبود شدن پوست سایر اعضای بدن، یک و نیم هزارم دیه کامل (۰.۰۰۱۵)
• سرخ شدن پوست سایر اعضای بدن، هفتاد و پنج میلیونیوم دیه کامل (۰.۰۰۰۷۵)
حتما بخوانید: بهترین بیمه آتش سوزی و جدول مقایسه‌ی طرح ‌های مختلف
در نحوه محاسبه دیه با اعداد اعشاری کافی‌ست آنها را در مبلغ دیه کامل ضرب نمایید.
مثلا وقتی دیه کبودی یک و نیم هزارم دیه کامل تعیین شده آن را در مبلغ دیه امسال یعنی ۲۷۰ میلیون ضرب می‌نماییم.
۲۷۰.۰۰۰.۰۰۰ × ۰.۰۰۱۵ = ۴۰۵,۰۰۰
نکات مرتبط با نحوه محاسبه دیه تغییر رنگ و تورم پوست
• در حکم مربوط به تغییر رنگ فرقی نمی‌کند که آن عضو دارای دیه مقدر باشد یا نباشد.
• همچنین فرقی بین تغییر رنگ تمام یا قسمتی از عضو نیست و دیه یکسانی دارد.
• همچنین فرقی نمیکند که تغییر رنگ بر روی پوست باقی بماند یا از بین برود.
• تغییر رنگ پوست سر، دیه مقدر ندارد و برای آن ارش ثابت است.
• آسیبی که باعث تورم بدن، سر یا صورت شود، ارش دارد.
• در صورتی که علاوه بر تورم موجب تغییر رنگ پوست هم شود، بر اساس مورد دیه و ارش تغییر رنگ به آن اضافه می‌شود.
……………………………………
بیشتر بدانید: حوادث ناشی از کار


دوستان برای دریافت پاسخ سوالات خود در مورد دیه باید به مفاد نامه پزشکی قانونی و شرح پزشکی مصدومیت توجه نمایند تا مطابق آن پاسخ داده شود.
گواهی پزشکی قانونی گاهی وقت ها یک مورد صادر می شود وگاهی وقت ها بلحاظ طول درمان و انتظار کافی از بهبودی و یا نتیجه قطعی در چند مورد صادر می گردد. و هرکدام از آن گواهی ها بیان کننده یک تصمیم گیری پزشکی در خصوص مصدومیت شخص است
بنابراین برای دریافت پاسخ باید بند بند نظریات پزشکی قانونی نوشته شود که این موارد باید جهت نتیجه گیری صحیح مد نظر پرسش گر قرار گیرد.
در نظر داشته باشید

١- ظاهر خون آلود تأثیری در صدور نظریه کارشناسی توسط پزشکی قانونی ندارد، آنچه مبنای صدور نظریه کارشناسی در خصوص جراحات است، نوع جراحت و عمق آن است. لذا معاینه دقیق ‌تر ضایعات نیازمند تمیز بودن موضع و بررسی دقیق آن توسط کارشناسان پزشکی قانونی است

✏️٢- همچنین باید افزود که دیگر چیزی به نام طول درمان در پزشکی قانونی تعیین نمی‌شود و این هم یکی دیگر از باورهای نادرست به یادگار مانده از گذشته است.

✏️٣- برای صدور نظریه کارشناسی در خصوص صدمات ناشی از نزاع توسط سازمان پزشکی قانونی ارائه معرفی نامه از مراجع قضایی و یا کلانتری الزامی است.

✏️۴- در مواردی برای بررسی دقیق تر جراحات و یا عوارض صدمات نیازمند اخذ مشاوره و یا تصویربرداری و یا سایر اقدامات پاراکلینیک هستیم. این امر برای حفظ حقوق مراجعین و اظهار نظر دقیق در خصوص صدمات است، لذا صبر و شکیبایی بیشتر مراجعین را می طلبد.

✏️۵- در صورت وجود جراحات و صدمات عمده و تهدید کننده، فرد می تواند پس از انجام اقدامات درمانی به پزشکی قانونی مراجعه کنند. سوابق اقدامات انجام شده از سوی پزشکی قانونی از مرجع درمان کننده اخذ خواهد شد تا حقی از فردی ضایع نشود.

✏️۶- صدمات ایجاد شده در نزاع (شامل آثار ضرب و جرح) یا مشمول دیه است یا ارش. در دیه “که مقدار مالِ معینی است و در شرع مقدس به سبب جنایات غیرعمدی بر نَفس، عضو یا منفعت یا جنایات عمدی در مواردی که به هر جهت قصاص ندارد، مقرر شده‌ است. اَرش نیز “دیه غیر مقدر است و میزان آن در شرع تعیین نشده است و دادگاه با لحاظ نوع و کیفیت جنایت و تآثیر آن بر سلامت مجنی علیه و میزان خسارت وارده با در نظر گرفتن دیه مقدر و با جلب نظر کارشناس میزان آن را تعیین می کند.” لذا در مواردی که برای صدمه وارده دیه مقدر وجود نداشته باشد کارشناس پزشکی قانونی بر اساس نوع جراحت و کیفیت آن و تأثیر بر سلامت مُجنی علیه و ایجاد یا عدم ایجاد نقص عضوی و تأثیر در کارایی عضو یا اندام اقدام به تعیین ارش می کنند که میزان ارش نسبت به دیه کامل انسان تعیین می شود


سوالات متداول در ارتباط با دیه دامیه
دیه دامیه چیست؟

دامیه به نوعی از جراحت گفته می‌شود که در آن، خون از بدن فرد جاری شود. به عبارت دیگر، در صورتی که جراحت وارد شده به شخص ثالث به گونه‌ای باشد که منجر به خونریزی شود، دیه دامیه به آن تعلق می‌گیرد.
دیه دامیه در سال ۱۴۰۱ چقدر است؟

دیه دامیه بستگی به محل وقوع جراحت دارد. به صورت کلی می‌توان گفت که برای دامیه سر و صورت، دو درصد از دیه کامل انسان و برای دامیه سایر اعضای بدن، دو درصد از دیه کامل آن عضو، محاسبه و پرداخت می‌شود.
دامیه چه تفاوتی با حارصه دارد؟

حارصه به جراحتی گفته می‌شود که موجب خونریزی نشده و تنها آثاری مانند کبودی و ورم به جای می‌گذارد. در حالی که دامیه جراحتی است که منجر به رفتن خون از بدن انسان شود.
دیه دامیه بیشتر است یا دیه حارصه؟

در قانون مجازات‌های اسلامی برای حارصه، یک درصد از دیه کامل درنظر گرفته شده است؛ در حالی که دامیه، دیه‌ای برابر با دو درصد از دیه کامل دارد.

 


سلام وقت بخیر سرم براثر واژگانی ماشین سواری از ۳ ناحیه شکست ،آیا برای هر شکستگی جدا حساب میکنن یا همه باهم یکی حساب میشه ؟
چون پوست سرم برداشته شده بود و سفیدی جمجمه دیده شد از دید پزشکان،اما پزشکی قانونی .دامیه‌.نوشت و گفت شکستگی سر حداکثر تا دامیه حساب میشه ،
ممنون میشم ک اگر اجحاف شده در حقم راهنمایی بفرمائید ممنون میشم
پاسخ

دوست عزیز برای شکستگی های شما هر کدام جداگانه دیه حساب میشه. در مورد نوع آسیب ها هم پزشکی قانونی مرجع ذی صلاح محسوب میشه و ما نمی‌تونیم بگیم که اجحاف شده یا نه

 

حارصه ۴ درصد دیه کانل انسان چقدر میشه؟
پاسخ

۲۴ میلیون تومان دوست عزیز

 

سلام. ایرادصدمه غیرعمدی به شاکی ازحیث دامیه ای درسروصورت به دودرصددیه وبابت یک موردحارصه درسروصورت به یک درصددیه وبابت کبودی درغیرسروصورت به سه هزارم دیه@میشه این روبرامون حساب کنی؟ممنون میشم

پاسخ

دیه شما برابر ۱۹ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان خواهد بود دوست عزیز

 

سلام
دیه چهار صدم دیه کامله بابت جراحت دامیه ابروی راست ،
جراحت حارصه ابروی چپ و زیر چشم چپ و سه هزارم دیه کامله بابت کبودی اطراف چشم راست و دو دصد دیه کامله بابت ارش شکستگی استخوان پنجم کف دست راست که درمان شده و یک صدم ‌‌دیه کامله بابت اثر بر جای مانده در محل جراحت دامیه ابروی راست و دو دهم درصد دیه کامله بابت ارش تورم خفیف اطراف چشم راست
این هارو میشه حساب کنید ؟
پاسخ

دوست عزیز این درصد ها رو بر اساس دیه کامل که ۶۰۰ هزار تومن است به راحتی می‌توانید محاسبه کنید

 

سلام
من از ناحیه سر در ۳ نقطه بصورت عمد با چاقو مجروح شدم و دامیه برام نوشتن آیا به هر ۳ نقطه که بخیه هم خوردن ۲درصد تعلق میگیره یا هر کدوم ۲ درصد که بشه ۶ درصد
با تشکر از راهنمایی شما
پاسخ

اگر آسیب دیدگی در ۳ نقطه مجزا باشه برای هر کدام ۲ درصد دیه تعلق میگیره دوست عزیز